Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın İran ziyareti enerjide somut bir adımla sonuçlandı; 2.5 yıldır masada olan doğalgaz mutabakatına imzalar atıldı. Buna göre, Türkiye Güney Pars Doğalgaz Sahası'nda ihalesiz olarak gaz arayacak. Gazın bir bölümü, Nabucco'ya gönderilebilecek.
Türkiye ile
İran arasında imzalanan
enerji anlaşmasında üç ana esas bulunuyor. Anlaşma ile Güney Pars sahasındaki bazı
doğalgaz sahaları TPAO'ya tahsis edilecek,
İran doğalgazı Türkiye üzerinden Avrupa'ya,Türkmen doğalgazı
İran üzerinden Türkiye'ye taşınacak.
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile
İran Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Rıza Rahimi'nin gözetiminde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız ile
İran Petrol Bakanı Seyyid Mesud Mirkazimi tarafından imzalanan "Türkiye Cumhuriyeti Enerji Bakanlığı ile
İran İslam Cumhuriyeti
Petrol Bakanlığı arasında Anlayış Muhtırası" şöyle:
17 Kasım 2008 tarihinde imzalanan;
1-) Güney Pars Sahasındaki bazı doğal gaz sahalarının TPAO'nun yönetimine ve yatırım yapmak üzere tahsisi
2-) Türkiye üzerinden
İran doğal gazının Avrupa'ya taşınması,
3-) Türkmen doğal gazının
İran üzerinden Türkiye'ye taşınması ile ilgili mutabakat zaptının süresinin uzatılması konusunda mutabık kalınmıştır. Ayrıca Güney Pars Sahasındaki daha önce Türkiye'ye tahsis edilmiş olan sahaların daha zengin diğer sahalarla değiştirilmesine yönelik ortak çalışma grubu kurulmasına karar verilmiştir.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Yıldız, "Geçtiğimiz yıl içerisinde yaptığımız, Güney Pars bölgesindeki 21, 22, 24 numaralı sahaların, daha verimli olduğuna inandığımız sahalarla değiştirilmesiyle ilgili bir değişiklik yapıldı. Biliyorsunuz
İran'da Anayasa gereği petrol ve
doğalgaz yataklarının mülkiyet devri söz konusu değil. Bu konuda yaptığınız saha çalışmalarında oranın kullanım hakkını alıyorsunuz. Bir nevi satış hakkını alıyorsunuz belli oranlarda. Biz mesela oradan çıkan gazın yarısının satış hakkını almış oluyoruz. Tabii bunun şartları, fiyatları daha sonra görüşülerek, konuşulacak" dedi.
Hangi şartlarda ve hangi fiyatlarda alınacağı konusunda öncelikle saha çalışması yapılacağını söyleyen Yıldız, "Saha çalışması sonucunda bir rezerv belirlenecek ve o rezervler TPAO'nun kabiliyet alanı içerisinde kalan ve deniz altında 100-150 metre kadar rahat çalışılabilecek platformlarla yapılabilecek birşey. Sonra üretim sondajlarına geçme aşamasında buradan çıkan toplam gaz miktarı belli olacak ve üretim aşamasına geçilecek. Türkiye, ister kendi üzerinden Batı'ya kaynak oluşturabilecek gazı alması, isterse ülkesinde kullanması amacıyla yani ister transit konumuyla, isterse kendi arz güvenliği ile ilgili cevap verebilmek için bu tarz anlaşmalar yapıyor. Bunlar çok doğru anlaşmalar" diye konuştu.
İran ile petrol ve
doğalgaz çalışmalarına Kasım ayının ilk veya ikinci haftasında başlanacak.
ANALİZ
Basra Körfezi'nde dünyanın en zengin
doğalgaz havzalarından birinde bulunan Güney Pars Sahası'nda iki ülke ortaklaşa
doğalgaz çıkaracak. Anlaşmanın vaad ettiği potansiyel yüksek.
Güney Pars Sahası'nın toplam rezervi 14 trilyon metreküp. Türkiye'nin ihalesiz girme hakkı kazandığı bölümde, yılda 35 milyar metreküp gaz elde edilmesi gündemde.
Doğalgaz, Türk ve
İran kamu şirketlerinin ortaklığıyla kurulacak üçüncü bir şirket tarafından çıkartılacak. Çıkan gazın yarısı
İran'ın yarısı Türkiye'nin olacak.
Türkiye'ye ulaşacak gaz hem iç tüketimde kullanılacak, hem de Avrupa'ya ihraç edilecek. Yani
İran'ın, Hazar gazındaki belirsizliğin aşılamadığı
Nabucco'ya hayat öpücüğü verme potansiyeli ortaya çıkabilecek.
İran gazının
Nabucco'ya katılımında şimdilik, projenin "gizli ortağı" olarak tanımlanan
ABD'nin vetosu var. Washington, nükleer pazarlıklarda Tahran'dan uzlaşmacı adım bekliyor.
Türkiye-
İran işbirliğinin
diğer başlıklarına gelince... Terörle mücadelede istihbarat paylaşımı, sınırda toplam 6 bin megavatt kapasiteli iki elektrik santrali kurulması, Trabzon'un,
İran'ın Bandar Abbas limanına bağlanacağı bir taşıma ağı kurulması gündemdeydi.
Ticarette euro ya da
ABD doları gibi döviz cinslerinin devre dışı bırakılıp,
İran Riyali ve Türk Lirası'nın kullanılması için de zemin hazırlandığı açıklandı.