Bu yıl Nobel Barış Ödülü'nün Çinli siyasi aktivist Liu Xiaobo'ya verilecek olması, Pekin yönetimini öfkelendirdi. Pekin, törene katılanların bunun sonuçlarına da katlanmaları uyarısında bulundu.
Norveç'teki
Nobel Komitesi, ülkede büyükelçilikleri bulunan 58 ülkeyi Cuma günü yapılacak törene davet etmişti.
Çin ve 18 ülke, çeşitli mazeretler öne sürerek katılamayacaklarını bildirdi.
Bu ülkelerin başında
Rusya,
Suudi Arabistan,
Pakistan,
Irak ve İran geliyor.
BM'nin önde gelen insan hakları yetkilisi Navi Pillay ise törene katılamayacağını bildirmesi nedeniyle eleştirildi.
İnsan hakları mücadelesi54 yaşındaki Liu, 1989 yılında Tiananmen Meydanı'ndaki protestoların kilit liderlerinden biriydi.
Liu, geçen yıl "halkı devleti yıkmaya kışkırtmak suçundan" 11 yıl hapis cezasına çarptırıldı, 13 yıl da siyasi hayattan men cezası verildi.
Nobel Vakfı, ödülün veriliş gerekçesini açıklarken "Liu'nun uzun zamandır süren ve şiddete dayanmayan mücadelesini" övdü, "insan hakları ve barışla olan yakın ilişkiye olan inancının" altını çizdi.
Bununla beraber Ne Liu ne de aile üyeleri, ödülü almak üzere Oslo'da hazır bulunabilecek.
Eşi Liu Xia da ödülün ilan edilmesinden bu yana ev hapsinde tutuluyor, yakın dostları ve destekçilerinin de
Çin'den ayrılmalarına izin verilmiyor.
Boykot gerekçeleri
BBC muhabiri Paul Reynolds'ın aktardığına göre törenin boykot edilmesinin arkasında iki temel sebep bulunuyor:
Birincisi, ödülün bir muhalife verilmiş olması ve ikincisi de
Çin hükümetinin ödülün bu kişiye verilmesine karşı çıkmış olması.
Bu yılki ödül, Norveç'te dahi eleştirilere hedef oldu.
Zira Alfred
Nobel'in vasiyetinde yazdığı üzere barış ödülünün "uluslararası arenada dostluk açısından en iyi çalışmayı yürüten, silah kullanımının azaltılması ya da ortadan kaldırılması; barış kongrelerinin düzenlenmesi ya da teşviki yolunda mücadele eden kişilere" verilmesi bekleniyor.
Bu durum haliyle muhaliflere sempatiyle bakmayan bazı hükümetlerin töreni boykot etmesine sebep oldu.
Çin'in uyarıları yakından izleniyor çünkü hâlihazırda dünya ekonomisinin motorlarından biri halinde.
Çin dahil, katılamayacağını bildiren ülkeler şöyle:
Rusya, Kazakistan, Kolombiya,
Tunus,
Suudi Arabistan,
Pakistan, Sırbistan,
Irak, İran, Vietnam,
Afganistan,
Venezuela, Filipinler,
Mısır, Sudan,
Ukrayna, Küba ve Fas.
Küba, komitenin siyasi gerekçelerle bu seçimi yaptığını söylerken
Venezuela da bu görüşü paylaştığını bildirdi.
Irak açısından
petrol kilit faktör.
Çin,
Irak'taki
petrol yataklarında aktif bir yatırımcı ve
Irak'ın buradan elde edilen gelire ihtiyacı var.
Kazakistan'da hem ödülün verildiği kişinin muhalif olması hem de
Çin'den gelen uyarı rol oynamış görünüyor.
Pakistan ile
Çin arasındaki ekonomik bağlar ve savunma ilişkilerinin İslamabad'ın kararında etkili olduğu düşünülüyor.
Oslo'daki Rus Büyükelçiliği sözcüsü Kasım ayı başlarında, büyükelçinin tören sırasında ülkede olmayabileceğini bildirmişti.
Rus sözcü "bunun siyasi güdümlü bir tercih olmadığını ve
Çin'in baskısını hissetmediklerini" vurgulamıştı.
Ancak bir çok yorumcu,
Rusya'nın Liu'nun muhalif bir isim olmasından rahatsızlık duyduğu noktasında birleşiyor.