SON DAKİKA
6 soru 6 cevap! Gazze'de barış umudu: Adım adım takip ediliyor
Hamas’ın ABD Başkanı Trump’ın Gazze planını şartlı kabul etmesi İsrail’i yoğun baskı altına aldı. Acil toplanan İsrail tarafı, rehine takasını öngören planın birinci aşaması için harekete geçtiğini açıkladı. İsrail ordusu Gazze’de saldırıdan savunma moduna geçerken Gazzeli temkinli bir sevinç yaşıyor. Müzakereler Mısır’da devam edecek. Hamas’ın Trump’ın Gazze planını şartlı kabul etmesi buna karşılık İsrail’in anlaşmanın rehinelerle ilgili birinci aşamasını uygulamaya hazır olduğunu açıklaması Gazze’de savaşın bitmesine yönelik umutları arttırdı. Ancak müzakerecileri çözülmesi gereken kritik başlıklar bekliyor.
Haberin Devamı
Hamas’ın planı kabul etmesi ne anlama geliyor?
23 Eylül’de ABD Başkanı Trump aralarında Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın da bulunduğu 8 Müslüman ülke liderine 21 maddelik bir Gazze planı sundu. 29 Eylül’de ise Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile 20 maddelik bir plan açıkladı. İkinci planda İsrail lehine rötuşlar yapılmıştı. Hamas önceki akşam Trump’ın planına ‘şartlı evet’ dedi. ‘İsrail’in Gazze’deki savaşını sonlandırmak, tamamen çekilmesini sağlamak için ölü ve sağ tüm İsrailli rehineleri bırakmaya hazır olduğu’nu açıkladı. Gazze’de iktidarın bağımsız bir Filistin organına devredilmesine açık olduğunu belirten Hamas, Gazze Şeridi’nin geleceğinin Filistin mutabakatına dayalı ve uluslararası hukuka dayanarak verilmesi gerektiğini belirtti. Trump’ın çabalarının takdir edildiği açıklamada ‘müzakereye hazırız’ mesajı verildi. Hamas örgütü lağvetme ya da silah bırakma talepleriyle ilgili ise açıklama yapmadı.
ABD lideri Trump, Hamas’ın açıklamasını nasıl yorumladı?
ABD Başkanı Trump, Hamas 20 maddelik anlaşmanın tamamını kabul etmemiş olsa da ‘Hamas’ın kalıcı barış için hazır olduğuna inanıyorum’ diyerek İsrail’den Gazze’deki rehinelerin çıkarılabilmesi için bombardımanı kesmesi çağrısında bulundu. Müzakerelerin süreceğini söyleyen Trump, “Bu sadece Gazze ile ilgili değil, bu Ortadoğu’da uzun zamandır aranan barış ile ilgili” dedi. Bu vurgu önemliydi. İsrail ile Arap ülkelerini normalleştirmek için Abraham Anlaşmaları’nı genişletmek isteyen Trump, daha önce de Gazze’nin bir barış projesine dönüştürmeyi istediklerini ifade etmişti.
Haberin Devamı
Hava nasıl İsrail aleyhine döndü?
İsrail son dönemde uluslararası desteği hızla kaybetti. Ortadoğu’nun orta yerinde yaşanan Filistinli soykırımı ve İsrail’in Ortadoğu’da neredeyse saldırmadık ülke bırakmaması uluslararası desteğin hızla erimesine neden oldu. Gazze’den gelen açlık fotoğrafları ve İsrail’in uçaklarının arabulucu Katar’ın başkenti Doha’da Hamas üyelerine hava saldırısı düzenlemesi iki kritik dönüm noktası niteliğindeydi. Özellikle ABD’nin stratejik ortak saydığı Katar’ın vurulması Beyaz Saray’da da bardağı taşıran son damla oldu.
Gazze’de ateşkes yakın mı?
İsrail hükümeti, rehine takasıyla ilgili ilk aşamaya dair hazırlıkların hayata geçirilmesi için orduya talimat verildiğini bildirdi. ABD ve İsrail, Hamas’ın elindeki 25’i sağ 48 İsrailli rehinenin teslim alınmasına büyük öncelik veriyor. 20 maddelik plan, anlaşmanın resmen kabul edilmesi sonrasında 72 saat içinde ölü ve sağ tüm rehinelerin iadesini öngörüyor. 7 Ekim’de Hamas saldırılarının ikinci yıl dönümü olacak. Ancak henüz ateşkes ve nihai anlaşmaya yönelik bir açıklama yok. Dolayısıyla rehine takasının 7 Ekim’e yetişip yetişmeyeceği belirsiz.
Haberin Devamı
Haberin Devamı
Kalıcı anlaşma mümkün mü?
Taraflar arasında rehine ve Filistinli mahkûm takası konusunda bir uzlaşma sağlanmış gibi. Ancak Hamas, Trump’ın planında öne sürülen Gazze Şeridi’ndeki geçiş döneminin uluslararası bir ‘Barış Kurulu’nun gözetiminde olmasını reddediyor. İsrail ise Hamas’ın silahsızlandırılması ve Gazze’den ancak kademeli bir çekilmeyi kabul ediyor. Hatta aşırılıkçı bakanlar Gazze’de işgalin sürmesi, Batı Şeria’nın ilhak edilmesi için bastırıyor. Trump Yönetimi, muhtemelen İsrail’e Gazze savaşını sürdürme ısrarıyla Arap ülkeleriyle normalleşmeyi öngören büyük Abraham Anlaşmaları perspektifini kaçırmama konusunda baskı yapmayı sürdürecektir. Dolayısıyla bugün müzakerelerin süreceği Kahire’de kıran kırana bir pazarlık olacağını öngörmek mümkün.
İsrail rehineleri aldıktan sonra saldırılara devam ederse?
Trump, Ortadoğu barışıyla tarihe ‘barış yapıcı’ olarak geçip bunu Nobel Barış ödülüyle taçlandırmak istiyor. İsrail’in anlaşmanın birinci aşamasını uygulamak için harekete geçtiği yolundaki yanıtı tuzaklı bir cevap gibi algılanabilir. Rehineleri aldıktan sonra İsrail, Gazze savaşına devam mı edecek? Aslında Gazze planı Trump’ın Ortadoğu ülkelerine sunduğu kefil olduğu bir barış projesidir. Dolayısıyla İsrail’in Gazze’de savaşa geri dönmesi Trump’ın liderliğine olan güveni sarsmakla kalmayacak aynı zamanda İsrail’e yönelik izolasyonun da artması anlamına gelecektir. İsrail’i her şartta önceleyen Trump yönetiminin, bir yandan Arap ülkeleri ve Türkiye ile de iyi ilişkiler istediğini vurgulamakta da fayda var.