Çin-Hindistan teması öncesi yankılanan soru: ABD endişelenmeli mi?
Dünyanın en kalabalık nüfusuna sahip ilk iki ülkesinin liderleri, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) toplantısı kapsamında bir araya geliyor. Bu yıl 31 Ağustos-1 Eylül'de Çin'in Tiencin şehrinde düzenlenecek olan zirveye 20’den fazla ülkenin lideri katılacak. ABD’nin gözü ise Hindistan Başbakanı Narendra Modi ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında gerçekleşmesi beklenen görüşmede. CNN International, tarifeler gölgesindeki bu buluşma için “ABD endişelenmeli mi?” başlığını kullandı.
Toplam dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 35’i ve Asya nüfusunun ise yüzde 60'ını oluşturan iki ülkenin liderleri, bu hafta sonu başlayacak zirve kapsamında bir araya gelecek. Hindistan Başbakanı Narendra Modi, 7 yıl aradan sonra ilk kez Çin’e ziyaret gerçekleştirmiş olacak.
ABD’nin gözü Modi’nin Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yapacağı görüşmelerde. Zira bu temas, Washington’un tarifeleri gölgesinde gerçekleşiyor. CNN International, “ABD endişelenmeli mi? Modi, Trump’ın gümrük vergisi darbesinin ardından nadir Çin ziyaretine hazırlanıyor” başlıklı haberinde konuya dair analizlere yer verdi.
ABD’nin Hint-Pasifik’teki en güçlü ortaklarından biri olarak görülen Hindistan, dünyanın en yüksek tarifelerinden biriyle karşı karşıya kaldı.ABD Başkanı Donald Trump’ın Hindistan’a uyguladığı yüzde 50’lik tarife yürürlüğe girdi. Washington, Yeni Delhi yönetiminin Rusya'dan petrol alımı nedeniyle ek yüzde 25 vergi kararı almıştı. Bazı analistler ise Hindistan'ı kaybetmenin ABD için "en kötü sonuç" olacağını dile getiriyor.
Çin ve Hindistan arasındaki gerilim, en üst noktalarından birini 2020’de Galvan Vadisi’nde yaşanan çatışmalarla gördü. 22 Ekim 2024’te ise iki ülke, Ladakh’taki Fiili Kontrol Hattı boyunca karşılıklı devriye faaliyetlerini düzenleme konusunda geçici bir anlaşmaya vardı. Himalaya Sıradağlarıyla çevrili bu belirsiz sınır hattı, akarsular, göller, buzullar ve yüksek zirveler barındırması nedeniyle egemenlik tartışmalarına sıkça yol açıyor. Pekin, Hindistan’ın Arunaçal Pradeş eyaletini “Güney Tibet” olarak tanımlayarak yaklaşık 90 bin kilometrekarelik alanda hak iddia ederken, Yeni Delhi de Aksay Çin Platosu’ndaki 38 bin kilometrekarelik toprakların Çin tarafından işgal edildiğini savunuyor.
Geçen hafta Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile Başbakan Modi arasında Yeni Delhi'de yapılan görüşmenin ardından her iki taraf da gergin ilişkilerindeki son dönemdeki iyileşmeyi kabul etti. Modi, "Hindistan-Çin ilişkileri, birbirlerinin çıkarlarına ve hassasiyetlerine saygı temelinde istikrarlı bir ilerleme kaydetti," dedi Geçen yıl Ekim ayında Rusya'daki BRICS zirvesi marjında Modi ve Şi'nin görüşmesinin ardından Hindistan ve Çin arasında kademeli bir normalleşme yaşandı. İki taraf, Covid-19 pandemisinden bu yana iptal edilen direkt uçuşları yeniden başlatma kararı aldı, Pekin geçtiğimiz günlerde batı Tibet'teki iki bölgeyi beş yıl sonra ilk kez Hintlere yeniden açmayı kabul etti ve her iki ülke de birbirlerinin vatandaşlarına yeniden turist vizesi vermeye başladı.
Washington'daki Stimson Center Düşünce Kuruluşunun Çin Programı Direktörü Yun Sun'a göre Pekin'in görüşü, "bu yumuşamayı kesinlikle Trump'ın başlattığı" yönünde. Sun, "Hindistan artık Washington'dan güçlü bir desteğe sahipmiş gibi davranamıyor," yorumunu yaptı.Kimi analistler ise farklı görüşte. Bu görüşe göre Hindistan, ABD ve Çin arasında dengeli bir politika izleyerek ekonomik ve ulusal çıkarlarını korumaya çalışıyor. Takshashila Institution'dan Kewalramani'ye göre vergi tehditleri, Yeni Delhi'nin Pekin ile ilişkilerini istikrara kavuşturma yönündeki adımlarına "belli bir aciliyet kattı". Ancak Kewalramani, bunun ilişkileri sıfırlamak için "birincil neden olmadığını", hem Hindistan'ın hem de Çin'in kendi ulusal çıkarları doğrultusunda ilişkilerini istikrara kavuşturmak istediğini belirtti. Kewalramani, "Bence Hindistan'ın 'Amerika ile işimiz bitti' dediği anlamda bir sıfırlama değil. Bu olmayacak," dedi ve ekledi:"ABD, Hindistan'ın dünyadaki en önemli ortağı olmaya devam ediyor, ancak Çin de bizim en büyük komşumuz.”
