SON DAKİKA
AKDENİZ'DE KIBRIS SATRANCI! 6 başlıkta kim, ne yapmak istiyor? İşte bölgedeki büyük fotoğrafın gizli kodları...
Doğu Akdeniz’de dengeler yeniden mi şekilleniyor? Deniz yetki alanı tartışmaları hâlâ masada. İsrail’in Güney Kıbrıs’ı silahlandırması bölgedeki güvenlik risklerini artırıyor. Ankara ziyaretinde Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşen KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman’ın ‘Türkiye ile aynı noktadayız’ ifadeleri, Kıbrıs’taki sorunların çözümü için bir diplomasi trafiğine mi işaret ediyor? Enerji rezervleri ve jeopolitik hamleler, Akdeniz’i yeniden küresel güç mücadelesinin odak noktası haline getiriyor. Peki bu gelişmeler ışığında bölgede siyaset nasıl şekillenecek? cnnturk.com’dan Hayriye Ergin, Yeditepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Furkan Kaya’ya sordu.
Türkiye ile Yunanistan arasında deniz yetki alanı tartışmaları sürerken, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin İsrail’den aldığı hava savunma sistemleri bölgedeki askeri hareketliliği artırdı. Öte yandan Kuzey Kıbrıs’ta Tufan Erhürman’ın Cumhurbaşkanı seçilmesi, Crans-Montana sonrası tıkanan müzakere sürecine yeni bir umut olarak görülüyor. Lübnan-GKRY deniz anlaşması Ankara’nın sert tepkisini çekerken, Ege’deki silahlanma planları iki ülke arasında tansiyonu yükseltti. Enerji kaynakları ve jeopolitik hesaplar, Akdeniz’i bir kez daha küresel stratejinin merkezine taşıyor.
Peki Kıbrıs’ta bugün hangi başlıklar öne çıkıyor? Türkiye için vazgeçilmez olan iki devletli çözüm stratejisinde konuşulan ne? İsrail’in bölgede artan silahlanma gücü Ankara açısından bir tehdit mi? Konuyla ilgili cnnturk.com’a değerlendirmelerde bulunan Yeditepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Furkan Kaya, Kıbrıs’ın Türklerin millî davası, bir millî mücadelesi olduğunu belirtti. Kıbrıs'ta verilen millî mücadelenin 1950'lerin ortalarında Fatin Rüştü Zorlu'nun Dışişleri Bakanı olmasıyla başladığını aktaran Kaya, “1958-1959 Fatin Bey'in büyük bir mesaisiyle Londra ve Zürih Antlaşmalarıyla Türklerin adada hukuken garantör olması sağlanmış ve arkasından gelen mücadele döneminde 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı'na kadar giden zaman tüneli içerisinde Türkiye ve Türkler büyük bir bedel ödemiş. Kıbrıs'a verilen şehitler aslında Kıbrıs'ın tapusunun tam da kendisi. Kıbrıs kesinlikle bırakılmayacak kadar değerli ve düşmanın her zaman gözlerinin üzerinde olacağı çok önemli stratejik bir ada.” dedi.
Kıbrıs'taki mesele tabii tarihi derinlikle beraber özellikle Türkiye'nin bugün savunduğu ve kesinlikle geri adım atmayacağı iki devletli çözüm. Türkiye'nin stratejik dili olarak kabul ettirmeye çalıştığı ve kabul ettirmekten başka çaresi olmadığı bir süreç. Türkiye artık federasyon fikrini tamamen defterden sildi. Bugün yeni Akritas Planı’nı icraata koymak isteyenler federasyon adı altında Türkleri ve Türk askerini adadan çıkarmaya çalışıyor.
Ankara eşit egemenlik ve iki devlet çizgisi dediğimiz iki devletli çözüm modelini Birleşmiş Milletler nezdinde ve diğer uluslararası kurumlarda savunmaya devam ediyor. Artık Rum tarafına ve Rum tarafını haksız bir şekilde Avrupa Birliği'ne dahil edenlere karşı mesajımız net. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni eşit iki devlet statüsünde kabul etmedikten sonra kesinlikle anlaşma olmayacak.
Bu durum bir şekilde Doğu Akdeniz'de kartların yeniden dağıtılmasına da sebebiyet veriyor. Özellikle Doğu Akdeniz enerji kaynaklarının adanın tamamında eşit dağıtılması hususunda Türkiye'nin ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin kararlılığını artık çok şiddetli bir şekilde hissediyorlar. Bundan çok doğal bir şekilde Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi tarafı rahatsız. Crans-Montana devrilen masa sonrasında artık yeni bir müzakere zemininin Türkiye'nin ortaya koyduğu yeni gerçeklik üzerinden tasarlanması gerekiyor.
Kıbrıs ve çevresindeki parseller ve enerji sahaları oldukça kritik. Bilhassa Amerika Birleşik Devletleri, Fransa ve İsrail şirketleri burada haksız bir şekilde sondaj faaliyetleri yapıyor. Türkiye'nin ortaya koymuş olduğu Mavi Vatan yani denizlerdeki Misak-ı Milli konsepti aslında özellikle Amerika, Fransa ve İsrail şirketlerini bu bölgede rahatsız ediyor.
Çünkü biz Mavi Vatan içerisinde yer alan Türkiye'nin MEB sahası içerisi ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin âli menfaatlerini içeren bölgede sondaj faaliyeti yapma ve buradaki enerji kaynaklarının da Türklerin ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin hakkı olduğunu savunmaya devam ediyoruz. Özellikle Türkiye'nin kesinlikle geri çekilmez bir politikası var. Diplomasi hamlelerini Mavi Vatan’da sürdürmeye devam ediyor.
İsrail, Güney Kıbrıs'ı silahlandırıyor. Biliyoruz ki Gazze katliamında Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin Larnaka ve Limasol limanlarından İsrail'in sevkiyat yaptığını ve özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nin silah ambargosunu kaldırdıktan sonra bu bölgeyi mühimmat deposu hâline getirdiğini; Fransa'nın, İngiltere'nin zaten Akrotiri ve Dikelya üzerinden de bir konuşlanmasını düşünürsek, burada İsrail ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin askerî iş birliğinin son yıllarda, hatta son zamanda oldukça arttığını görmekteyiz.
Bunun içerisinde radar ağları, hava savunma sistemleri ve insansız araç altyapısı, yani İHA altyapısının olduğunu görmekteyiz. Tabii bu, Türkiye'ye karşı bir caydırıcılık unsuru olarak kullanılmaya çalışılıyor. Fakat Türkiye'nin son dönemlerdeki İHA ve SİHA sayesindeki hava hâkimiyeti ve son olarak Kızılelma'nın gerçekten kabul edilmesi gereken üstünlüğü de artık Türkiye'nin gök vatanındaki üstünlüğünün Mavi Vatan’la beraber birleştirmesiyle İsrail'in risk hesabını zorlaştırmaya başladı.
Ada, Orta Doğu-Doğu Akdeniz hattının artık ciddi bir tampon bölgesi hâline geldi ve Türkiye'nin jeopolitik ağırlığı ile askerî gücü hissedilmeye başlandı. Hepimiz biliyoruz ki Kıbrıs ve çevresinin ciddi doğalgaz rezervleri var. Özellikle Doğu Akdeniz gazının Avrupa'ya en ucuz hattı Türkiye'den geçmek zorunda. Bu sebeple Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi alternatif projeler zorluyorlar; fakat maliyeti çok yüksek olduğu için bunların olması oldukça zor. Ve İsrail'de artık “Türkiye'nin masada olmasını kabul etmeliyiz” şeklinde konuşmaya başladılar. Enerji, Kıbrıs'ı sadece adacık olmaktan çıkarıyor, gerçekten önemli bir enerji terminaline dönüştürüyor. Türkiye ile Yunanistan peki bundan sonra ne yapacak? Rekabet mi edecekler yoksa pragmatizm mi geçerli olacak? İki ülke arasında pozitif gündem oldukça önemli.
“Ege’yi kilitleriz” açıklaması tansiyonu yükseltmeye yönelik
Dendias'ın yapmış olduğu son açıklamalar “Ege'yi kilitleriz” meselesi yine tansiyonu yükseltmeye yönelik. Çünkü Türkiye'nin hem Ege hem hava sahasıyla beraber Kıbrıs meselesini eşgüdümlü değerlendiriyor. Atina, Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa'yla iş birliği yapmaya devam ediyor. Özellikle Avrupa Birliği fonlarından faydalanmak suretiyle Türkiye'ye karşı daha fazla silahlanmak istiyor.
Ama Türkiye, kendi millî savunma sanayisi ile beraber özellikle İHA, SİHA, hava savunma ve deniz hâkimiyeti ve denizlerde de İDA’larımız ve SİDA’larımız, yani insansız deniz araçlarımız ve silahlı insansız deniz araçlarımızla artık sık bir şekilde devriye atabilen bir ülke hâline geliyor. Ama ne olursa olsun Türkiye'nin kırmızı çizgisi Kıbrıs'tır. Kıbrıs meselesi eşit iki egemen devlet statüsünde çözülmeden ilişkilerin tam olarak normalleşmesi oldukça zor.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde geçtiğimiz ekim ayında yapılan seçimlerde Cumhurbaşkanı seçilen Tufan Erhürman, kampanya sürecinde federasyon temelli çözüm fikrini gündeme taşıyarak dikkat çekmişti. Bu söylem, uzun süredir iki devletli çözüm çizgisini savunan Ankara ile ilişkiler açısından merak konusu oldu. Erhürman, göreve başlamasının ardından Ankara’ya yaptığı ziyarette Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüştü ve “Türkiye ile aynı noktadayız” mesajını verdi. Bu açıklama, Kıbrıs müzakerelerinde federasyon tartışmalarının yeniden canlanıp canlanmayacağı sorusunu gündeme getirdi. Erhürman, “Kıbrıslı Türklerin yok sayılması kabul edilemez” dedi. Çözüm sürecine değinen Erhürman, Kıbrıs Türk halkının her zaman çözüm isteyen taraf olduğunu hatırlatarak, “Çözümsüzlük durumunda bunun bedelini bu halk ödememeli” ifadelerini kullandı.
Kıbrıs'ın jeopolitik açıdan ve Kıbrıs Adası'nın Türkiye'nin Misak-ı Milli sınırlarının selameti bakımından oldukça kritik olduğunu belirten Kaya, “Mavi Vatan'ın ön savunma hattı, hatta Gazze'nin de savunma hattı olarak Kıbrıs değerlendirilmek zorunda. Orta Doğu'nun da güvenliği, Orta Doğu siyaseti ve Orta Doğu'nun stratejik hamleleri bakımından da Kıbrıs yine önemli. Bu bakımdan Türkiye'nin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin güvenliğini sağlamada ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin egemen, eşit devlet olarak kabul edilmesinde, uluslararası çalışmalarına devam etmesi son derece kritik ve Türk-Yunan ilişkilerinin selametini ve akıbetini, hatta güvenliğini belirlemede Kıbrıs meselesi yine birinci madde olmaya devam edecek.” dedi.