CNN Türk /yazarlar

Hukuk fakültesinde öğrenci olduğum sırada, merhum Prof. Türkan Rado gibi büyük bir otoriteden okuduğum Roma Hukuku çok zoruma giderdi. Ölü ve yabancı bir hukuk sistemini okumanın ne manası vardı!
Bugün çok farklı düşünüyorum.
Abdülhamid’in Darülfünun’unda da “Roma Hukuku” zorunlu dersti. Bu dersi koyduran, “Mecelle” yazarı büyük hukukçu Ahmet Cevdet Paşa idi! Yine Abdülhamid’in Darülfünun’unda tabii “Mecelle” yanında “Fransız Medeni Kanunu” da okutulurdu!
Bu konularda Prof. Ekmeleddin İhsanoğlu’nun “Darülfünun Tarihçesine Giriş” adlı eserinde geniş bilgi vardır.
1912 yılında Darülfünun’da okutulan “Roma Hukuku” adlı ders kitabının fotoğrafını yanda görüyorsunuz. Yazarı, devrin ünlü hukukçusu Osmanlı Yahudisi Mişon Ventura Efendi’dir. Nihat Bali “Devletin Yahudileri ve ‘Öteki’ Yahudiler” adlı kitabında Mişon Ventura’yı “Türkperver bir üniversite hocası” olarak niteler.

Zorunlu ders
Hukuk fakültelerimizde böyle yüzyıldır okutulan Ruma Hukuku’nu YÖK hangi akılla kıytırık bir ‘seçimlik ders’e dönüştürmüştü?!
Yoksa bazı köşe yazarlarının keşfettiği gibi laikliğe bir darbe daha mı indirilmişti?!
Araştırdım...
Hukuk fakültelerinde bürokrasiyi azaltmak için, ana bilim dallarının sayısı 20’lerden 13’e indirilmiş. Roma hukuku, Türk hukuk tarihi, İslam hukuk tarihi, genel hukuk tarihi gibi dersler ayrı ayrı “Ana Bilim Dalı” olmaktan çıkarılıp tek “Hukuk Tarihi Ana Bilim Dalı” altında toplanmış.
Bu arada “İslam hukuk tarihi” de ana bilim dalı olmaktan çıkarılmış.
YÖK üyesi ve hukuk tarihi profesörü Mehmet Akif Aydın’a sordum. Söylediği şu:
- Roma hukuku da Türk hukuk tarihi de zorunlu ders olarak devam ediyor, devam edecek. Aksi düşünülemez zaten. Bir hukukçu olarak söylüyorum, mukayeseli hukuk okumadan hukuk zihniyeti gelişmez!
Prof. Aydın, yapılan şeyin sadece ‘idari bir düzenleme’ olduğunu anlattı. Hukuk dekanları da ana hatlarıyla bunu istemiş zaten. Laiklikle falan alakası yok.

‘İyi hukukçu’
Türkiye’de çok ciddi hukuk ve yargı sorunları var. Gelişen hayat karşısında hukuk hem yetersiz, hem reaktif bir tavırla ‘statükocu’ kalıyor.
‘Yargı reformu’ elbette önemli... Hukuk eğitimi mutlaka 5 yıla çıkarılmalı... Meslek içi eğitim güçlendirilmeli...
Fakat en önemlisi “hukukçu”yu iyi yetiştirmektir.
İyi hukukçu olmak için, kanunları ve içtihatları iyi bilmek yetmez. Hukukun felsefesini, evrimini ve ahlaki içeriğini özümsemek gerekir.
Bunun da yolu, Prof. Aydın’ın söylediği gibi, “mukayeseli hukuk”tur. Bu noktada Türk hukuk tarihi ve Roma hukuku dersleri ihmal edilemez.
Mukayeseli hukuk ve hukuk tarihi açısından İslam hukukunu da incelemenin ne kadar önemli olduğunu anlamak için, Ömer Nasuhi Hoca’nın “Fıkıh Kamusu” adlı başyapıtı hakkında, Hıfzı Veldet ve Sıddık Sami hocalarımızın yazdıklarını okumak gerekir.
Büyük tarihi sistemler olarak Roma ve İslam hukuklarını mukayeseli metotla incelemek, bu arada Türk hukuk tarihini okumak hukukçuya hem hukukun evrensel ortak mantığını hem evrim sürecini kavramak gibi büyük bir vizyon kazandırır.
Buna çok ihtiyacımız var. Onun içindir ki, Türk hukuk tarihi ve Roma hukuku dersleri zorunlu olmaya devam etmelidir.