Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin tarihindeki ilk dava bugün Hollanda'nın Lahey kentinde başladı. Uluslararası hukuk tarihinde de bir ilk olan davada, savaş suçları işlemekle itham edilen Kongolu isyancı lider Thomas Lubanga yargıç karşısına çıktı.
Lubanga, ilk duruşmada suçsuz olduğunu iddia etti.
Savcı Luis Moreno-Ocampo, Lubanga'nın ordusunun, çocukları askere aldığını, eğittiğini ve yüzlercesini öldürmek, yağmalamak ve tecavüz için kullandığını belirterek, bu çocukların hala Lubanga'nın suçlarının ceremesini çektiğini söyledi.
Duruşmada tanıkların büyük bölümünü eski çocuk askerlerin oluşturacağı belirtildi.
Demokratik
Kongo Cumhuriyeti'nin İturi bölgesinde, 2002-2003 yıllarında iç savaş sırasında, 15 yaşından küçük çocukları
Kongo Yurtseverler Birliği'nin silahlı kanadına alarak "savaş suçu" işlemekle itham edilen 48 yaşındaki Lubanga'nın yargılanmasının aylarca sürmesi bekleniyor.
2005 yılında Kongolu yetkililerce yakalanan ve bir yıl sonra Lahey'e gönderilen Lubanga ile ilgili davanın altı
ay önce görülmesi planlanıyordu, ancak hakimler ve savcıların, "birtakım gizli kanıtlar" hakkındaki hararetli tartışmaları yüzünden dava ertelenmişti.
15 yaşından küçüklerin silahlı gruplara dahil edilmesini yasaklayan birçok uluslararası sözleşme bulunuyor.UCM'nin kuruluş sözleşmesinde çocukların silah altına alınması "savaş suçu" sayılıyor.
BM, ülkedeki çatışmalara, bir dönemde 30 bin kadar çocuğun katıldığını tahmin ediyor. Savaş suçlarının cezasız kalmaması hedefiyle kurulan Uluslararası Ceza Mahkemesi, 2002'de faaliyete geçmişti.
Bugüne dek, 108 ülke mahkemeyi tanıdı. Türkiye,
ABD ve
Çin, mahkemeyi kuran Roma Tüzüğü'ne taraf değil.
Lubanga kimdir ve ne ile suçlanıyor?Thomas Lubanga Dyilo: Demokratik
Kongo Cumhuriyeti'ndeki eski milis kuvvetlerinin lideri.
Kongo'da, 1998- 2003 arasında 4 milyon kişinin öldüğü çatışmalarda, savaş suçu işlemekle itham edilen Lubanga, Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne hesap veriyor.
İddianamede, Lubanga'ya yönelik öne çıkan suçlar arasında, "15 yaşından küçük çocukları askere almak ve çatışmalarda aktif olarak kullanmak var. Ancak Lubanga suçunu kabul etmiyor.
Dava hem mahkeme hem de uluslararası hukuk tarihinde bir ilk. Lubanga Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından tutuklanan ilk savaş suçlusu. 2002'de faaliyete başlayan mahkemenin kuruluş amacı soykırım, insanlığa karşı işlenen suçlar ve savaş suçlarının cezasız kalmamasını sağlamak.
Nürnberg ve Tokyo'da kurulan ve daha sonra dağılan mahkemeler gibi geçici değil, daimi bir mahkeme. Mahkeme, Uluslararası Adalet Divanı'ndan farklı olarak hükümetler arası anlaşmazlıklara bakmıyor, kişileri yargılıyor.
Yargı süreci de geriye dönük işlemiyor. Yani mahkeme, sadece 2002'den sonra anlaşmaya taraf olan ülkelerde işlenen savaş suçlarıyla ilgili davalara bakıyor.
BM Güvenlik Konseyi de bir davayı Uluslarararası Ceza Mahkemesi'ne gönderebiliyor. Ancak mahkemenin statüsü ve etkinliği tartışmalı. Mahkemeyi kuran Roma Tüzüğü'nü Türkiye,
ABD,
Çin ve
Rusya onaylamış değil.
Avrupa Birliği'nin yaptığı çağrılara rağmen Türkiye birliğe aday ülkeler arasında mahkemeye taraf olmayan tek ülke.
ABD'nin yeni başkanı Barack Obama'nın mahkemeye destek verip vermeyeceği de merak konusu.