CNN Türk

Uluslararası Para Fonu'na (IMF) bağlı Bağımsız Değerlendirme Bürosu yayımladığı raporda, IMF'nin 2008 krizi öncesindeki riskleri önemsiz gösterdiğini bildirdi.
Fonun, riskler konusunda çok az açık uyarıda bulunduğu, kompleks finansal ürünlerle ABD konut piyasası arasındaki bağlantının önemsiz gösterildiğine işaret edilen raporda, IMF'nin, gelişmiş ekonomilerde kriz yaşanacağı düşüncesini ihtimal dışı gördüğü, IMF kadrolarının genellikle mali sistemleri güçlü olan ABD, İngiltere ve diğer gelişmiş ülkelerin görüşünde hemfikir olduğu kaydedildi.

IMF Başkanı Dominique Strauss-Kahn, raporu "aşağılayıcı" bulduğunu, IMF'nin kendi başarısızlıklarının farkında olduğunu, krizden bu yana reformları sıraya koyduğunu kaydetti.

ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Ben Bernanke, ülkede işsizlik oranının yıllarca yüksek seviyelerde kalacağını söyledi.

Bernanke, Temsilciler Meclisi Bütçe Komitesinde yaptığı konuşmada, son iki ayda işsizlik oranındaki keskin düşüşün cesaret verici olduğunu belirterek, "Bu düşüşler istihdam cephesinde iyimserliğe zemin yarattı, ancak işsizlik oranı birkaç yıl kriz öncesi seviyelere dönmeyecek" dedi.

Şu andaki ekonomik büyüme oranlarıyla işsizlik oranlarının sürdürülebilir seviye olan yüzde 5-6'lara dönmesinin yaklaşık 10 yılı alabileceğine işaret eden Bernanke, bu yıl ekonomik büyümenin hızlanmasını beklediğini ifade etti.

Kriz sırasında alınan ekonomiyi teşvik önlemleri nedeniyle hızla artan bütçe açığının "sürdürülemez" olduğuna, hükümetin 1 trilyon dolarlık bütçe açığını azaltma hedefinin başarısız olmasının uzun vadede ekonomiye zarar verebileceğine dikkati çeken Bernanke, "Bütçe açığını azaltmadaki uzun vadeli güçlükler ürkütücü" diye konuştu.

ABD Hazine Bakanı Timothy Geithner, ABD'nin ekonomik büyümesinin gelecek iki yıl için yıllık ortalama yüzde 3-4 aralığında olmasını beklediklerini söyledi.

Ekonominin güçlendiğini, şirketlerin tekrar işe alımlara başladığını söyleyen Geithner, bazı şeylerin kademeli olarak iyileştiğine, iş dünyasının güveninin arttığına, daha fazla yatırım yapmaya ve istihdam yaratmaya başladıklarına işaret etti.

ABD yönetimi, ipotekli konut kredisi olarak bilinen tutsat (mortgage) piyasasında faaliyet gösteren devlet destekli Fannie Mae ve Freddie Mac şirketlerinin faaliyetlerine zamanla son vermeyi planlıyor. ABD Hazinesinin hazırladığı ve Hazine Bakanı Timothy Geithner ile İskan ve Kentsel Kalkınma Bakanı Shaun Donovan tarafından Kongre'ye sunulan rapor, 11 trilyon dolarlık tutsat piyasasının hükümetten bağımsız hale gelerek revizyondan geçirilmesi için üç kapsamlı seçenek sunuyor.

Hükümetin, beş yıl ya da daha fazla bir sürede tutsat piyasasından desteğini yavaşça çekmesi önerisinde bulunan raporda, hükümetin küresel finansal krizle birlikte denetimine aldığı Eylül 2008'den bu yana 150 milyar dolar destek verdiği tutsat devleri Fannie Mae ve Freddie Mac şirketlerinin faaliyetlerini
zamanla sonlandırmayı amaçladığı belirtildi.

Rapora göre, hükümetin tutsat kredilerinin büyük bölümünü garanti etme rolünün sona erdirilmesi, sadece sorunlu zamanlarda tutsat piyasasını desteklemesi ve özel şirketler tarafından oluşturulan tutsat yatırımlarına hükümet garantisi verilmesi gibi üç seçenek bulunuyor.

ABD Federal Mevduat Sigorta Fonu (FDIC), büyük finansal şirketlerin üst yöneticilerine yıllık prim ödemeyi ertelemeyi planlıyor. FDIC, 50 milyar dolar veya üzerinde varlığı olan şirketlerin üst yöneticilerinin yıllık primlerinin yarısını almaları için en az 3 yıl beklemeleri kuralını getirmeyi öneriyor.

Çalışma Bakanlığı, geçen hafta işsizlik maaşı için başvuranların sayısının 36 bin düşerek, 383 bin olduğunu açıkladı. Böylece, işsizlik maaşı için başvuranların sayısı Temmuz 2008'den bu yana en düşük seviyeye geriledi.

Ticaret Bakanlığı, geçen yıl aralık ayında dış ticaret açığının yüzde 5,9 artarak 40,6 milyar dolara ulaştığını bildirdi. ABD'nin dış ticaret açığı 2010 yılı genelinde bir önceki yıla göre yüzde 32,8 artışla 497,8 milyar dolara çıktı. Böylece, 2000 yılından bu yana en büyük yıllık artış kaydedilmiş oldu.

Dış ticaret açığı 2009 yılında 374,9 milyar dolarla son 8 yılın en düşük seviyesine gerilemişti. Aralık ayında ABD'nin ithalatı yüzde 2,6 artarak 203,5 milyar dolar oldu. Ham petrol ithalatı faturası 22,5 milyar dolara ulaştı. İhracat ise yüzde 1,8 artışla 163 milyar dolar olarak kaydedildi.

Avrupa ve diğer

İngiltere Merkez Bankası, yüzde 0,5 olan gösterge faiz oranının sabit tutulmasına karar verdi. Böylece, İngiltere Merkez Bankası Mart 2009'dan bu yana faiz oranları değiştirmemiş oldu.

Fransa Maliye Bakanı Christine Lagarde, Almanya ve Fransa tarafından hazırlanan Euro Bölgesi rekabet gücünün artırılması tasarısının Mart ayına kadar tamamlanarak liderler tarafından ele alınacağını söyledi.

Lagarde, Almanya Maliye Bakanı Wolfgang Schaeuble ile görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada, Euro Bölgesi'nin borç krizine karşı küresel bir yanıt aranması gerektiğini, Almanya tarafından önerilen Euro Bölgesi rekabet gücünün artırılması tasarısını bölgenin bütünü için desteklediklerini ifade etti.

Schaeuble ise euro'nun istikrarlı bir para birimi olarak kalacağını, euro'ya karşı yatırım yapanların bundan zarar edeceklerini kaydetti. Fransa ve Almanya'da ekonomik toparlanmanın doğru yolda olduğuna işaret eden Schaeuble, Euro Bölgesi'nin krize karşı hazırlayacağı önlem paketinin Mart ayında hazır
olacağını ifade etti.

İspanya ekonomisi geçen yıl yüzde 0,1 oranında daraldı.

Ulusal İstatistik Enstitüsü, geçen yıl son çeyrekte yüzde 0,2 büyüyen İspanya ekonomisinin, yıl genelinde ise yüzde 0,1 daraldığını açıkladı. İspanya'nın son çeyrek büyümesinde iç talep ve ihracatın artışının katkısının önemli olduğu bildirildi.

Yunanistan'da geçen yıl Kasım ayında işsizlik oranı yüzde 13,9 oldu. Önceki yıl kasım ayında yüzde 10,6 olan işsizlik oranı Kasım 2010'da yüzde 13,9'a çıkarken, geçen yıl Kasım ayında resmi verilere göre işsiz sayısı 692 bin 577'ye ulaştı. Ülkede işsizlik oranı, geçen yıl Eylül ayında yüzde 12,6, Ekim ayında ise
yüzde 13,5 olmuştu.

Geçen ay enflasyon ise yüzde 5,2 oldu.

IMF, İrlanda'daki siyasi belirsizliklere rağmen, kredi planının yolunda gittiğini bildirdi. İrlanda'ya Avrupa Birliği ile beraber mali destekte bulunan IMF, yardıma ilişkin ilk raporunda, geçen yılın sonunda üzerinde anlaşılan planın yolunda gittiğini ve ihracattaki olumlu seyrin ekonomide toparlanmayı beraberinde getirdiğini kaydetti.

İrlanda'da finansal kriz sırasında kamulaştırılan Anglo Irish ve Irish Nationwide'ın mevduat ve varlıkları satılacak. Satış süreci iki bankanın birleşmesini de içeriyor.

Almanya Federal İstatistik Ofisi (Destatis), Almanya'da dış ticaret fazlasının, geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 11,2 artarak 154,3 milyar euro'ya ulaştığını açıkladı. Ülkenin dış ticaret fazlası, 2009'da 138,7 milyar euro düzeyinde bulunuyordu. Almanya'nın ihracatı, geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 18,5 oranında arttı ve 951,9 milyar euro'ya, ithalatı da bir önceki yıla göre yüzde 20 oranında artarak 797,6 milyar euro'ya çıktı.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody's, mali reformun başarısızlığının, Japonya'nın kredi notuna negatif etkisi olacağını bildirdi. Kuruluştan yapılan açıklamada, Japonya'nın "Aa2" olan ülke kredi notunun "durağan" görünümle teyit edildiği belirtildi.

Moody's bölge kredi yetkilisi Tom Byrne, Japonya'nın bütçe dengesi hedefinin başarılı olmadığını, mali adımlara da ihtiyaç duyulduğunu ifade etti. Mali reforma engel olan siyasi gelişmelerin de kredi notu üzerinde olumsuz etkisi olabileceğine işaret eden Byrne, "Japonya'nın mali sorunlarının krize dönmesi
için daha çok zaman var, ancak hükümetin bütçe açığını azaltmak için önlemler alması gerekiyor" dedi.

Japonya Merkez Bankası Başkanı Masaaki Shirakawa, Japonya'nın büyüme potansiyelini artırmaya ve mali sağlığını geliştirmeyi ihtiyacı olduğunu belirtti. Japonya'nın bütçe açığını sonsuza kadar döndüremeyeceğini, toplumun mali reform konusunda güvenilir taahhüde ihtiyaç duyduğunu belirten Shirakawa, hükümete giderleri kısma, gelirleri artırma çağrısında bulundu.

Çin Merkez Bankası faiz oranlarını 25 baz puan artırdı. Böylece, banka bir aydan kısa bir sürede faiz oranlarını ikinci kez artırmış oldu. Buna göre, gösterge niteliğindeki bir yıllık mevduat faiz oranı 25 baz puan artırılarak yüzde 3, bir yıllık borç verme faiz oranı da yüzde 6,06'a çıktı.

Güney Kore Merkez Bankası gösterge faiz oranını yüzde 2,75'te bıraktı. Merkez Bankasından yapılan açıklamada, "Güney Kore'de tüketici fiyat enflasyonunun petrol ürünleri ve tarım ürünleri fiyatlarının yükselmesinden kaynaklı önemli oranda arttığı, ekonomideki iyileşme nedeniyle yüksek enflasyon
beklentilerinin ve enflasyon baskılarının süreceğinin tahmin edildiği" belirtildi.

Vietnam Merkez Bankası, artan dış ticaret açığı ve çift haneli enflasyonla mücadele için para birimi dongu yüzde 8,5 oranında devalüe etti. Merkez Bankası internet sitesinde yaptığı açıklamada, para birimi dongun yüzde 8,5 oranında devalüe edildiğini böylece daha önce bir ABD doları ile 18,932 dong alınırken, şimdi 20,693 dong alınacağını bildirdi. Açıklamada, "bu önlemin döviz kurunun daha esnek biçimde yönetilmesine ve dış ticaret açığının azaltılmasına yardımcı olacağı" kaydedildi.

Borsa birleşmeleri

210 yıllık borsa operatörü Londra Borsası (LSE), Toronto Borsası operatörü TMX'i 3,2 milyar dolar (2,34 milyar euro) bedelle satın almak üzere anlaştı. Birleşme, her iki grubun yönetim kurulunca oy birliğiyle kabul edildi.

Satın almanın ardından iki şirketin birleşmesiyle oluşacak yeni şirkette LSE'nin payı yüzde 55, TMX'in ise yüzde 45 olacak. Birleşme sonrası enerji ve maden konusunda dünyanın en büyük borsa operatörü olacak yeni grubun Londra ve Toronto'da olmak üzere iki merkezi bulunacak. Yeni grubun başkanının TMX'in üst
yöneticisi (CEO) Thomas Kloet, CEO'sunun ise LSE'nin üst yöneticisi Xavier Rolet olacağı ifade ediliyor.

Her iki şirket de birleşme sonrası oluşacak yeni grubun hacmiyle ilgili değerlendirme yapmadı, ancak TMX'in halihazırda değerinin 3 milyar dolar, LSE'nin ise 3,25 milyar dolar olduğu belirtiliyor. Birleşmenin ardından yeni grubun, yaklaşık değeri 5,8 trilyon dolar olan 6 bin 700'den fazla şirketle dünyanın en
büyük listesini oluşturacağı kaydediliyor. Birleşmenin ikinci yılında grup, 56 milyon dolar tasarruf yapmayı bekliyor.

LSE, 30 Eylülde sona eren mali 2009-2010 mali yılında 1,03 milyar dolar, TMX ise 636 milyon dolar kar açıklamıştı.

ABD'nin ekonomi çevrelerinin gazetesi Wall Street Journal (WSJ), Deutsche Börse AG'nin New York Borsasına talip olduğunu yazdı.

New York Menkul Kıymetler Borsasının, Alman anonim şirketi Deutsche Börse AG ile 25 milyar dolarlık bir birleşme anlaşmasına yakın olduğu belirtilen haberde, anlaşmanın gerçekleşmesi halinde New York'un dünya finans sahnesinde oynadığı rolde azalma olacağı yorumu yapıldı. New York Borsasının Deutsche Börse AG ile birleşmesi ve buna düzenleyici kuruluşların onay vermesi durumunda, dünyanın en büyük borsasının da ortaya çıkacağı bildirildi.

New York Post gazetesi de konuyla ilgili haberini Almanca "Dikkat (Achtung!) Almanlar New York Borsasını Ele Geçiriyor" manşetiyle okurlarına duyurdu. Haberde, Almanlar'ın Amerikan kapitalizminin simgesi olan New York Menkul Kıymetler Borsasını almak üzere oldukları ve anlaşma sağlanırsa artık Wall Street'in dünyanın mali merkezi olmaktan çıkacağı vurgulandı. Haberde anlaşmanın gerçekleşmesi halinde Deutsche Börse'nin New York Borsasının yüzde 59 ila 60'ına sahip olacağı da bildirildi.

Döviz piyasaları

ABD dolarının, uluslararası döviz borsalarında önemli para birimleri karşısında, pazartesi günü açılış ve cuma günü kapanış değerleri şöyle oldu:

Para birimi     Pazartesi        Cuma
Japon Yeni        82,3          83,46
İsviçre Frangı    0,9571        0,9726
Kanada Doları     0,9875        0,9873

Londra döviz piyasasında pazartesi günü 1,3615 dolardan açılan euro, cuma kapanışta 1,3549 dolara geriledi.

Aynı borsada pazartesi günü 1,6171 dolardan açılan İngiliz sterlini ise cuma kapanışta 1,6007 dolara düştü.

New York borsasında, geçen hafta cuma günü 1.348,30 dolardan kapanan altının ons fiyatı bu hafta cuma günü 1.359,90 dolara yükseldi.

ABD, Avrupa ve Asya borsaları

Mısır Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek'in görevinden istifa etmesiyle birlikte ABD ve Avrupa'da borsalar dün haftanın son işlem gününde yönünü yukarı çevirdi.

ABD'de dün New York Borsası'nda Dow Jones Endeksi yüzde 0,36 (43,97 puan) değer kazanarak, haftayı 12.273,26 puandan kapattı. Standard and Poor's 500 Endeksi aynı gün yüzde 0,55 (7,28 puan) artarak 1.329,15 puan, Nasdaq Bileşik Endeksi ise yüzde 0,68 (18,99 puan) yükselerek 2.809,44 puan oldu.

Haftanın tamamında Dow Jones Endeksi yüzde 1,5, Standard and Poor's 500 Endeksi ile Nasdaq Bileşik Endeksi yüzde 1,5 değer kazandı.

Avrupa'da İngiltere'de Londra Borsası'nda FTSE 100 Endeksi dün yüzde 0,71 (42,89 puan) artarak, haftayı 6.062,90 puandan kapattı. Almanya'da Frankfurt Borsası'nda haftanın son işlem gününde DAX Endeksi yüzde 0,42 (30,92 puan) yükselerek, 7.371,20 puandan, Fransa'da Paris Borsası'nda CAC-40 Endeksi de yüzde 0,15 (6,17 puan) değer kazanarak, 4.101,31 puandan kapandı.

Avrupa'da ayrıca dün Brüksel Borsası yüzde 0,41, Madrid Borsası yüzde 0,11, Zürih Borsası yüzde 0,80, İtalya Borsası yüzde 0,38, Portekiz Borsası yüzde 0,35, İrlanda Borsası yüzde 1,19, Danimarka Borsası yüzde 0,54, Norveç Borsası yüzde 1,21, İsveç Borsası yüzde 1,15 ve Avusturya Borsası yüzde 0,10 değer kazandı. Amsterdam Borsası yüzde 0,26, Yunanistan Borsası yüzde 0,62 ve Finlandiya Borsası yüzde 2,02 düştü.

Asya'da, Japonya'da Tokyo Borsası'nın temel göstergesi Nikkei 225 Endeksi yüzde 0,11 (12,18 puan) değer kaybederek, 10.605,70 puana geriledi.

Asya'da dün ayrıca Hong Kong Borsası yüzde 0,53, Şanghay Borsası yüzde 0,33, Tayland Borsası yüzde 0,05, Endonezya Borsası yüzde 0,54, Hindistan Borsası yüzde 1,52 yükselirken, Tayvan Borsası yüzde 2,57, Güney Kore Borsası yüzde 1,56, Avustralya Borsası yüzde 0,62, Yeni Zelanda Borsası yüzde 0,18, Singapur Borsası yüzde 0,84 ve Malezya Borsası yüzde 0,72 düştü.

Petrol fiyatları

Mısır Cumhurbaşkanı Mübarek'in istifasıyla birlikte uluslararası piyasalarda ABD ham petrolünün varil fiyatı dün haftanın son işlem gününde 10 haftanın en düşük seviyesine geriledi.

ABD ham petrolünün varil fiyatı mart ayı teslimi haftanın son işlem gününde 1,15 dolar değer kaybederek, haftayı 85,58 dolardan kapattı. ABD ham petrolünün varil fiyatı haftanın tamamında yüzde 3,89 oranında gerilerken, bu geçen yıl 19 Kasım'da sona eren haftadan bu yana en büyük haftalık kayıp oldu.

Londra Brent tipi ham petrolün varil fiyatı mart ayı teslimi ise dün 68 sent yükselerek 101,55 dolara çıktı. Mısır'da günlerce süren protestolar nedeniyle Londra Brent tipi ham petrolün varil fiyatı 2008 yılından bu yana ilk kez 100 doları geçmişti.