CNN Türk

Avrupa'yı gazsız bırakan Rusya ve Ukrayna arasındaki doğalgaz krizi yeni bir belirsizliğe girdi. Gazprom, Ukrayna üzerinden Avrupa'ya gaz akışını başlattığını açıkladı. Ancak Rusya'ya göre Ukrayna akışı bloke ediyor. Ukrayna ise gazı "Teknik sebeplerle gönderemiyoruz" diyor.
Rus Gazprom Başkanı Aleksandır Medvedev, gazetecilere yaptığı açıklamada, "Gerçekten inanılmaz. Dün Avrupa'ya Rus gazının gönderilmesi için kapıyı açtık, ancak Ukraynalıların sistemlerini hiçbir zaman açmayı planlamadıkları görülüyor" dedi.

Ukrayna'nın bu davranışına herhangi bir açıklama getiremediklerini ifade eden Medvedev, "Ukrayna'da tüm bu sahnelenen müzikalin başka bir yerden yönlendirildiği düşünülebilir" ifadelerini kullandı.

Medvedev, ABD ve Ukrayna arasında adını vermediği (stratejik ortaklık) anlaşmanın aralık ayında imzalandığını söyledi. Söz kosunu stratejik ortaklık anlaşmasında ABD'nin enerji sektörünün altyapısını geliştirmesi için Ukrayna'ya yardımcı olacağı belirtiliyor.

Bir gazetecinin "Kiev'in doğrudan Washington'ın talimatlarıyla mı hareket ettiği" yolundaki bir sorusuna açık bir yanıt vermekten kaçınan Medvedev, "Ben politikacı değil, işadamıyım" dedi.

Gazprom'un Avrupa'ya bu sabah yeniden gaz vermeyi planladığını ancak bunun Kiev'in tavrı yüzünden mümkün olmadığını ifade eden Medvedev, "Biz gaz gönderme, daha doğrusu göndermeye çalışıyoruz. Ancak göndermeye çalıştığımız gaz borunun sonunda değil başında duruyor. Ukrayna bu konudaki tüm faaliyetlerimizi engelledi. Tüm bunların sorumluluğu tamamen onlarda" diye konuştu.

Medvedev, bu konuyu Avrupa Komisyonu temsilcileriyle görüştüğünü, "Ne yapacağımızı bilmiyoruz. Ukrayna'nın istediği şeyler imzalanan belgede olmayan şeyler. Avrupalı partnerlerimize Avrupa'ya yeniden gaz gönderme konusunda hiçbir şansımızın olmadığı konusunda bilgilendirdim" dedi.

Ukrayna'nın transit gaz hattını açmadığını kaydeden Medvedev, "Biz de fiziğe karşı hareket edemeyiz. Eğer sistem kapalıysa gaz verilmesini güvence altına alamayız. Ukrayna adeta alay eder şekilde gaz ulaştırma sistemlerinin yeniden iç tüketime yönlendirildiği bilgisini verdi. Bu koşullarda bu sistemden gönderilecek hiçbir gaz Avrupalı tüketicilere ulaşamayacak" ifadelerini kullandı.

Bu durumun Rusya'nın güvenilir enerji tedarikçisi imajını olumsuz etkilemeyeceğini umduğunu belirten Medvedev, "Bu özel durumda sadece belirsiz niyetleri olan kişiler komik bir şekilde bu durumu Gazprom'un imajını zedelemek için kullanmaya çalışabilir. Çünkü bu konuda kimin suçlu olduğu herkes tarafından çok net şekilde bilinmekte" diye konuştu.

Ukrayna: "Gaz akışı teknik sebeplerden ötürü sağlanamıyor"

Gazprom'un, Ukrayna'nın Rus gazını Avrupa'ya göndermediği açıklamasına Kiev, bunun teknik nedenlerden kaynaklandığı yanıtını verdi.

Ukrayna, Rusya'nın, Kiev'in "itibarını düşürmek için" Avrupa'ya verdiği doğalgazı teknik açıdan mümkün olmayan bir hat üzerinden göndermek istediğini ileri sürdü.

Ukrayna Enerji Danışmanı Bohdan Sokolovskiy de yaptığı açıklamada, Rusya'nın gaz gönderdiği hattın iç tüketim için kullanıldığını ve buradan, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu Balkan ülkelerine gaz gönderilebilmesi için ülke içine verdikleri gazı kesmek zorunda olduklarını kaydetti.

Sokolovskiy, Rusya sınırdaki gazın girdiği nokta ve Gazprom'un gaz vermek istediği Romanya sınırındaki pompalama istasyonunun birbirlerine, yurtdışına gaz gönderen boru hatlarıyla bağlı olmadığını ifade ederek, bu hattan gaz göndermesinin, Ukrayna'nın doğudaki sanayi bölgesine gaz vermeyi kesmesi anlamına geldiğini söyledi.

"Doğalgaz Ukrayna sınırına geçemedi"

Uluslararası Gözlemci Komitesi'nde görevli adı açıklanmayan bir kaynak Rus İtar-Tass ajansına yaptığı açıklamada, Gazprom'un Sudja gaz ölçme istasyonundan Ukrayna istikametine Moskova saatiyle 10.00'da (TSİ 09.00) gaz göndermeye başladığını belirterek, "Şu an itibarıyla bu hattaki basınç 75 atm'ye yükseldi. Ama aynı zamanda Ukrayna ulaştırma sistemine giren gazın miktarı 0. Bu da giriş valflerinin hala kapalı olduğu anlamına geliyor" dedi.

Sudja pompalama istasyonundaki Rus görevli Aleksiy Fyodorov da yaptığı açıklamada, Rusya'nın gazı kesmediğini ancak Kiev'in bilinmeyen nedenlerdin dolayı bunu alamadığını belirterek, Rusya tarafındaki borulardaki basıncın sabit olduğunu ancak gazın yine de Ukrayna sınırına geçemediğini kaydetti.

AB: "Rusya'dan sadece bir giriş noktasından gaz aktı"

Bu arada Avrupa Birliği, gözlemcilerinin, Rusya ve Ukrayna'dan Avrupa'ya gaz akışının çok az olduğunu ya da olmadığını ilettiklerini bildirdi.

AB sözcüsü Ferran Tarradellas Espuny, Ukrayna'ya başlayan gaz akışının miktarının "çok az" olduğunu ve Rusya'dan sadece bir giriş noktasından gaz aktığını söyledi.

Espuny, AB gözlemcilerinin halen, gazın akışını kontrol etmek için Kiev ya da Moskova'daki sevkıyat merkezlerine tam ya da serbest giriş yapamadığını ifade etti.

AB sözcüsü Pia Ahrenkilde Hansen de, Rusya'daki AB gözlemcilerinin, şu anda çok az gaz akışı olduğu ya da hiç olmadığı bilgisini verdiklerini belirterek, "Bu durum açıkça çok ciddi ve hızla düzelmesi gerekiyor" diye konuştu.

Rusya 76 milyon metreküp gaz gönderecek

Rusya'nın Avrupa ile aralarında Türkiye'nin de bulunduğu Balkan ülkelerine gönderilmesi için yeniden açtığı vanalardan bugün deneme amaçlı 76 milyon metreküp gaz gönderileceği belirtilmişti.

Uzmanlar, Rusya ve Ukrayna arasındaki gaz görüşmelerinin şu anda kelimenin tam anlamıyla çıkmaza girdiğini belirtirken, Ukrayna'nın teknik nedenlerden dolayı gaz kullanımına Rusya'nın başından beri karşı çıktığını ve Kiev'in test amaçlı gönderilen gazdan bahsettiği miktarı kullanması halinde Avrupa gazının yeniden kesintiye uğrayabileceğine dikkat çekiyor.

Çek Cumhuriyeti Sanayi Bakanı Martin Riman yaptığı açıklamada, Rusya'nın vanaları açmasıyla rahat bir nefes alabileceklerini ancak şu ana kadar kesin bir sonuca ulaşılamadığı için hala "alarm" durumunda olduklarını belirterek, "Krizin başlamasına neden olan sorun hala çözülemedi. Ukraynalılar ve Ruslar tutumlarında bir değişiklik yapmazlarsa, bu durum yeniden Avrupa'ya olumsuz şekilde yansıyabilir" dedi.

RUSYA - UKRAYNA KRİZİ

Ukrayna ile geçen yıl sonunda eski borçları ve 2009 fiyatlandırması konusunda bir anlaşmaya varamayan Rusya, Ukrayna'ya verdiği gazı 1 Ocak'ta durdurmuş, ardından Kiev'i transit borulardan gaz çalmakla suçlayıp bu ülke üzerinden Avrupa'ya gönderdiği gazı da 7 Ocak'ta kesmişti.

Bu gelişmeler üzerine AB'nin de dahil olduğu üçlü görüşmeler sonunda Rusya'nın gönderdiği gazın eksiksiz olarak Avrupa'ya ulaşmasını sağlayacak gözlemci mekanizmasının oluşturulmasıyla Rusya vanaları bu deneme amaçlı da olsa yeniden açtı.

Avrupalı tüketiciler alternatif kaynaklar peşinde

Rusya'nın vanaları kapatması aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 18 ülkeyi olumsuz bir şekilde etkilerken, Avrupalı tüketiciler Rusya ve Ukrayna arasındaki anlaşmazlığın bundan sonra da devam edebileceğini belirterek alternatif kaynaklar üzerine yoğunlaşılması gerektiğini daha yüksek sesle dile getirme başladı.

Bulgaristan, AB'ye Rus doğalgazına bağımlılığını azlatmak için gaz depoları inşa etme, Romanya ve Yunanistan üzerindeki boru hatlarına bağlanma projesi için 536 milyon euro yardım talebinde bulunacağını açıkladı.

Slovakya da kriz üzerine elektrik ihtiyacını karşılamak için yeni bir nükleer reaktör inşa edebileceğini duyurdu.

Alternatif kaynakları Rusya da ciddi düşünmeye başladı

Analistler, kriz yüzünden alternatif kaynakları sadece Avrupa'nın değil, Rusya'nın da ciddi düşünmeye başladığını belirterek, "Rusya, Ukrayna'ya bu konuda artık güvenemeyeceği için alternatif hatlar üzerindeki çalışmalarını giderek yoğunlaştıracak. Moskova, özellikle Karadeniz altından Bulgaristan'a bağılanacak olan Güney Akım ve Baltık Denizi altından Avrupa'ya ulaşacak Kuzey Akım boru hattı projelerinin hayata geçirilmesi çalışmalarını daha da yoğunlaştıracak" görüşünü dile getirdi.

Gazprom, Ukrayna'nın geçmiş döneme ait zamanında yükümlülüklerini yerine getirememesinden kaynaklanan cezalar dahil 2,1 milyar dolar borcunu olduğunu belirterek borcun tamamının ödenmeni talep etmişti.

Ukrayna borcu karşığı 1.5 milyar dolar göndermiş, ancak Rusya kalan 604 milyon dolarlık borcun da kapatılmasını istiyor.

Kiev ve Moskova, 2009 doğalgaz fiyatı konusunda anlaşamadı

Kiev ve Moskova arasında bir diğer önemli anlaşmazlığı da 2009 yılı doğalgaz fiyatı oluşturuyor. İki ülke arasında yılbaşından önce yapılan görüşmelerde Rusya 2009 yılında bin metreküplük gaz fiyatının 179.5 dolardan 250 dolara yükseltilmesi önerdi.

Kiev'in bu rakamı kabul etmeyip müzakere masasından çekilmesi üzerine Gazprom bu önerisini önce 418, ardından da 450 dolara yükseltti.

Taraflar arasındaki krizin derinleşmesi, Rusya'nın hem Ukrayna, hem de Avrupa'ya gönderdiği gazı kesmesi üzerine Kiev'den 250 dolarlık öneriyi değerlendirmeye alabilecekleri açıklaması geldi. Ancak, Rus Gazprom bu teklifin yılbaşından önce olduğunu, artık doğu Avrupa ülkelerine verdikleri 450 dolarlık teklifin altına inmeyecekleri karşılığını verdi.

Rusya'nın Ukrayna'ya bakışı her alanda değişti

Batının Rusya'nın enerji gücünü siyasi şantaj aracı olarak kullanmakla suçladığını belirten analistler, "Rusya, bugüne kadar eski Soyyet ülkelerine indirimli fiyatlardan gaz veriyordu. Gazprom bir kaç yıl önce eski Sovyet cumhuriyetlerine indirimli gazı kademeli olarak piyasa fiyatlarına yükseltme kararı aldığını açıkladı. Bu çerçevede Belarus ve Ermenistan'a verdiği gazın fiyatını da aşamalı olarak yükselti" diyor.

Analistlere göre, Ukrayna'nın NATO üyeliği için başvurması, Gürcistan savaşında Rusya'nın iddiasına göre silah yardımında bulunması ve Kırım'daki Rus üssünün kira süresini uzatmayacağını açıklaması Rusya'nın bu ülkeye bakışını her alanda değiştirdi.

Analistler, "Ruslar, siyasi alanda kendilerine karşı cephe alan Ukrayna'ya gazın neden indirimli fiyatla vermemeleri gerektiğini söylüyor. Daha önce gizli olan doğalgaz fiyatları konusu da bu tartışma yüzünden artık iyice aleni oldu. Sonuçta, bugün Rusya'da sadece iktidar değil, halkın büyük bölümü de Rus gazının kendilerine karşı Gürcistan krizi sırasında savaşmayı bile göze alan Ukrayna'ya gazın piyasa fiyatlarının altından verilmemesi yönünde" görüşünü savunuyor.