CNN Türk

Rusya'nın, Abhazya ile Gürcistan arasındaki bölgede bulunan BM Gözlemci Gücü'nün (UNOMIG) görev süresinin 2 haftalık uzatılmasını öngören karar tasarısını veto etmesi nedeniyle misyonun bu gece dolan görev süresi uzatılamadı.
BMGK Dönem Başkanı Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Baki İlkin'in başkanlığında düzenlenen toplantıda BMGK, gücün süresini uzatamadığı için bölgede 1993 yılından beri görev yapan UNOMIG'in görevi de sona erdi.

Karara Rusya "hayır", aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 10 ülke ise "evet" oyu verdi. Çin, Vietnam, Uganda ve Libya ise çekimser oy kullandı.

Karar tasarıları, 15 üyeli BMGK'nin veto hakkına sahip 5 daimi üyesinden (ABD, Rusya, Fransa, İngiltere ve Çin) biri tarafından dahi reddedilse BMGK'da kabul göremiyor.

Avusturya, Hırvatistan, Fransa, Almanya, Türkiye, İngiltere ve ABD tarafından BMGK'ya sunulan karar tasarısında UNOMIG'in ismine yer verilmeden sadece "BM Misyonu" olarak adı geçen BM gücünün görev süresinin iki hafta uzatılması istenmişti.

Ancak karar tasarısının Gürcistan'ın toprak bütünlüğünden söz eden (BMGK'nın geçen yıl aldığı) 1808 sayılı karara atıfta bulunmasından rahatsız olan Rusya, tasarıyı veto etti.

Gürcistan Rusya'ya tepkili

Gürcistan Dışişleri Bakanlığı, görev süresi uzatılamayan BM Gözlem Gücü (UNOMIG) ile ilgili açıklamasında, "Rusya'nın uluslararası toplumun Gürcistan'daki varlığını tamamen yok etmeyi amaçladığını" savundu.

Bakanlığın açıklamasında, Gözlem Gücü görev süresinin son toplantıyla iki hafta uzatılarak anlaşmazlıkların çözülmesinin amaçlandığı ve bu önerinin kabul edilebilir olmasına rağmen Rusya'nın "Sovyet diplomasisinin en iyi örneklerinden birini göstererek veto hakkını kullandığı" belirtildi.

Açıklamada, Rusya'nın bu adımının "uluslararası sorumluluklarını ve 12 Ağustos'ta imzalanan ateşkes anlaşmasını bir kez daha apaçık biçimde ihlali anlamına geldiği" kaydedildi.

Rusya'nın AGİT misyonunun da görev süresinin uzatılmasını veto ettiğini kaydeden Dışişleri Bakanlığı, "Rusya'nın, Gürcistan'daki BM Gözlem Gücünü yok ederek, uluslararası güçlerin Gürcistan'daki varlığını tamamen yok etmeyi amaçladığı" görüşünü dile getirdi.

Gürcistan Dışişleri Bakanlığı, BM Güvenlik Konseyinin son haftalardaki çalışmalarının, uluslararası toplumun Gürcistan'ın egemenliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğüne güçlü desteğinin sürdüğünü açık biçimde ortaya koyduğunu da belirtti.

Açıklamada, "Rusya'nın kendisini uygar dünyadan soyutlamaya devam etmesinin talihsizlik olduğu, (Rusya'nın) Gürcistan ile ilgili aldığı her kararın, Rusya ile uluslararası toplum arasındaki uçurumu daha da derinleştirdiği" kaydedildi.

Gürcistan'dan tek yanlı bağımsızlığını ilan eden Abhazya ile Gürcistan arasındaki bölgede, 1993 yılından beri görev yapan UNOMIG'in görev süresinin iki hafta uzatılmasını öngören karar tasarısı, Rusya'nın vetosu nedeniyle reddedilmişti.

Aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 10 ülkenin "evet" oyu verdiği karar tasarısı için Çin, Vietnam, Uganda ve Libya çekimser oy kullanmıştı. Karar tasarıları, 15 üyeli BMGK'nin veto hakkına sahip 5 daimi üyesinden (ABD, Rusya, Fransa, İngiltere ve Çin) biri tarafından dahi reddedilse kabul göremiyor.

Abazya kararı bekliyordu

Gürcistan'dan bağımsızlığını ilan eden Abhazya'nın "dışişleri bakanı" Sergey Şamba, BM Gözlem Gücü ile ilgili BM Güvenlik Konseyi'nden çıkan kararın bekledikleri gibi olduğunu söyledi.

Rus basınında yer alan habere göre Şamba, BM misyonunun Abhazya'dan gidişini hızlandıracak herhangi bir girişimde bulunmayacaklarını kaydetti.

Gözlem Gücünün ayrılışıyla ilgili bir koşulları olup olmadığı sorusu üzerine Şamba, "Hiçbir şart konulmayacak. Güvenlik Konseyi görev süresini uzatmadı, demek ki gözlem gücünü finanse de etmeyecek. Bizim tarafımızdan hiçbir harekete gerek yok" dedi.

Misyonun bölgeden ayrılması için normal koşullarda üç ay gerektiğini belirten Şamba, "Eğer BM Güvenlik Konseyi bizi memnun etmeyen bir karar alsaydı, biz kendimiz gözlem gücünün çekilmesi konusunu gündeme getirirdik" diye konuştu.

Karara tepkiler

Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Baki İlkin, Rusya'nın vetosu nedeniyle görev süresi uzatılamayan Gürcistan ile Abhazya arasındaki BM Gözlemci Gücü'nün (UNOMIG) görevinin sona ermesiyle ilgili, "Türkiye tabiatıyla BM Gözlemci Gücü'nün devamını isterdi" dedi.

Daha önceki uzatma kararlarında Rusya da dahil BMGK'nın tüm üyelerinin bu kararları kabul ettiğini belirten İlkin, ancak bu sefer Rusya'nın bu uzatma kararının daha öncekilerden farklı olmasını istediğini belirtti.

İlkin, "İster istemez konu BM Gözlemci Gücü'nün görevine devam edip etmemesiyle irtibatlı olarak Gürcistan'ın toprak bütünlüğü-Abhazya ve Güney Osetya'nın bağımsızlığı münakaşasına dönüştü. Rusya, durumun değiştiğini, iki bağımsız ülkenin Gürcistan toprakları üzerinde doğduğunu, o yüzden uzatma sürecinin bu gerçek durumu yansıtmasını ve yeni bir gücün oluşmasını istedi" dedi.

Tartışmanın aslında gücün hangi şartlarda kalacağına kilitlendiğini anlatan İlkin, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu karar tasarısına "evet" oyu veren ülkelerin ise tasarıda Gürcistan'ın toprak bütünlüğünü gölge altında bırakacak formüllere sıcak bakmadıklarını anlattı.

Türkiye olarak taraflar arasındaki görüşmelerden bir sonuç çıkmasını istediklerini belirten İlkin, "Biz görüşmelere taraf değiliz çünkü görüşmeler Gürcistan'ın dostları denilen grup içerisinde yapıldı" dedi.

Baki İlkin, "Bu karar tasarısı hiç olmazsa gücü kurtaracaktı, 15 gün daha uzatacaktı, kopukluk olmayacaktı, belki bu 15 gün içerisinde çözüm imkanı doğacaktı fakat Rusya bunu kabul edemeyeceğini söyledi. Türkiye, tabiatıyla BM Gözlemci Gücü'nün devamını isterdi. Bu, Gürcüler ile Abhazlar arasında bir nevi emniyet sübabıydı, bu sübap kalkıyor. İnşallah bu durum bölgede yeni olaylara yol açmaz. Şimdi önümüzdeki zamanda tekrar bu konuyu gündeme getirmek lazım, yeni bir gözlemci gücü oluşturmak lazım ama bu ne zaman olur, nasıl olur şu anda belli değil" dedi.

BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun da karar tasarısının BMGK'da kabul edilmemesinin ardından yaptığı yazılı açıklamada, bu durumdan üzüntü duyduğunu belirterek, gücün görevlerini durdurması amacıyla gerekli talimatları vereceğini ve atılacak acil adımları, alınacak önlemleri belirleyeceklerini söyledi.

Ban, açıklamasında, misyonda kuruluş tarihi olan 1993 yılından bu yana görev alan tüm personele ve katkıda bulunan ülkelere teşekkür etti ve görevinin başında hayatlarını kaybedenleri bir kez daha saygıyla andıklarını ifade etti.

Karar tasarısına destek veren batılı ülkelerin temsilcileri ise basına yaptıkları açıklamalarda esas konulardan birinin Gürcistan'ın toprak bütünlüğü olduğunu belirterek, bundan taviz vermeyeceklerini söyledi.

Gürcistan'ın BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Alexander Lomaia da sonuçtan büyük bir üzüntü duyduklarını belirtti ve Gürcistan'ın toprak bütünlüğünü tanıyan tüm ülkelere teşekkür etti. Gürcistan'ın, başta AB olmak üzere tüm bu ülkelerle ve AB gözlemci gücüyle iş birliği yapacağını belirten Lomaia, "Gürcistan'daki BM misyonunun faaliyetlerinin tek bir ülkenin vetosuyla sona ermek zorunda kalması, bizim için büyük bir eseftir" dedi.

Rusya'nın BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Vitali Çurkin oylamadan önce yaptığı açıklamada, karar tasarısının asıl amacının Gürcistan'ın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini teyit etmek, Abhazya'nın devlet olmasını reddetmek olduğunu ileri sürerek, Rusya'nın bunu kabul etmeyeceğini belirtti.

Gürcistan'ın toprak bütünlüğünü geçen yıl Güney Osetya'ya karşı başlattığı saldırılarla kendisinin sona erdiğini öne süren Çurkin, karar tasarısının kabul edilemez olduğunu belirtti. Çurkin içinde Gürcistan bulunan "UNOMIG" isminin de kabul edilemez olduğunu, gücün isminin ve görevlerin değişmesi gerektiğini savundu.

Fransa'nın BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Jean-Maurice Ripert ise oylamanın ardından yaptığı açıklamada, benzer bir karar tasarısının bu yılın Şubat ayında Rusya'nın onayıyla kabul edildiğini, Rusya'nın bu karar tasarısına karşı çıkmasını anlayamadıklarını belirtti.

16 yıldan beri bölgeye istikrara getiren BM Gücü'nün ortadan kalkmasından büyük rahatsızlık duyduğunu belirten Ripert, Rusya'nın kararı veto etmesini esefle karşıladıklarını belirtti.

Fransa Dışişleri Bakanlığı da, Rusya'nın BM Güvenlik Konseyi'nde, Gürcistan'daki BM gözlem gücünün (UNOMIG) görev süresinin uzatılması kararını veto etmesinden "üzüntü duyduğunu" açıkladı. Bakanlık Sözcüsü Eric Chevallier, "Rusya'nın veto kararıyla ağır bir sorumluluk üstlendiğini" söyledi.

Fransız sözcü, ülkesinin Rusya'dan, Gürcistan'daki askerlerini geri çekmesi konusunda, geçen yıl 12 Ağustos ve 6 Eylülde varılan anlaşmalara bağlı kalmasını beklediğini sözlerine ekledi.

ABD'nin BM Daimi Temsilci Yardımcılarından Rosemary DiCarlo ve İngiltere'nin BM Daimi Temsilcisi Yardımcısı Philip Parham da Rusya'nın kararı veto ve BM gücününü bloke etmesini büyük esefle karşıladıklarını, bunun sıkıntısını en başta bölgedeki sivillerin çekeceğini belirtti. İki temsilci de BM'nin konuyla ilgilenmeye ve AB ile işbirliği yapmaya devam edeceğini kaydetti.

Çekimser oy kullanan Çin ve Vietnam temsilcileri ise yaptıkları açıklamalarda, "yeni şartlara uygun şekilde görev alacak" BM gücünün bölgede devam etmesi için görüşmelerin sürmesi gerektiğini belirtti. UNOMIG'in görev süresi bugün TSİ 07.00'da sona erecek.