CNN Türk /yazarlar

Francis Fukuyama 1989’da Tarihin Sonu yapıtında artık liberalizmin ve kapitalizmin galip gelmesiyle küreselleşmenin de etkisi ile dünyada sistem arayışının son bulduğunu yazmıştı. 1993 yılında Samuel Huntington ise Medeniyetler Çatışmasını yazdı.

Obama’nın Kahire konuşması adeta Medeniyetler Çatışmasını önlemeye yönelik. Bu açıdan, Obama Huntington’un tezine daha yakın duruyor. Kahire konuşması ABD ve Batı ile İslam aleminin çatışmasını önlemek için.Konuşmanın çok yerinde İslam’a saygı ifadesi yer alıyor ve Obama bir ölçüde “mea culpa” yapıyor. Batının  hatalarını sayarken şiddete başvuran İslami kesime eleştirisini de açıkça ortaya koyuyor.Kısacası Batı ile İslam alemi arasında ortak noktalar bulmaya çalışıyor. Ama konuşmada Batı ile İslam dünyası arasındaki gergin ilişkileri bulmak zor değil.

Türban konusunda Obama Amerika’nın Avrupa’dan farklı laiklik anlayışını ortaya koyuyor. ABD’deki laikliğin (sekülarizmin) temelinde kişinin din hürriyetini devletin saldırısından koruma amacı yatar. Kıta Avrupası tarihinin  gelişiminde ise devleti kilisenin tasallutundan kurtarma endişesi yatar. İkisi arasındaki fark tarihten gelen bir farktır. Obama’nın Kahire konuşmasında laiklik kelimesi geçmez. Ankara konuşmasında ise bu kelimeye vurgu vardır. Ancak, İslam alemine yönelik Kahire konuşmasında kadın-erkek eşitliğine vurgu vardır; bu vurgu da kaçınılmazdır.

Kahire konuşmasında dini içerik ağırlıklıdır. Bunun bence iki nedeni var. Birincisi Obama Kahire’de Kuran’ı bildiğini ve saygı duyduğunu göstermek istemiştir. İkincisi de şiddete başvuran İslamcılara Kuran’ın buna cevaz vermediğini ispata yöneliktir.

Obama Kahire’de konuşmasını Üniversite’de yapmıştır. Zira Mısır Meclisinin demokrasiyi yansıttığını söylemek zordur. Ankara’da ise konuşma TBMM’de yapıldı. İkisi arasında önemli bir simgesel fark var.

Ankara konuşmasının temelinde bir çok konuda ortaklık ve işbirliği amaçları yatıyor. Kahire konuşması ise çatışma ve yanlış anlamaları önlemeye yönelik.

Obama İslam alemine Ankara’dan hitap edemez miydi? Yukarıda belirtilen  farklar neden etmemesi gerektiğini ve edemeyeceğini gösteriyor. Etmedi de...iyi etti. Kahire İslama çağrı için doğru yer.