Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT), son 15 yılda sadece bir yılı zararla kapattı.
KİT'ler (özelleştirilen ve
özelleştirme kapsamındakiler hariç) 1995-2008 yıllarını kapsayan 14 yılda toplam 21 milyar 482 milyon 405 bin lira
kar ederken, 24 milyar 31 milyon 399 bin liralık da yatırım yaptı.
KİT'lerin mali yapıları 1995 yılından beri istikrarlı bir seyir izliyor.
Sadece 2000 yılında 141 milyon 482 bin lira zarar eden KİT'ler 2001 yılında 767 milyon 328 bin lira, 2002 yılında 3 milyar 610 milyon 277 bin lira, 2003 yılında 4 milyar 365 milyon 313 bin lira, 2004 yılında 5 milyar 359 milyon 734 bin lira, 2005 yılında bir milyar 455 milyon 191 bin lira, 2006 yılında bir milyar 226 milyon 746 bin lira, 2007 yılında bir milyar 829 milyon 22 bin lira, 2008 yılında ise 664 milyon 185 bin lira
kar elde etti. KİT'lerin bu yıl da 3 milyar 682 milyon 803 bin lira
kar elde etmesi öngörülüyor.
Yatırımlar karı geçtiSöz konusu dönemde KİT'lere yapılan yatırım ise karlarını aştı. 1995-2008 döneminde toplam 24 milyar 31 milyon 399 bin liralık yatırım yapan KİT'lerin bu yılda 4 milyar 303 milyon liralık yatırım yapması bekleniyor.
1995-2008 döneminde toplam 9 milyar 335 milyon 242 bin liralık "görev zararı" yapan KİT'lerin bu yıl da 2 milyar 496 milyon 38 bin liralık görev zararı yapacağı tahmin ediliyor.
Görev zararı hariç
kar-zarar dengeleri incelendiği zaman ise KİT'lerin son 15 yılda 6 yılı zararla kapattığı gözlendi. Buna göre, KİT'ler 1995 yılında 7 milyon 778 bin lira, 1999 yılında 50 milyon 559 bin lira, 2000 yılında 780 milyon 415 bin lira, 2001 yılında 82 milyon 51 bin lira, 2006 yılında 181 milyon 794 bin lira, 2008 yılında da 581 milyon 31 bin lira zarar etti.
"Görev zararı hariç" KİT'lerin bu yıl ise 1 milyar 186 milyon 765 bin lira
kar elde etmesi öngörülüyor.
1995-2008 döneminde 5 milyar 714 milyon 800 bin lira "dış proje kredisi" kullanan KİT'lerin bu yıl da 775 milyon 215 bin liralık kredi kullanması bekleniyor.
Çalışanlar da kazandıKİT'lerde 1995 yılında yaklaşık 415 bin 198 kişi çalışırken bu sayı yıllar itibarıyla önemli oranda düşüş gösterdi.
KİT'lerde 2000 yılında 374 bin 37 kişi, 2001 yılında 325 bin 801 kişi, 2002 yılında 286 bin 129 kişi, 2003 yılında 270 bin 351 kişi, 2004 yılında 224 bin 23 kişi, 2005 yılında 159 bin 732 kişi, 2006 yılında 156 bin 652 kişi, 2007 yılında 156 bin 75 kişi, 2008 yılında 150 bin 763 kişi çalıştı. Bu yıl ise KİT'lerde çalışan sayısı 152 bin 33 kişi oldu.
KİT çalışanlarının ücret artışları da söz konusu dönemde inişli çıkışlı bir gelişme gösterdi. 1995, 1996, 2001, 2002, 2006 ve 2008 yıllarında ücret artışları enflasyonun altında kaldı. Bu yıl için
enflasyon yüzde 6,9, KİT işçilerinin alacakları zam ise yüzde 9 olarak öngörüldü.
Tablo genel olarak değerlendirildiğinde de KİT çalışanlarının enflasyona ezilmediği görülüyor. Son 15 yıllık süreçte,
toplu sözleşme masasında sağlanan ücret artışı, ortalama enflasyonun üzerinde gerçekleşti.
Yıllar itibarıyla KİT'lerdeki ücret artışı ile yıllık
enflasyon verileri ve dönem
kar-zarar tablosu şöyle:
Yıllar Ücret artışı Enflasyon Kar/Zarar* (Bin TL)
1995 54,6 86,0 6,253
1996 39,4 75,9 186,977
1997 138,9 81,8 500,531
1998 75,8 71,8 1,004,893
1999 114,2 53,1 505,955
2000 83,2 51,4 -141,482
2001 39,0 61,6 767,328
2002 36,7 50,0 3,610,277
2003 25,5 25,2 4,365,313
2004 13,8 11,4 5,359,734
2005 14,1 8,2 1,455,191
2006 5,8 9,3 1,226,746
2007 13,8 6,4 1,829,022
2008 6,4 12,7 664,185
2009(Hedef) 9,0 6,9 3,682,803
*Özelleştirme kapsamına alınan
TÜPRAŞ,
Petrol Ofisi ve Türk Hava Yolları 1991 yılında, ORÜS, Et Balık Kurumu, TSEK ve Yem Sanayi A.Ş. 1992 yılında, Türkiye Gemi Sanayi, Denizcilik İşletmeleri, Deniz Nakliyesi, Havaş, KBİ, Çinkur ve DİTAŞ 1993 yılında, ÇİTOSAN, DİTAŞ 1993 yılında, ÇİTOSAN, DİTAŞ 1995 yılında, SEKA, TÜGSAŞ, İSDEMİR, TZDK, Asilçelik, TAKSAN, TÜMOSAN 1998 yılında,
TEKEL 2001 yılında, TŞFAŞ 2002 yılında, TEDAŞ 2004 yılında, Sümer Halı da 2007 yılında sistemden çıkarıldı.
2001-2004 yılları arasında Telekom dahil edildi, 2005 Kasım ayında kuruluşun yüzde 55'lik hissesinin satışından sonra hesaplardan çıkarıldı.