CNN Türk

Nabucco doğalgaz boru hattı projesinde hükümetlerarası anlaşma, Türkiye, Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Avusturya başbakanları, AB komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso tarafından Ankara'da imzalandı.
Anlaşmaya, Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, Avusturya Başbakanı Werner Faymann, Bulgaristan Başbakanı Sergei Stanishev, Macaristan Başbakanı Gordon Bajnai, Romanya Başbakanı Emil Boc imza koydu.

AB Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso ve 5 ülkenin başbakanı ortak bildiriye imza koydu.

Anlaşma, Hazar ve Ortadoğu bölgesindeki doğalgazın Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşınmasını öngören Nabucco doğalgaz boru hattı projesi için "dönüm noktası" kabul ediliyor.

Anlaşmayla, projeyi bir uluslararası anlaşma avantajlarını sağlayarak inşasını kolaylaştırmak, hızlandırmak ve işletme safhasında uyulacak vergilendirme gibi belli esasları karara bağlamak amaçlanıyor.

Nabucco'da boru hattı kapasitesi için tekliflerin dördüncü çeyrekte başlayıp, yıl sonuna kadar kapasite sözleşmelerinin imzalanması hedefleniyor.

Nabucco projesi hükümetlerarası anlaşmasına taraf ülkeler tarafından imzalanan ortak bildiride şu ifadelere yer verildi:

"Taraf devletler olarak, doğalgazın güvenli ve kesintisiz şekilde her taraf devletin toprakları üzerinden taşınmasını teminen Nabucco boru hattı sisteminin teşvik edilmesinin, geliştirilmesinin, inşasının ve işletiminin kolaylaştırılmasında işbirliği ihtiyacını tanıyarak; Nabucco boru hattı sistemine yönelik yatırımların teşvik edilmesini arzu ederek; Nabucco projesine ilişkin anlaşmanın sonuçlandırılmasıyla Nabucco projesine taahhütlerini teyit ederek; projenin mümkün olan en kısa sürede gerçekleştirilmesine yönelik Nabucco Uluslararası Şirketini çabalarını kaydederek, Nabucco projesine ilişkin anlaşmanın imzalanmasıyla müşterek olarak şu hususları bildirirler:

* Taraf devletler, Nabucco projesine ilişkin anlaşmanın imzalanmasını takiben yürürlüğe girmesi sürecinde, yürürlük kazanmasını geciktirmemek koşuluyla, Nabucco projesine ilişkin anlaşmanın amacı ve hedefine engel olabilecek davranışlardan imtina etmek yönünde niyetlerini teyit ederler.

* Taraf devletler, Nabucco projesine ilişkin anlaşmanın mümkün olan en kısa sürede yürürlüğe girmesi için iç hukuka ilişkin gerekliliklerin yerine getirilmesi için icap eden tüm adımları atmaya çaba göstereceklerdir.

* Taraf devletler, Nabucco projesine ilişkin anlaşmadan kaynaklanan yükümlülüklerinin tam olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, uygulanması için gerekli yasal mevzuatın kabulü de dahil olmak üzere gerekli tedbirlerin alınmasına çaba göstereceklerdir.

* Her taraf devlet, gelecek 6 ay içinde, Nabucco Uluslararası Şirketi ile Proje Destek Anlaşmasını sonuçlandırmak için gerekli tüm adımları atma çabası göstereceklerdir."

AA muhabirinin aldığı bilgiye göre, Irak ve diğer ülkelerin, teklif alınma sürecine kadar projeye dahil olabilecekleri belirtiliyor.

Yıl sonuna ya da en geç 2010 yılı başına kadar da teklif alma sürecinin sona erip, kapasite sözleşmelerinin imzalanması için gayret gösterileceği kaydediliyor.

Erdoğan: "Rüya değil..."

İmza töreninde konuşan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, tarihi bir anı hep birlike yaşadıklarını söyledi. Anlaşmayla birlikte Nabucco projesinin fiiliyata geçtiğini belirten Erdoğan, "Proje tamamlanıp gaz sevkıyatı başladığında inanıyorum ki tüm bu coğrafya her açıdan farklı bir konuma yükselmiş olacaktır" dedi.

Türkiye'nin, başta Ortadoğu ve Hazar Havzası olmak üzere dünyanın ispatlanmış doğalgaz rezervlerinin yaklaşık üçte ikisinin bulunduğu bir bölgede yer aldığını belirten Erdoğan, "Ülkemiz, kaynak ülkelerle tüketici pazarları arasında tabii bir köprü, bir geçiş noktası konumunda bulunuyor. Son dönemde Ortadoğu ve Hazar enerji kaynaklarının dünya pazarlarına ulaştırılması noktasında büyük projeleri tamamladık. Tamamladığımız ve devam etmekte olan tüm projeler enerji güvenliği noktasında Türkiye'yi önemli bir konuma yükseltiyor. Doğalgazda, Avrupa'nın dördüncü ana arteri olmak esas hedeflerimiz arasındadır" dedi.

Nabucco projesinin hayata geçmesiyle bu hedefin işlerlik kazanacağını belirten Erdoğan, "Projeyle birlikte ülkemiz doğalgaz altyapısı Avrupa'nınki ile birleşecek ve muhtemel kriz dönemlerinde karşılıklı dayanışma mümkün olacaktır" diye konuştu.

"Proje, ayrıca AB ile enerji alanındaki ilişkilerimizin gelişmesine ve derinleşmesine de zemin hazırlayacaktır" diyen Erdoğan, "Türkiye, şu an itibarıyla AB'nin enerji politikasında önemli bir ortaktır. Sadece enerji noktasında bakıldığında bile Türkiye'nin AB üyesi olması gerektiği net bir şekilde ortaya çıkacaktır" şeklinde konuştu.

Nabucco projesinin sadece birkaç ülkenin katılımıyla gerçekleşecek bir enerji projesi olarak görmemek gerektiğine işaret eden başbakan Erdoğan, "Bu proje sadece ülkelerimizi birbirine yakınlaştırmakla, sadece ülkelerimizin refahına katkı sağlamakla kalmayacak tüm bölgenin refah, huzur ve istikrara kavuşmasına da sağlam bir zemin hazırlayacaktır. Bazı çevreler Nabucco projesini bir rüya olarak adlandırmaya devam ediyorlar. Ancak unutmayalım ki zamanında Bakü-Tiflis-Ceyhan Projesi de rüya olarak yorumlanmıştı. Oysa bugün bu boru hattı başarıyla işlemekle kalmıyor, hattın kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmalar da başlatılmış bulunuyor. İnanıyorum ki Nabucco projesi de bu olumsuz yorumları boşa çıkaracak ve bir başarı hikayesi olarak ülkelerimizin hizmetine planlandığı zamanda sunulacaktır" dedi.

Gürcistan Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili, Nabucco'nun sadece bir enerji projesi olmakla kalmayıp aynı zamanda işbirliğini geliştirmeye yönelik bir anlaşma olduğunu söyleyerek, Türkiye'ye çabaları için teşekkür etti.

AB Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso'nun çabaları olmaksızın bu projenin hayata geçemeyeceğini de belirten Saakaşvili, "Bu proje başta herkese bir rüya gibi görünüyordu" dedi.

Saakaşvili, enerjinin bugün önemli bir kalkınma aracı olarak görüldüğünü belirterek, kaynak çeşitliliğinin çok önemli olduğunu ve bu açıdan Nabucco'nun da çok önemli olduğunu aktardı. "Nabucco eşsiz bir proje" diyen Saakaşvili, bu kadar büyük ölçekte bir projenin daha önce söz konusu olmadığını kaydetti.

Azerbaycan Sanayi ve Enerji Bakanı Natık Aliyev, ülkesinin, enerji stratejisini başarıyla kullandığına değindi.

Aliyev, "Azerbaycan'ın temel politikası, enerji alanında farklı ülkelerin taleplerine cevap vermek, Azerbaycan'ın dünya ekonomisindeki yerini ve önemini artırmak ve güvenilir bir Doğu-Batı koridoru izleyerek uluslararası pazarlara ulaşmaya devam etmek. Biz bu amaçla çok daha modern, sofistike ve entegre bir yapı ortaya koymaya çalışıyoruz" diye konuştu.

Azerbaycan'ın hem petrol, hem gaz üreticisi ülke konumunda olduğuna dikkati çeken Aliyev, Bakü-Supsa, Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Bakü-Tiflis-Erzurum gibi projelerle gerek gaz, gerekse petrol üretimini artırmayı düşündüklerini ifade etti.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso, "AB olarak Nabucco doğalgaz boru hattı projesindeki doğalgazı almaya talibiz ve gaz sağlayacak ülkelere AB alım garantisini veriyoruz" dedi.

Bugün AB'nin enerji güvenliği çerçevesinde önemli bir adım atıldığını belirten Barroso, bu projenin sadece Avrupa'nın enerji güvenliği açısından değil Türkiye ile diğer ilgili ülkelerin AB ile ilişkileri açısından da tarihi bir gün olduğunu söyledi.

Barroso, "Bu proje, Türkiye ile AB arasında yeni yapısal bir dönemin başlangıcı" diyerek, bu işbirliğinin başka başarıları da beraberinde getireceğini bildirdi.

Barroso, Nabucco projesinin adın aldığı Verdi opera eseri gibi başarılı olmasını diledi.

Macaristan Başbakanı Gordon Bajnai, konuşmasına, Türkiye'ye teşekkür ederek başladı. Bajnai, Türkiye'ye sadece ev sahipliği için değil, aynı zamanda çok stratejik bir kararla bu projeyi ortaya koyduğu için teşekkür etmek istediğini belirtti.

Bajnai, bu projenin AB tarihinde görülmemiş oldukça komplike bir proje olduğunu, çok farklı ortaklarının bulunduğunu vurguladı.

Bu noktada küresel krize değinen Bajnai, krizi ancak entegrasyon işbirliği ve eşgüdümle üstesinden gelinebileceğini kaydetti. Bajnai, "Bu proje de bütün bunları simgeliyor. O nedenle bu proje çıkış noktasındaki hedefin de çok üzerine çıkıyor" dedi.

Macaristan Başbakanı, "Proje bizim gibi ülkelerin krizi nasıl yönettiğine dair dünyaya vereceği en önemli mesaj olacak ve kendi vatandaşlarımız için işbirliği, eşgüdüm ve entegrasyonla krizin üstesinden çıkacağımızın mesajını en iyi şekilde vereceğiz" diye konuştu.

Avusturya Başbakanı Werner Faymann, Avusturya olarak bu projeyi bütünüyle desteklediklerini, ayrıca büyük bir gurur duyduklarını söyledi.

Faymann, Nabucco projesinin enerji sağlayan ve enerji tüketen ülkeler arasındaki işbirliği açısından önemli olduğunu belirterek, Nabucco projesinin bir yüzleşme ya da meydan okuma değil, bir işbirliği projesi olduğunu vurguladı.

"Nasıl olsa gazımız var" devrinin artık herkes için kapandığını kaydeden Faymann, Nabucco projesinin amacının hem AB hem Türkiye için kaynakların çeşitlendirilmesi olduğunu ifade ederek, ileride yeni tedarikçiler ve ilave güzergahların gündeme gelebileceğine değindi.

Romanya Başbakanı Emil Boc, Nabucco projesinin ekonomik açıdan uygulanabilir olduğunu ve yatırımcılar açısından cazibe unsuru taşıdığını belirterek, "Bu proje belli bir kişi ve bölgeye karşı değildir. Bölge için çok önemli bir projedir" dedi.

AB'nin projeye ilgisi ve desteğinden de söz ederek, bunun yatırımcılara önemli mesaj verdiğini kaydeden Boc, Türkiye'nin AB ve Avrupa enerji arz güvenliği için çok önemli bir ortak olduğunu vurguladı.

Bulgaristan Başbakanı Sergei Stanishev, anlaşmanın proje açısından önemli bir kilometre taşı olduğunu kaydetti. Projeyi, "önemli ve öncü bir model" olarak nitelendiren Stanishev, kamu ve özel sektör işbirliğinin bu kadar büyük ölçekte bu projede gerçekleştiğini belirtti.

"Nabucco projesi Türkiye'nin Avrupa perspektifine de gözle görülür sonuçlar sağlayacaktır" diyen Bulgar Başbakanı, Bulgaristan olarak boru hattının inşası için çalışmalarını hızlandırdıklarını, üstlerine düşeni yapacaklarını bildirdi.

Tedarikçi ülke sıfatıyla zirveye davet edilen Irak'ın Başbakanı Nuri El Maliki konuşmasında, Irak olarak ekonomik refaha katkıda bulunmaya önem verdiklerini belirterek, Mezopotamya topraklarındaki zenginliğin aktarılmasından duydukları memnuniyeti dile getirdi.

Maliki, bu zenginliklerin son yıllardaki savaşlar ve diktatör yönetimler nedeniyle heba olduğunu belirterek, bu projeye Irak'ın da taraf olmak istediğini ve gaz miktarını artırabileceklerini kaydetti.

ABD'nin Avrasya Enerji Özel Temsilcisi Büyükelçi Richard Morningstar konuşmasında bu projenin önemine dikkat çekerek, Türkiye'nin enerji güvenliğinde çok önemli rol oynadığını kaydetti.

Morningstar, "Bu, Türkiye'yi Avrupa'ya daha da yaklaştıran bir projedir" diyerek, ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi Cumhuriyetçi Parti Grubu Başkanı Senatör Richard Lugar'ın da bu projede önemli rol üstlendiğini bildirdi.

Senatör Richard Lugar da Morningstar'ın ardından söz olarak enerji güvenliği için sağlam ortaklıklar kurmanın kendileri için çok önemli olduğunu belirterek, bu projeyle herkesin daha müreffeh, güvenli ve barışçıl bir ortamda yaşayacağını bildirdi.

"Enerji güvenliği, her ülkenin ulusal güvenliği ve ekonomik çıkarlarının kalbinde yer almaktadır" diyen Lugar, Nabucco'nun enerji çeşitliliği sağlayacağını, bu alandaki bir güvensizliğin siyasi olarak da olumsuz sonuçlar doğurabileceğini aktardı.

"Nabucco anlaşmasının önemi, taşıdığı gazdan daha çok" diyen Lugar, bu anlaşmayla AB'nin de Türkiye, Gürcistan ve Azerbaycan ile enerji güvenliği alanındaki dayanışmasını gösterdiğini kaydetti.

Suriye Petrol ve Mineral Kaynaklar Bakanı Süfyan El Allao, bugün burada bulunmalarının Türkiye ile gelişen ilişkilerinin bir göstergesi olduğunu belirterek sözlerine başladı. El Allao, Nabucco'nun doğalgaz kaynaklarının çeşitlendirilmesini amaçlayan çok önemli bir proje olduğunu vurguladı.

Almanya Federal Ekonomi ve Teknoloji Bakanlığı Devlet Sekreteri Jochen Homann, Avrupa'daki doğalgaz sorunlarına dikkati çekerek, bu durumun boru hatlarının ve işbirliği gereksiniminin önemini ortaya koyduğunu kaydederek, bu işbirliğinde Türkiye'nin "olağanüstü bir rol" oynadığını söyledi.

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası Direktörü Riccardo Puliti, önemli bir kilometretaşı olarak nitelediği projenin devam etmesi için destek vereceklerini belirtti.

Nabucco Uluslararası Şirketi Yönlendirme Komitesi Başkanı Werner Auli, projede çok önemli bir noktaya geldiklerini söyleyerek, projenin Doğu-Batı, Kuzey-Güney arasında bir köprü niteliği taşıdığını, gelecek kuşaklar için çok önemli olduğunu, Türkiye ve Avrupa'nın gaz arzına önemli katkı sağlayacağını kaydetti.

Mısır Petrol Bakanı Emin Fehmi, Mısır olarak bu anlaşmanın ortaklarını kutladıklarını söyledi. Fehmi, Mısır'ın her zaman bölge istikrarı için çalıştığını belirterek, Mısır'ın önemli bir transit ülke olduğunu ve Avrupalı ortaklarıyla çalışmaya hazır olduklarını kaydetti.

AB Dönem Başkanı İsveç adına zirveye katılan İsveç'in Ankara Büyükelçisi Makiel Eriksson, Avrupa için enerji kaynaklarının çeşitliliğinin çok önemli olduğunu vurguladı. Türkiye'nin bu açıdan stratejik önemi sahip olduğunu belirten Eriksson, bu anlaşmanın gaz tedarikinin çeşitlenmesi açısından önemli olduğunu bildirdi.

Avrupa Yatırım Bankası Direktörü Thomas Barret, anlaşmanın mali kaynaklarının önemine dikkat çekerek, kendilerinin ekonomik kriz olduğu bir dönemde bunu sağlamaya çalıştığını, bunun da projeye verdikleri önemi gösterdiğini bildirdi.



Katılımcılar...

Nabucco zirvesi ve imza törenine Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın yanı sıra Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikheil Saakashvili, Romanya Başbakanı Emil Boc, Avusturya Başbakanı Werner Faymann, Bulgaristan Başbakanı Sergei Stanishev, Macaristan Başbakanı Gordon Bajnai ve Irak Başbakanı Nuri El-Maliki ile AB Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso katıldı.

Zirve ve imza töreninde ayrıca, ABD Avrasya Enerji Özel Temsilcisi Büyükelçi Richard Morningstar, Senato Dış İlişkiler Komitesi Cumhuriyetçi Parti Grubu Başkanı Senatör Richard G. Lugar, AB Komisyonu Enerji Komiseri Andris Piebalgs, Almanya Federal Ekonomi ve Teknoloji Bakanlığı Devlet Sekreteri Jochen Homann, Avusturya Federal Ekonomi Bakanı Reinhold Mitterlehner, Azerbaycan Sanayi ve Enerji Bakanı Natık Aliyev, Bulgaristan Ekonomi ve Enerji Bakanı Petar Dimitrov, Gürcistan Enerji Bakanı Aleksandre Khetaguri, AB Dönem Başkanlığı Temsilcisi Mikael Eriksson, Macaristan Ulaştırma İletişim ve Enerji Bakanı Peter Honig, Mısır Petrol Bakanı Amin Sameh Samir Fahmy, Romanya Ekonomi Bakanı Adriean Videanu, Suriye Petrol ve Mineral Kaynaklar Bakanı Sufian Al-Allao, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası Direktör Riccardo Puliti, Avrupa Yatırım Bankası Direktör Thomas Barret ve Nabucco Uluslararası Şirketi Yönlendirme Komitesi Başkanı Werner Auli hazır bulundu.

NABUCCO PROJESİ:

Müzakerelere 6 ay önce başlandı

Türkiye'nin yanı sıra projeye taraf Bulgaristan, Romanya, Macaristan, Avusturya ve Almanya'nın katılımlarıyla yürütülen ve AB Komisyonunun kolaylaştırıcı rol üstlendiği Hükümetlerarası Anlaşma müzakerelerine bu yılın ocak ayında başlandı ve geçen ay yapılan yedinci tur toplantıyla müzakereler sonuçlandırıldı.

AB Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso, Avrupa'nın doğalgazda Rusya'ya bağımlılığını azaltacak Nabucco projesinde katılımcı ülkelerin anlaşmaya varmasını memnuniyetle karşıladığını belirterek, bu sonucun elde edilmesinde arabulucu olarak çalışan AB Komisyonu'nun "kritik rol oynadığını" bildirmişti.

Öte yandan Nabucco hattından taşınacak doğalgazın yüzde 15'inin Türkiye'ye verilip verilmeyeceği yönünde tartışmalar sürerken, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, amaçlarının Türkiye'nin menfaatine olabilecek en ucuz gazı temin etmek olduğunu açıklamıştı.

Yatırım maliyeti 7.9 milyar euro

Görüşmeleri 2002 yılında başlayan ve 2004 yılında Nabucco gaz boru hattı şirketi kurulan projede, BOTAŞ (Türkiye), Bulgargaz (Bulgaristan), Transgaz (Romanya), MOL (Macaristan), OMV (Avusturya) ve RWE (Almanya) olmak üzere 6 paydaş bulunuyor.

Toplam 7.9 milyar euro'luk proje maliyetinin yüzde 30'u paydaşlar tarafından kendi öz sermayeleriyle karşılanacak. Bu da her ortak için 400 milyon euro anlamına geliyor.

İlk gaz 2014'te pompalanacak

Doğalgaz boru hattının inşasına 2011 yılında başlanması öngörülüyor. Projenin geliştirilmesi fazının ardından da boru hattından ilk gazın 2014'te pompalanması beklenen projede, ilk etapta 8-10 milyar metreküplük bir gaz akışı sağlanacak. Daha sonra yıllar itibarıyla bu miktarın artırılması ve kapasitenin yıllık 30 milyar metreküpe çıkarılması hedefleniyor.

Projenin süreci

Projede 2009 sonu 2010 başlarında nihai finansman-yatırım kararları alınacak. Hükümetlerarası anlaşma nihai halini aldıktan sonra açık sezon dönemi başlayacak. Açık sezonda da ilgili ülkeler rezervasyonlarını yaptıktan sonra taşıma anlaşmalarının tamamlanması devreye girecek.

Daha sonra organizasyonel yapısının geliştirilmesi ve tamamlanması süreci başlayacak. Bu aşamadan sonra detaylı mühendislik çalışmaları yapılacak ve mali kapanış yapılacak. Hattın inşası sonrasında 2014 yılında güneydoğu Avrupa, batı Avrupa ve Türkiye'ye gaz tedariğinin başlaması bekleniyor.

Toplam uzunluğu, besleme hatları dahil 3 bin 282 kilometre olan Nabucco boru hattının, bin 998 kilometresi (besleme hatları dahil) Türkiye'den geçecek. Ana Nabucco hattının bin 558 kilometresi Türkiye, 392 kilometresi Bulgaristan, 457 kilometresi Romanya, 388 kilometresi Macaristan, 46 kilometresi de Avusturya'da yer alacak.

Gürcistan sınırı-Horasan arasındaki 226 kilometre ile İran sınırı-Horasan arasındaki 214 kilometrelik besleme hatlarıyla da Türkiye'nin boru hattındaki payı bin 998 kilometreye ulaşacak.

Nabucco hattının öncelikle Azerbaycan ve Türkmenistan kaynaklarıyla doldurulması amaçlanırken, uzun vadede de Irak, İran, Mısır ve Rusya'nın da bu sistemi beslemesi isteniyor.