CNN Türk

Hatta olasılıklar ve eldeki veriler dikkate alındığında daha olumsuz senaryolar çizmek de mümkün... Fakat bu senaryoları tartışmaya başlamadan önce doların neden böylesine hızlı yükseldiğini ve neden yükselmeye devam edeceğini aktaracağım size.

CARİ AÇIK BÜTÜN KÖTÜLÜKLERİN ANASIDIR

Doların hızlı yükselişini açıklarken içerde ve dışarda, dönemsel ve  temel bir dizi etkenden bahsetmek mümkün. Ama en temel neden cari açık. Bu arada bazı yanlış anlamaları engellemek için bir hatırlatma da yapalım; Merkez Bankası derken aynı zamanda hükümeti de kastediyorum.
2011 yılı boyunca Merkez Bankası’nın cari açıktaki artışı engellemek için bugüne dek uygulanmamış yeni uygulamalar geliştirmesinin tek bir gerekçesi vardı: Hükümetin faiz artırmak dolayısıyla da “faiz lobisine teslim olmadık” propogandası yapmasının önünü açabilmek...
İşte bu nedenle Merkez Bankası  bankaların mevduatları karşılığında ayırdıkları karşılıkları artırmaktan tutun da faiz koridorunu alabildiğine açması gibi bir takım tedbirler uyguladı. Hakkını da vermek gerek aslında. Başka bir ekonomik-siyasi konjonktürde işe yarama olasılığı bulunan bu tedbirler –maalesef- bizde işe yaramadı.

YABANCI YATIRIMCI ARTIK GÜVENMİYOR

Hükümet yıl boyunca yabancı yatırımcılara yönelik açıklamalarında ekonominin aşırı ısınmasının önüne geçileceğini, yılın son çeyreği itibariyle cari açığın düşeceğini ve enflasyonun da hedeflenen sınır içinde kalacağını anlattı. Hatta bununla da kalmadı “AB yıkılırken bakın bir ne kadar da sağlamız”, “Merkez Bankası aldığı tedbirlerle dünyaya ders veriyor” mealli bir dizi aşırı kendine güvenli açıklamalar yaptı.
Fakat hesap tutmadı. Yılsonuna geldiğimizde enflasyon yılı yüzde 10.45 seviyesinde tamamladı. Cari açığın ise 90 milyar doların üzerinde olacağı tahmin ediliyor. Şimdi kendinizi yabancı yatırımcının yerine koyun. Bu kadar güvenle konuşan ve piyasaya “cari açık düşecek” sözü veren bir ülke  bu sözünü tutamazsa ne yaparsınız? Yapacak tek şey var elbette, paranızı aldığınız gibi evinize ya da daha güvenli bulduğunuz yerlere gidersiniz. Nitekim yılın son aylarına kadar yabancıların yaptığı da bu oldu. Yavaş yavaş, kademe kademe dolar kuru 1.85 seviyesine gelene kadar Türkiye piyasasından çıktı yabancılar...

DÜNYADA DOLARA YÖNELİM VAR

Bu arada tüm dünyada dolara özel bir yönelim olduğunu da gözardı etmiyoruz elbette. Yılın son çeyreğine girilirken Avrupalı liderlerin kriz karşısında hala net bir tavır alamaması ve son olarak da büyük umutlarla beklenen AB zirvesinin dişe dokunur bir sonuca varmadan sona ermesi dolara yönelimi tetikledi. Hemen hemen tüm gelişmekte olan ülke piyasalarından sermaye çıkışı başladı.

‘MADEM YÜKSELECEK ŞİMDİDEN ALALIM’

Yılın son ayları itibariyle cari açık sorunu yeniden sahneye çıktı. Cari açık rakamında yılın son üç ayında bir düzelme görülmediği gibi açığın finansman tarafında da sorun yaşanmaya başladı. Finansmanın kalitesi kademe kademe düştü. (Üstelik 2012 yılı için de dış sermaye bulma umutları da azalıyor. Çünkü Türkiye’nin en çok sermaye çektiği Avrupa ülkelerinin de hali harap. Yılın ilk üç ayında bile AB hükümetlerinin bulması gereken para miktarı 157 milyar euro. Mesela İtalya’nın 2012 borcu 167 milyar,  Fransa’nın 93 milyar, Yunanistan’ın ise 44 milyar euro seviyesinde. Yani bu kez kıran kırana bir rekabet bekliyor tüm dünyayı.)
Bu arada Türkiye’nin 2012 dış borç ödemesi de 82 milyar dolar seviyesinde... Toplam dış borcumuz ise 309 milyar dolar. Bunun 203 milyar doları ise özel sektörün borcu. Özel sektör de yukarda yazdıklarımızın yani kurda yaşanan yükselişin devam edebileceğinin farkında. Bu nedenle de hazır noel tatili araya girmişken, yani dolar kurunu yukarı çekebilecek yabancılar piyasada yokken 2012 yılı borçlarını kapatamak için alıma başladı. Yılın son haftalarında yaşadığımız yükselişin de nedeni buydu.

YABANCI 2012’DE NE YAPACAK

Şimdi asıl problemimiz 2012 yılının bu ilk ayları itibariyle yabancı yatırımcının tavrının ne olacağı. Bu sorunun yanıtını da yarınki yazıda verelim. Böylelkile girişte ifade ettiğimiz “olumsuz senaryoların da neler  olabileceğini de aktarmış oluruz. Ufak bir ipucu da verelim: Soros’un İngiltere Merkez Bankası ile yaptığı bilek güreşinden bahsedeceğim. Böylelikle 3 günde 4 milyar doları aşan Merkez Bankası müdahalesinin neden işe yaramadığını ve yaramayacağını da anlatmış olacağım.