1930'dan 2010'a Dünya Kupası tarihi

Olimpiyatlardan bile fazla izlenen FIFA Dünya Kupası ilk kez Afrika kıtasında düzenleniyor. İşte 1930'dan 2010'a kupanın tarihçesi ve ilginç notlar...

12.04.2010 Pazartesi 09:00
Dört bir yılda düzenlenen FIFA Dünya Kupası, futbolda en önemli uluslararası turnuva olma özelliğini taşıyor.

İlki 1930 yılında Uruguay’da 13 ülkenin katılımıyla gerçekleşen organizasyon 1942 ve 1946 yıllarında savaş nedeniyle yapılamadı, 1950’den itibaren ise düzenli olarak günümüze kadar geldi.

Uruguay’ın evsahipliği yaptığı ve Arjantin’i yenerek şampiyon olduğu ilk Dünya Kupası’na Avrupa’dan sadece dört ülke katıldı. Bunun nedeni Güney Amerika yolculuğunun çok masraflı, uzun ve yorucu olmasıydı.

Uruguay 1950’de ikinci kez şampiyon oldu, o tarihten sonra bir daha finale bile kalamadı. İlk kupada finale yükselen Arjantin ise ikinci finali için tam 48 yıl bekledi.




Geride kalan 18 kupada yedi şampiyon çıktı. Brezilya, sonuncusu 2002'de olmak üzere beş kez bu organizasyonda mutlu sona ulaştı, 2006'yı alan İtalya dört şampiyonlukla Güney Amerika ülkesini takip ediyor.

Üç şampiyonluğu bulunan Almanya, Batı Almanya dönemi de dikkate alındığında Almanya en çok final oynayanlar listesinde yedi finalle Brezilya ile eşit.

Dünyanın zirvesine çıkmayı başaran Brezilya dışındaki altı takım da kendi ülkelerinde şampiyonluk sevinci yaşadı. Sambacılar evsahipliği yaptıkları 1950 kupasında, Maracana Stadı’nda 174 bin kişinin izlediği finalde Uruguay’a 2-1 kaybetti.

Televizyondan yayınlanan ilk Dünya Kupası Almanya’nın ilk şampiyonluğuna ulaştığı 1954 finalleri oldu.


Yıl Evsahibi Şampiyon Finalist Skor
1930UruguayUruguayArjantin4-2
1934 İtalya İtalyaÇekoslovakya2-1 (uz)
1938 Fransa İtalyaMacaristan4-2
1950 BrezilyaUruguay Brezilya2-1
1954İsviçreBatı AlmanyaMacaristan3-2
1958İsveç Brezilyaİsveç5-2
1962Şili BrezilyaÇekoslovakya3-1
1966 İngiltere İngiltereBatı Almanya4-2 (uz)
1970Meksika Brezilya İtalya4-1
1974Batı AlmanyaBatı AlmanyaHollanda2-1
1978ArjantinArjantinHollanda3-1 (uz)
1982 İspanya İtalyaBatı Almanya3-1
1986MeksikaArjantinBatı Almanya3-2
1990 İtalyaBatı AlmanyaArjantin1-0
1994 ABD Brezilya İtalya0-0, 3-2p
1998 Fransa Fransa Brezilya3-0
2002 Japonya-G.Kore Brezilya Almanya2-0
2006 AlmanyaİtalyaFransa1-1, 5-3p



1934-1978 arasındaki kupalar 16’şar takımla düzenlendi, 1982’de katılım sayısı 24’e yükseltildi. FIFA’nın Afrika, Asya ve Kuzey Amerika’nın kontenjanını arttırmasıyla 1998, 2002 ve 2006'da turnuvaya 32’şer ülke katıldı.

Asya’daki ilk Dünya Kupası özelliğini taşıyan ve Japonya-Güney Kore ortaklığı ile gerçekleştirilen 2002 kupasında oynanan tüm maçları 28.8 milyar, sadece finali 1.1 milyar kişi televizyondan izledi.

Kıtalara göre başarı tablosunda Güney Amerika’nın üç ülkeyle toplam dokuz, Avrupa’nın ise dört ülkeyle dokuz şampiyonluğu var. Güney Amerika, Dünya Kupası’nı kazanan Brezilya, Arjantin ve Uruguay dışında finalist çıkaramadı.

Avrupa’dan ise dört şampiyonun dışında Çekoslovakya, Macaristan, Hollanda ve İsveç finale kadar yükselme başarısını gösterdi.


1990’da Kamerun ve 2002’de Senegal çeyrek finale kalarak Afrika’nın en büyük başarısına imza attı. Asya 1966’da Kuzey Kore’nin çok sürpriz çeyrek finalinden sonra 2002’de Güney Kore ile yarı final heyecanı yaşadı.

Finallere doğrudan takım gönderme hakkı bulunmayan Okyanusya ise 1974’de Avustralya, 1982’de Yeni Zelanda, 2006’da Avustralya'dan sonra 2010'da Yeni Zelanda ile dördüncü kez futbolun zirve organizasyonunda temsil edilecek.

Almanya'nın evsahipliğini yaptığı ve İtalya'nın şampiyonluğu ile sona eren 2006 Dünya Kupası, Alman Gerd Müller'in 14 gollük rekorunun kırıldığı organizasyon olarak da tarihteki yerini aldı.

1998 ve 2002 kupalarında toplam 12 gol atan Brezilyalı Ronaldo, 2006'da fileleri üç kez havalandırarak 15 gole ulaştı ve kupa tarihinin en golcü oyuncusu unvanını aldı.

Rekorlar listesinde Türkiye'nin çok iyi tanıdığı isimler de var.

Sekiz  yıl önce Türkiye'nin Güney Kore'yi 3-2 yenip dünya üçüncüsü olduğu maçta henüz 11'inci saniyede ağları sarsan Hakan Şükür'ün ismi, kupa tarihinin en hızlı golcüleri listesinin tepesinden bir mucize olmazsa inmeyecek.

Bir maçta en çok gol atanlar sıralamasının ilk basamağında ise Oleg Salenko var. ABD 1994'te Kamerun karşısında beş gollük bir perfomans gösteren Salenko bir dönem İstanbulspor'da forma giymişti.


DÜNYA KUPASI TARİHİNDEN NOTLAR

En fazla, en genç, en yaşlı...
  • En fazla Dünya Kupası oynayan: 5 - Antonio Carbajal, Meksika (1950-1966) ve Lothar Matthaeus, Almanya (1982-1998)
  • En fazla Dünya Kupası maçı oynayan: 25 - Lothar Matthaeus, Almanya (1982-1998)
  • En fazla Dünya Kupası dakikası oynayan: 2.220 dakika - Paolo Maldini, İtalya (1990-2002)
  • En fazla Dünya Kupası finali oynayan: 3 - Cafu, Brezilya (1994-2002)
  • Dünya Kupası finali oynayan en genç: Pele, Brezilya - 17 yıl 249 gün (1958)
  • Dünya Kupası elemelerinde oynayan en genç: Souleymane Mamam, Togo - 13 yıl 310 gün (Togo-Zambiya, 6 mayıs 2001)
  • Dünya Kupası finali oynayan en yaşlı: Dino Zoff, İtalya - 40 yıl 133 gün (1982)
  • Dünya Kupası'nda oynayan en yaşlı: Roger Milla, Kamerun- 42 yıl 39 gün (1994)
  • Dünya Kupası elemelerinde oynayan en yaşlı: MacDonald Taylor - 46 yıl 180 gün (Virjin Adaları, Virjin-St Kitts & Nevis - 18 şub 2004)
En golcü, en gollü, en farklı....
  • En fazla gol atan: 15 - Ronaldo (Brezilya 1998-2002-2006)
  • Bir kupada en fazla gol atan: 13 - Just Fontaine (Fransa, 1958)
  • Bir maçta en fazla gol atan: 5 - Oleg Salenko (Rusya, Rusya-Kamerun, 1994)
  • Gol atan en yaşlı: Roger Milla - 42 yıl 39 gün (Kamerun, Rusya-Kamerun, 1994)
  • En gollü maç: Avusturya 7-5 İsviçre, 1954
  • En erken gol: 11 saniye - Hakan Şükür (Türkiye, Türkiye-Güney Kore, 2002)
  • Dünya Kupası'nda en farklı skor: Macaristan 9-0 Güney Kore, 1954; Yugoslavya 9-0 Zaire, 1974, Macaristan 10-1 El Salvador, 1982
  • Dünya Kupası elemelerinde en farklı skor: Avustralya 31-0 Amerikan Samoası, 11 nisan 2001
En çok seyirci, en erken kart...
  • Dünya Kupası'nda en fazla seyirci: 174.000 - Uruguay-Brezilya, 16 tem 1950, Maracana Stadı, Rio De Janeiro, 1950 finali
  • Dünya Kupası elemelerinde en fazla seyirci: 162.764 - Brezilya-Kolombiya, 9 mar 1977, Maracana Stadı, Rio De Janeiro
  • En erken sarı kart: 1 dk, Sergei Gorlukovich (Rusya, İsveç-Rusya, 1994); Giampiero Marini (İtalya, İtalya-Polonya, 1982)
  • En erken kırmızı kart: 1 dk, Jose Batista (Uruguay, İskoçya-Uruguay, 1986)