ASYA-PASİFİK'TE SATRANÇ: ABD’den Pekin’e tepki gelirken, Güney Çin Denizi ısındı! Tartışmalı adaya 7 yıl sonra kritik ziyaret…

Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Tayvan lideri Lai Ching-te’nin Afrika ziyaretinin uçuş izinlerinin iptal edilmesiyle sekteye uğramasının ardından eleştiri oklarına Çin’e yöneltti. Öte yandan Tayvan’dan Güney Çin Denizi’ndeki tartışmalı küçük bir adaya, yedi yıl aradan sonra dikkat çeken bir ziyaret gerçekleşti.
Tayvan lideri Lai Ching-te’nin Afrika’daki müttefiki Esvatini’ye yapacağı resmi ziyaret Seyşeller, Mauritius ve Madagaskar’ın hava sahasındaki uçuş izinlerini aniden iptal etmesi üzerine ertelendi.
Konuyla ilgili AFP’ye açıklamalarda bulunan bir ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, ülke isimlerini vermeden, “Bu ülkeler, Tayvanlı yetkililerin olağan seyahatlerinin güvenliği ve saygınlığına müdahale ederek Çin’in talimatı doğrultusunda hareket ediyor” dedi ve ekledi: “Bu, Pekin'in Tayvan'a ve dünyadaki Tayvan destekçilerine karşı yürüttüğü sindirme kampanyasının bir başka örneğidir."

Pekin’den yanıt
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun ise düzenlediği basın toplantısında Washington’dan gelen tepkileri "asılsız suçlamalar" olarak nitelendirdi. Guo, "ABD, Çin'in ulusal egemenliğini ve toprak bütünlüğünü korumaya yönelik meşru eylemlerini sorumsuzca eleştirmiştir. Bu tür bir tutum, gerçeklerin tamamen çarpıtılması, doğru ile yanlışın birbirine karıştırılmasıdır" ifadelerini kullandı.
Diplomatik Dengeler ve Trump-Şi Görüşmesi
Bu gelişmeler kritik bir temas öncesinde gerçekleşiyor. Trump'ın önümüzdeki ay Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile bir araya gelmesi bekleniyor.

Tayvan lideri Lai Ching-te, son resmi yurt dışı seyahatini Kasım 2024'te Pasifik müttefiklerine gerçekleştirmiş ve bu seyahat sırasında ABD’ye bağlı olan Guam üzerinden transit geçiş yapmıştı. Geçtiğimiz yıl Lai’nin Latin Amerika ziyareti kapsamında New York üzerinden transit geçiş talebinin Trump yönetimi tarafından reddedildiği iddia edilmiş, ancak Tayvan Dışişleri Bakanlığı bu engellemeyi yalanlamıştı.
Tayvanlı Bakandan Güney Çin Denizi’nde Adaya Kritik Ziyaret
Öte yandan Güney Çin Denizi’ndeki egemenlik hakları tartışmaları sürerken, Tayvan’dan bölgedeki gerilimi tırmandırma ihtimali olan sembolik bir adım geldi.
Tayvan Deniz İşleri Konseyi Bakanı Kuan Bi-ling, Spratly Takımadaları’nın en büyüğü olan ve Tayvan kontrolündeki Taiping Adası’nı (diğer adıyl Itu Aba) ziyaret etti.
Bu ziyaret, yedi yıl aradan sonra bir Tayvanlı bakanın adaya ayak bastığı ilk temas olma özelliğini taşıyor.
Salı günü gerçekleşen ziyarete ilişkin Tayvan Sahil Güvenlik Komutanlığı’ndan yapılan açıklamada, Bakan Kuan’ın ziyareti sırasında adada tatbikatlar icra edildiği belirtildi. Tatbikat kapsamında, silahlı özel kuvvetlerin çağrılara yanıt vermeyen şüpheli bir kargo gemisine düzenlediği baskın ve gemiye biniş operasyonları simüle edildi. Ayrıca, bir insani yardım ve acil kurtarma tatbikatının da yapıldığı operasyona Tayvan Savunma Bakanlığı’na ait bir C-130 nakliye uçağının da katıldığı bildirildi.

TARTIŞMALI ADA (KAYA)
Spratly Takımadaları’nda yer alan 0,51 kilometrekarelik Taiping Adası üzerinde Çin, Filipinler ve Vietnam hak iddia ediyor.
Taipei yönetimi, adadaki egemenlik iddiasını pekiştirmek amacıyla bölgeye güneş enerjisiyle çalışan bir deniz feneri, bir havaalanı pisti ve bir rıhtım inşa etmiş durumda.
Çoğunluğu sahil güvenlik personelinden oluşan bir nüfusa ev sahipliği yapan ada, 2016 yılında Lahey’deki Daimi Tahkim Mahkemesi’nin verdiği kararla uluslararası bir hukuk tartışmasının da merkezine oturmuştu.
Filipinler’in Çin’e karşı açtığı dava sonucunda mahkeme, Taiping’in hukuki olarak bir "ada" değil "kaya" olduğuna hükmetmiş, bu durum Tayvan’ın adayı çevreleyen sulardaki Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) iddialarını zayıflatmıştı. Tayvan, o dönemde mahkemenin kendisini duruşmalara davet etmediğini ve görüşlerini almadığını belirterek kararı reddetmiş, hükmün Tayvan’ın haklarını "ciddi şekilde tehlikeye attığını" savunmuştu.







