MÜNİH- Suriye’deki güvenlik güçlerinin muhalif güçleri Hums kentinde bastırmaya çalışması sırasında Cuma günü en az 260 kişinin hayatını kaybetmesi, dünya siyaset gündemini bu konuya kilitledi. Almanya’nın Münih kentinde bu yıl 48’incisi düzenlenen uluslararası Güvenlik Konferansı’ndaki konuşma ve tartışmalarda da Suriye ön sıradaydı. ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton ve Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Nev York’taki Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ndeki Suriye görüşmesi öncesinde konferansın yapıldığı Bayerische Hoff oteli koridor ve salonlarında hummalı diplomasi sürdürdü; bütün önemli açıklamalar burada yapıldı. Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu da Suriye’deki krizin bir an önce son bulması için yürütülen diplomasiye aktif olarak katıldı; onu bulan ikili görüşmelerle New York’taki sürece katkı vermeye çalıştı.
Aslında Rusya gibi Türkiye de Suriye’ye –tıpkı Libya’da olduğu gibi- dış askeri müdahaleye yol açacak bir BM kararı istemiyor. Ancak kendi Ortadoğu bölgesinde elinde kalan son dayanakl noktalarından birinin de Beşar Esad’ın gidişiyle yok olmasını istemeyen Rusya’nın aksine, Türkiye artık Suriye’nin Esad rejimiyle devam edemeyeceğine inanıyor.
Dolayısıyla Türkiye Esad rejiminin dış askeri müdahale ile değil, içeriden değiştirilmesi için muhalefete yardım edilmesi gerektiği yönünde tutum alıyor.
İşta bu noktada Ankara’nın eline gelen son istihbarat bilgileri önem taşıyor. İsmini saklı tutan üst düzey yetkililerin verdiği bilgiye göre, kaçışların başladığı temmuz ayından bu yana Suriye ordusunu terk eden asker ve subayların sayısı 40 bini aştı. Suriye ordusunun toplam mevcudunun (215 bini kara, 50 bini hava olmak üzere) 270 bin civarında olduğu göz önünde tutulacak olursa yüzde 15’lik bu oran, kendi halkına karşı harekete zorlanan Suriye ordusunda çözülme sürecinin yaşandığına işaret ediyor. Ordunun üst rütbelerinin yaklaşık yüzde 80’inin Esad ailesi gibi Nusayri azınlıktan, alt rütbelerin yüzde 80’inin ise Sünni çoğunluktan oluştuğunu söyleyen Türk yetkililere göre bu çelişki çözülmeyi hızlandıran bir unsur.
Nitekim son bir ay içinde biri karacı, diğeri havacı olmak üzere general rütbesinde iki Suriyeli subay, Mohamed Ahmad al-Sheikh ile Redwan Nadoush Türkiye’de ortaya çıkmış, merkez irtibat bürosu İstanbul’da bulunan, Burhan Galioun koordinasyonundaki Suriye Milli Konseyi’ne bağlı Hür Suriye Ordusu’na katıldıklarını açıklamışlardı.
Davutoğlu, dün Münih’te gazetecilerin sorusu üzerine bu kişilere Türkiye’de askeri eğitim verdiklerini kesin bir dille yalanladı.
Öte yandan ismini vermeden konuşan yetkililer şu bilgileri verdi: “Asker ya da sivil demeden Suriye muhalefetine kapımız açık. İsterse 40 bin asker de Türkiye’ye gelebilir. Silahlı ya da silahsız, komşumuz Suriye’deki muhalefetin başka bir ülkeye gitmesini istemezdik. Daha önce yaşadığımız Irak deneyimi var. Ancak kurallarımız da açık; Türkiye sınırları içinde ellerine silah alamaz, silahla gezemez ve askeri eğitim alamazlar. Bu ülke Türkiye’ye karşı 15 yıl bir silahlı hareketi (yasadışı PKK kastediliyor) beslemiş, barındırmış, örgütlemiş olsa da bunu biz yapamayız.”
Bu, Türkiye’nin Suriye’deki muhalefet örgütlenmesi üzerine tutumuna ilişkin şimdiye dek yapılan en kapsamlı açıklama. Tabii bu muhalefetin örgütlenme odağının, 1938 plebisitini tanımayarak Suriye tarafından yıllarca kendi sınırları içinde gösterilen Hatay vilayetinde bulunması da tarihin bir cilvesi olsa gerek. Ama günlerin daha hızlı gelişmelere gebe olduğu rahatlıkla söylenebilir.
Davutoğlu: Mübarek’in idamına karşı dururuz
Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Türkiye’nin eski Mısır cumhurbaşkanının idam edilmesine, mahkemece ölüm cezasına çarptırılması halinde dahi karşı olduğunu açıkladı. Davutoğlu bu açıklamayı Münih’te bir grup gazeteciyle sohbeti sırasında soru üzerine yaptı. Davutoğlu şunları söyledi: “Türkiye biliyorsunuz idam cezasını kaldırmış bir ülke. İlke olarak bunu doğru bulmayız, karşı dururuz. Ayrıca bunun Mısır’da toplumsal barışın sağlanmasına da yardımcı olmayacağına inanıyorum.”