Sosyal Güvenlik Yasası ekimde yürürlükte

Sosyal Güvenlik Yasası ekimde yürürlükte

Sosyal Güvenlik Yasası ekimde yürürlükte

Ağustos ayı olarak öngörülen Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasası yürürlülük tarihi, ekim olarak değiştirildi.

TBMM Genel Kurulu, Başkanvekili Güldal Mumcu'nun başkanlığında toplandı.
 
Gündemdışı konuşmaların ardından, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasası'nda değişiklik öngören tasarının 4'üncü bölümü kabul edildi. Buna göre, Türkiye'de yapılamayan tetkikler, yurtdışında yaptırılabilecek.
 
Doku ve kök hücre tedavilerinde, sigortalılardan katılım payı alınmayacak. Olağanüstü hal bölgesinde görevli Milli İstihbarat Teşkilatı ve kolluk kuvvetleri personeli ve milletvekilleri ile yakınları, genel sağlık sigortası kapsamı dışında olacak.
 
SSK'da prim ödeme gün sayısı 7 bin 200'e çıkacak
 
SSK kapsamında çalışanlarda aranan prim ödeme gün sayısı, 7 binden 7 bin 200'e çıkacak. Yaş hadlerinin uygulanmasında da prim gün sayısı şartının doldurulduğu tarihte geçerli olan yaş hadleri, esas alınacak.
 
Sigortalılar, en az 5400 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak koşuluyla yaşlılık aylığı alabilecek. Ancak prim ödeme gün sayısına kademe getirilecek.
 
Çalışma gücündeki kayıp oranı, yüzde 50 ile yüzde 59'u arasında olduğu anlaşılan sigortalılarda en az 5 bin 760, yüzde 40 ile yüzde 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılarda ise en az 6 bin 480 gün uzun vadeli sigorta kolları primi ödeme şartı aranacak.
 
Gazilerin ortez ve protez ihtiyacı
 
Gazilerin ihtiyaç duydukları her türlü ortez, protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçler, herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin karşılanacak.
 
Ücretsiz olarak doğum iznine ayrılan kadınlar, sigortasız geçirdikleri süreyi borçlanabilecek. Kadınlar, bu haktan, çocuğun yaşaması kaydıyla, 2 defa ve 2 yılı geçmemek üzere yararlanabilecek.
 
Sigortalıların yaşlılık aylığı hesaplanırken, kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar olan süreleri eski mevzuata, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki çalışma süreleri ise yeni mevzuata göre oransal olarak hesaplanacak. İkisinin toplamı sigortalının yeni yaşlılık aylığını oluşturacak.
 
Mevcut sigortalıların hak kaybını önlemek için yüzde 2 olan aylık bağlama oranı, 10 yıl tamamlanıncaya kadar yüzde 3 olarak uygulanacak. 30 Nisan 2008'den itibaren sisteme giren sigortalılarda uygulanacak olan aylık bağlama oranı ise yüzde 2 olacak.
 
Böylece 30 Nisan ile kanunun yürürlüğe gireceği 1 Ekim 2008 tarihi arasında sigortalı olanların, eski mevzuattan yararlanmasının önüne geçilmiş olacak.
 
Disiplin cezası alan memurlar
 
Personel mevzuatına göre almış oldukları disiplin cezası sonucu 23 Nisan 1999 tarihi ile 14 Şubat 2005 tarihleri arasında memuriyetleri sona eren ancak 22 Haziran 2006 tarihinde çıkan afla yeniden memuriyete dönen kişiler, geçmişe dönük borçlanabilecek.
 
Bu kişiler, kanunun yürürlüğe girdiği tarihinden itibaren 6 ay içerisinde kuruma müracaat etmeleri halinde, görevlerinden ayrıldıkları tarih ile göreve başladıkları tarih arasındaki primlerini ödeme imkanına sahip olacak.
 
Bundan doğacak borç tutarının tamamı, borcun tebliğ edildiği tarihten itibaren 2 yıl içinde eşit taksitle veya bir defada ödenebilecek. Fiili hizmet süresi kaldırılan meslek gruplarının şu ana kadar kazandıkları süreler, 3 bin 600 gün koşuluna bakılmaksızın yaşlarından düşürülecek.
 
Yeşil kartlılar GSS kapsamına alınacak
 
Hiçbir sosyal güvenlik güvencesi olmayan kişilere verilen yeşil kart, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten 2 yıl sonra kaldırılacak. Bu kişiler genel sağlık sigortası kapsamına alınacak.
 
Aile hekimleri tarafından başlatılan sevk zincirine uygun olarak alınan sağlık hizmetlerinde ayakta tedavi, ilaç, ortez ve protez katılım payları, 3 yıl süreyle yüzde 50 oranında azaltılarak uygulanabilecek.
 
Sağlık hizmeti sunucularıyla yapılacak sözleşmeler hazırlanana kadar, mevcut sözleşmeler geçerli olacak.
 
BAĞ-KUR'lular, 8 Eylül 1999 tarihinden 30 Nisan 2008 tarihine kadar ilk defa sigortalı sayılan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşını doldurmuş ve 25 yıl sigorta primi ödemiş olması veya kadınlarda 60, erkeklerde ise 62 yaşını doldurmuş olup, en az 15 yıl malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta primi ödenmesi şartıyla kısmi yaşlılık aylığından yararlanacak.
 
Söz konusu içinde ilk defa sigortalı olan devlet memurlarında ise kısmi yaşlılık aylığından yararlanmada, kadınlar 58, erkekler 60 yaşını doldurmuş ve 25 tam yıl sigorta primi ödemiş olması veya 61 yaşını doldurması ve en az 15 yıl prim ödemesi şartı aranacak.
 
Emeklilerin yeniden çalışması
 
Tarımsal faaliyette bulunanlar hariç, yeniden çalışmaya başlayan kişilerin yaşlılık aylıkları kesilecek. Bu kişilerden prime esas kazançları üzerinden kısa ve uzun vadeli sigorta kolu primi ile genel sağlık sigortası primi alınacak.
 
İşten ayrılan veya işyerini kapatarak yaşlılık aylığı talep eden kişilere, yaşlılık aylığı yeniden hesaplanarak ödenecek.
 
SSK emeklileri, yüzde 31 ile yüzde 36.5 oranında sosyal güvenlik destek primi ödemeleri durumunda ise maaşları kesilmeden çalışabilecek. Bu oranın dörtte biri çalışan, dörtte üçü ise işverenden alınacak.
 
BAĞ-KUR kapsamında emekli olup yine BAĞ-KUR kapsamında çalışan kişiler, yaşlılık aylığı kesilmeden yüzde 12 oranında sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışabilecek. Bu oran kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenitibaren her yıl 1 puan artırılarak yüzde 15'e çıkacak.
 
Kesilecek olan sosyal güvenlik destek primi tutarı, ocak ayında ödenenen yüksek yaşlılık aylığından alınacak sosyal güvenlik destek priminden fazla olamayacak. Bu kişilerden kısa vadeli sigorta kolları primi alınmayacak.
 
BAĞ-KUR'lulara ödeme kolaylığı
 
4 Ekim 2000 tarihinden bugüne kadar vergi mükellefiyet kaydı bulunan BAĞ-KUR'lular, kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar olan süreyi geçmişe dönük borçlanabilecek.
 
Prime esas kazancının yüzde 32'si üzerinden borçlanacak olan BAĞ-KUR'lu, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde bu tutarı öderse, aradaki süresi gortalılık süresinden sayılacak.
 
5 yıllık borcu bulunan BAĞ-KUR'luya, 6 aylık süre verilecek. Bu süre içinde borcunu ödemezse, üyeliği askıya alınacak. Daha sonraki bir tarihte, tekrar başvuru yaparsa, prim borcunu 3 ay içinde ödeyecek.
 
10 yıl süreyle sağlık sigortası veya genel sağlık sigortası primi ödemeyen BAĞ-KUR emeklisinden, maaşının yüzde 10'u tutarında 10 yılı tamamlayacak şekilde prim kesilecek.
 
Sandıklara yeni düzenleme
 
Banka, sigorta ve reasürans şirketleri, ticaret odaları, sanayi odaları, borsalar veya bunların teşkil ettikleri birliklerin personeli için kurulmuş bulunan sandıkların iştirakçileri ile aylık veya gelir bağlanmış olanlar ile bunların hak sahipleri, herhangi bir işleme gerek kalmaksızın kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 3 yıl içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na devredilecek ve bu sandıklardan yararlanan kişiler kanun kapsamına alınacak.
 
Sosyal Güvenlik Kurumu, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, BDDK, TMSF sandığı ve banka temsilcilerinden oluşan bir komisyon kurulacak.
 
Komisyon, her bir sandık için sandıktan ayrılan iştirakçiler de dahil olmak üzere, devir tarihi itibarıyla devredilen kişilerle ilgili olarak, sandıkların bu kanun kapsamındaki sigorta kolları itibariyle gelir ve giderleri dikkate alınarak, yükümlülüğünün peşin değeri hesaplanacak.
 
Peşin değerin aktüeryal hesabında kullanılacak teknik faiz oranı yüzde 9,8 olacak. Devir işlemi tamamlanıncaya kadar, sandık iştirakçileri, sandıktan aylık ve gelir alanlar ile bunların hak sahiplerinin sağlık ve sosyal sigorta yardımlarının sağlanması ile primlerinin tahsil edilmesine, ilgili sandık mevzuat hükümlerine göre devam edilecek.
 
Sandık iştirakçileri ile aylık veya gelir bağlanmış olanlar ve bunların hak sahiplerinin Sosyal Güvenlik Kurumu'na devrinden sonra bu kişilerin tabi oldukları vakıf senedinde bulunmasına rağmen karşılanmayan diğer sosyal hakları ve ödemeleri, sandıklar ve sandık iştirakçilerini istihdam eden kuruluşlarca karşılanması sürdürülecek.

Tasarının 5'inci bölümüne kabul 

TBMM Genel Kurulu'nda, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasası'nda değişiklik öngören tasarının 5'inci bölümü de, bazı değişikliklerle kabul edildi.
 
Kabul edilen bölümdeki düzenlemelere göre, astsubaylar, en üst devlet memuru derecesine (birinci derecenin dördüncü kademesine) kadar yükselebilecek ve yeşil pasaport hakkından yararlanabilecek.
 
Yurtdışındaki Türk vatandaşları; sigortalılık süreleri ve bu süreler arasında veya sonunun her birinde, 1 yıla kadar olan işsizlik süreleriile yurtdışında ev kadını olarak geçen süreleri borçlanabilecek.
 
Borçlandırılacak her 1 gün için tahakkuk ettirilecek borç tutarı, başvuru tarihindeki prime esas asgari ve azami günlük kazanç arasında seçilecek günlük kazancın yüzde 32'si olacak. Tahakkuk ettirilecek borç tutarı, tebliğ edildiği tarihten sonra 3 ay içinde ödenecek.
 
Borçlanmadan sonradan vazgeçenler ile yapılan borçlanma sonrasında aylık bağlanması için gerekli şartları yerine getiremeyenlere ve bunların hak sahiplerine talepleri halinde, yaptıkları ödemeler faizsiz olarak iade edilecek.
 
Yurtdışında iken borçlanma isteğinde bulunacak sigortalı veya hak sahipleri YTL olarak bildirilecek tutarın karşılığını döviz cinsinden ödeyecek.
 
Bulgaristan'dan zorla göç ettirilen soydaşlar da bu haklardan yararlanabilecekler.
 
Kayıt dışı mücadele
 
Kayıt dışı istihdamı önlemek için de düzenlemelere yer verilen tasarıya göre, işletmenin büyüklüğü, işçi sayısı gibi kriterler dikkate alınarak işveren, işçinin ücret, prim, ikramiye gibi tüm ödemelerini banka hesabına yatıracak.
 
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik, tasarı hükümlerinin kayıt dışılığı önlemekten uzak olduğu yolunda yapılan eleştirilere yanıt verirken, kayıt dışılığı önlemede istedikleri ölçüde olmasa da önemli mesafeler aldıklarını söyledi.
 
Çelik, 2004 yılında yüzde 53 olan kayıt dışılık oranının, 2007 yılında yüzde 47'ye düştüğünü belirtti.
 
Sigortalı çalışan sayısında da 3 milyon 386 bin artış olduğunu bildiren Çelik, iddia edilen "kara tabloların olmadığını" ifade etti. Çelik, kayıt dışı istihdamı önlemek için önemli cezalar getirdiklerini, ancak para cezalarının bu sorunu çözmek için tek araç olmadığını belirtti.
 
SSK'lıların şu an yüzde 60'ının priminin asgari ücret üzerinden yatırıldığını anlatan Çelik, "Oysa biz biliyoruz ki yüzde 18-20 civarında asgari ücretle çalışan SSK'lı vatandaşımız var. Çalışanlarımız burada çok ciddi hak kaybıyla karşı karşıya" diye konuştu.
 
Çelik, BAĞ-KUR prim borçlarının yeniden yapılandırılması konusunda bir çalışmalarının olmadığını bildirdi.
 
Gazi ve şehit yakınlarına yönelik düzenlemelerin yetersiz olduğunu yönündeki eleştirilere de yanıt veren Çelik, tasarıda, bu konuda önemli düzenlemeler yer aldığını belirtti.
 
Gazilerin, memur olarak çalışmaya devam etmeleri durumunda emekli aylıklarının kesilmeyeceğini anlatan Çelik, gazilerin ihtiyaç duydukları her türlü ortez, protez ve diğer iyileştirici araç ve gereçlerin, herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin karşılanacağını kaydetti.
 
Çelik, özel hastanelere gitmeleri durumunda gazilerden fark alınmayacağını bildirdi. Çelik, lise mezunu astsubaylara birinci derecenin dördüncü kademesine kadar yükselme olanağı getirdiklerini belirterek, "Emekli olduktan sonra da bu dereceye yükselen astsubaylara, sanki görevdeymişler gibi yeşil pasaport verilecek" dedi.
 
Cuma günü sosyal taraflarla görüşme
 
Bu arada Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik, sendikal haklar konusunda 18 Nisan Cuma günü sosyal taraflarla bir araya geleceklerini bildirdi.
 
Sosyal güvenlik reformuna ilişkin düzenlemenin kabul edilmesinden hemen sonra sendikal haklar konusunda sosyal taraflarla bir araya gelecekleri belirten Çelik, "Sendikal haklarla ilgili cuma günü üçlü Danışma Meclisi'mizi topluyoruz. Umarım, bu tasarı yarın Parlamento'dan geçmiş olur. Hemen, hiç ara vermeden sendikal haklarla ilgili cuma günü sosyal taraflarla bir araya geliyoruz" diye konuştu.
 
Tasarının 6'ncı bölümünde yer alan 12 maddeden 7'si kabul edildi. Tasarının 91'inci maddesinin kabul edilmesinden sonra, TBMM Başkanvekili Güldal Mumcu, birleşime ara verdi.
 
Aradan sonra Komisyon ve Hükümet temsilcisinin yerini almaması üzerine Artvin'in Yusufeli ilçesinin taşınmasına ilişkin kanun tasarısının görüşmelerine geçildi.
 
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasası'nda değişiklik öngören tasarının görüşmelerine yarın devam edilecek.