Hükümet, Türkiye'nin ilk nükleer enerji santrali kurulması için açılan ihalenin takviminde kararlı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler, ihaleye katılan 11 firmanın 4'ünden gelen son teklif verme tarihinin ertelenmesi taleplerine sıcak bakmadıklarını söyledi.
İhale için son teklif verme tarihi 24 Eylül.
Nükleer güç santrali kurup işletecek ve TETAŞ'a elektrik enerjisi satacak şirketin belirlenmesi için yapılacak yarışma ile ilgili son bilgilendirme toplantısı
Ankara Sheraton Oteli'nde yapıldı.
Toplantıya, Bakan Güler'in yanı sıra EPDK Başkanı Hasan Köktaş,
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Müsteşarı Selahattin Çimen, TAEK Başkanı Okay Çakıroğlu, TETAŞ, TEİAŞ, TEDAŞ gibi kurum ve kuruluşların temsilcileri ile yarışma için şartname alan yerli ve yabancı firmaların temsilcileri katıldı.
Bakan Güler, burada yaptığı konuşmada, Türkiye'nin nükleer ile randevusunu hep geciktirdiğini belirterek, "Fakat inşallah bu sefer bunu gerçekleştireceğiz ve bu nükleer teknolojisiyle inşallah buluşacağız" dedi.
Bu konuda kararlılıklarını uzunca süredir hem yasayı çıkartırken, hem hukuki alt yapıyı oluştururken sürdürdüklerini anlatan Güler, nükleer enerjide en önemli konunun şeffaflık olduğunu, bu şeffaflığın gereği olarak da bütün toplantıları da kamuoyununa açık olarak, bütün katılımcılar ile birlikte gerçekleştirdiklerini kaydetti.
Bütün çalışmalarda, özellikle enerji mimarisinde 5 önemli kavramın ağırlığı olduğunu ve bunların sütun oluşturduğunu belirten Güler, bunların bilimsellik, tutarlılık, şeffaflık, sürdürülebilirlik ve dürüstlük olduğunu, bunları da hiç bir şekilde taviz vermeden uyguladıklarını ifade etti.
Enerji sektörünün çok kompleks ve karışık bir sektör olduğunu ifade eden Güler, yatırımcılara "Şunu ifade etmek istiyorum, bütün meselemiz bugün değildir bizim meselemiz yarındır, uzun vadelidir ve uzun vadeli düşünmenizi, bu işlere yaklaşmamızı ve çözümler bulmanızı bekliyoruz. Bugün günü kurtarmak gibi bir meselemiz yok biz uzun vadeli düşünüyoruz ve sizin de uzun vadeli düşünmenizi tavsiye ediyoruz" diye seslendi.
Nükleerde iki düzenleyici kardeş
Tamamen rekabetçi, serbest bir ortamda, kamunun mümkün olduğu kadar müdahalesinin olmadığı bir ortamda çalışmaların ortaya konulmasını arzu ettiklerini anlatan Güler, ancak serbestliği de "başı boşluk" olarak algılamadıklarını, bunun için de EPDK, ilgili düzenleyici kurum ve kuruluşlar olduğunu söyledi.
Nükleerle ilgili 2 tane "kardeş" düzenleyici kurum olacağını bildiren Güler, EPDK'nın enerji bağlamında ilişkileri düzenleyeceğini, ayrıca nükleerle ilgili bir düzenleyici kurumun kurulacağını, bunun için hazırlıklarının tamam olduğunu, önümüzdeki yasama döneminde de bunları da yasalaştırarak bu noktadaki eksikliği tamamlayacaklarını kaydetti.
Bu arada hızlı bir şekilde de serbest piyasaya geçiş çalışmalarını sürdürdüklerini belirten Güler, önce son derece karmaşık ve büyük bir sektör olan
petrol piyasasını liberalleştirdiklerini hatırlattı.
Enerji alanında yaptıkları çalışmalar kapsamında adım adım serbestleşmeye geçildiğini, ilk üretim özelleştirmelerini ardında da elektrik dağıtımda iki özelleştirmenin yapıldığını vurgulayan Güler, "Bunları çok süratli olarak enerji sektöründe rekabete açık bir şekilde gerçekleştirmeye çalışıyoruz, amacımız sürdürülebilir bir enerji politikasını sadece bugün için değil, çocuklarımız torunlarımız için sağlıklı bir enerji sektörünü oluşturmak, uzun vadeli bir enerji vizyonu ile bunları gerçekleştirmeye çalışıyoruz" diye konuştu.
Arz güvenliği ve küresel ısınma noktasında nükleerEnerjide arz güvenliği ve küresel ısınmayla birlikte çevre ilişkileri konularının iki önemli başlık olduğunu, bunların gelecekte de gündemi meşgul edeceğini belirten Bakan Güler, konuşmasına şöyle devam etti:
"Küresel ısınma noktasında da son bir kaç yıldır küresel ısınmanın aslında tam göbeğindeyiz,
küresel ısınma noktası hepimizin çok ciddi ele alması gereken ve herkesin sosyal sorumluluk olarak çözüm araması gerektiği bir noktada.
Bunlar içinde çözümlerden birisi olarak nükleer enerjiyi görüyoruz. Nükleer enerji hem arz güvenliği açısından baz oluşu bakımından hem de sera gazları üretmemesi açasından, çözümlerden biri olarak ortaya çıkıyor, o yüzden bunu vazgeçilmez bir enstrüman olarak düşünüyoruz enerji sepetimizde."
Türkiye'nin nükleer konusunda gerekli bilgi yetenekler ve geleneklere sahip olan bir ülke olduğunu ifade eden Güler, "Hiç kimse nükleer enerjinin çevre ve atık konusunda başta olmak üzere buna benzer konularda herhangi bir teredüte düşmesin. Bu teknolojinin özümsenmesinde ülke olarak geç kaldık, ama hükümet olarak geç kalmadık, biz başkaları gibi gösterişe dayalı faaliyetlerle zaman geçirmedik" diye konuştu.
"Süre uzatımı teklifine olumlu bakmıyoruz"Bakan Güler, toplantı ardından basın mensuplarının soruları üzerine de
nükleer santral kurulması ve işletilmesi yarışması için son teklif verme tarihi olarak daha önce açıklanan 24 Eylül 2008 tarihini ertelemeyi düşünmediklerini bildirdi.
"Finansal sıkıntılar nedeniyle bazı firmalar süre uzatımı istedi, süreyi uzatmamanız teklif sayısında bir azalmaya neden olur mu?" şeklindeki bir soru üzerine Güler, bu tip ihalelerde zaman zaman süre uzatımının istendiğini, ancak kendilerinin bu süreyi yeterli gördüklerini belirterek, "Süre uzatımı teklifine olumlu bakmıyoruz. Bu noktada firmalar daha çok çalışarak, belki daha sıkı çalışmalarını sürdürerek bizim süremize uysunlar, uymalarını bekliyoruz" dedi.
Enerji sistemini kömür, su,
doğalgaz, yenilenebilir enerji ve nükleer enerji olmak üzere 5 sütun üzerine oturtmayı hedeflediklerini kaydeden Güler, şu anda üretilen elektriğin yüzde 50'sinin
doğalgaz, yüzde 25'inin kömür ve yüzde 25'inin de su kaynaklarıyla üretildiğine dikkat çekti.
Dördüncü sütun olarak planlanan yenilenebilir enerjide önemli mesafeler alındığını, şimdi de 5'inci sütun olan nükleer enerji üzerinde çalışıldığını vurgulayan Güler, "2020 yılındaki hesaba göre elektrik üretimimizde nükleer enerjinin payı yüzde 6 civarında olacak. Ama öyle ümit ediyoruz bu artacak. Mersin'in peşinden Sinop Akkuyu'da yatırımlar yapacağız" diye konuştu.
"En büyük çevre kirliliği fakirliktir"Nükleer santral konusunda bazı çevre örgütlerinin nasıl ikna edileceğinin sorulması üzerine Bakan Güler, nükleer enerjinin özellikle sera gazı gibi küresel ısınmanın en önemli unsurlarından karbondioksit, azotoksit, kükürtdioksit gibi gazları çıkartmadığını ve küresel ısınmayı önlemede belki tek çare değil ama önemli çarelerden biri olarak gösterildiğini söyledi.
Yeni bir nükleer rönesans başladığını artık bütün dünyanın kabul ettiğini, önemli çevreci akımların da buna onay verdiğini kaydeden Güler, "En büyük
çevre kirliliği fakirliktir. Biz sanayicimize, ihracatçımıza, dar gelirli vatandaşımıza ve turizmcimize ucuz, sürdürülebilir ve kalıcı bir çözümü sunmak durumundayız. Onun için her gelişmiş ülke gibi bu teknolojiye sahip olacağız" dedi.
TETAŞ Genel Müdürü Hacı Duran Gökkaya, nükleer güç santrali kurulması noktasındaki mevzuat hakkında bilgi verirken, kanun ve yönetmelik doğrultusunda TETAŞ tarafından yapılması öngörülen yarışma sürecini öncesi yarışma dokümanlarının anlaşılmasında ve yorumlanmasında tereddüte düşülen hususlar noktasında firmaların sorularının yanıtladıklarını kaydetti.
Bu kapsamda, şartname satın alan 11 şirketten 6'sının 192 soru, görüş ve değişiklik önerisinde bulunduğunu anlatan Gökkaya, diğer 5 şirketin ise bu yönde müracaatı olmadığını, bu kapsamda soru görüş ve önerilerden aynı mahiyette olanların birleştirilmek suretiyle 53 başlık altında toplandığını belirtti.
Alınan görüşler ve yapılan değerlendirmelerle ilgili sorular ve değişiklik önerilerileriyle ilgili olarak şartnamenini dört maddesi için sözleşme taslağınını ise 5 maddesi için zeyilname düzenlendiğini bildiren Gökkaya, düzenlenen zeyilnameler ile sorulara verilen cevap ve açıklamaların tüm şirketlere tebliğ edildiğini kaydetti.
TETAŞ Enerji Alış Daire Başkanı Azmi Küçükkeleş'in verdiği bilgiye göre,
nükleer santral yarışması için şartname alan 4 firma sürenin en az 6
ay ertelenmesini istedi, fakat 24 Eylül 2008 olan yarışma teklif verme tarihinin ertelenmesine gerek görülmedi.
Bazı firmalar alım garantisinin yanında "Hazine garantisi" verilmesini de istediler. Bu istek de TETAŞ'ın tamamı Hazine ait bir iktisadi devlet teşekkülü olduğu ve kurumun şimdiye kadar elektrik enerjisi aldığı kuruluşlara olan yükümlülüklerini harfiyen yerine getirdiği için olumlu karşılanmadı.
Bazı firmalar tesis ve işletme döneminde lisans iptali yapılması durumunda o ana kadar yapılan masrafların karşılanması gerektiğini belirttiler. Bu soru üzerine de nükleer güvenlikle ilgili lisans ve yer lisansı iptalinin hiçbir durumunda keyfi nedenlere bağlı olamayacağı, olası bir lisans iptalinin ancak, yükleniciden kaynaklanan nedenlere bağlı olmak zorunda olduğu belirtildi.
Bazı firmalar 2020 yılından sonra ticari işletmeye geçen ünitelerin de satın alma kapsamına alınması, satın alma süresinin uzatılması ve 2030 yılı sınırının kaldırılmasını talep etti. TETAŞ, söz konusu sürelerin nükleer santralın olabildiğince erken devreye girmesini sağlamak amacıyla yapıldığını, dolayısıyla bu konuda yeni bir düzenlemeye gidilmeyeceğini bildirdi.