SON DAKİKA
Dünyanın Akciğerleri Yanmasın Diye: Bu Kozalak Şeklindeki Cihaz, Dev Orman Yangınlarını Durduracak! Bakım Bile Gerektirmiyor…
Gezegenimizin akciğerleri olan ormanları tehdit eden yangınlarla mücadelede erken tespit, hem can ve hem de orman kaybını önlemenin en kritik adımı. Geleneksel yöntemlerin yüksek maliyetli ve kısıtlı erişimi, özellikle kaynakları sınırlı bölgelerde yangın riskini artırıyor. İşte tam da bu soruna çözüm bulmak için daha erişilebilir, çevre dostu ve etkili bir erken uyarı sistemi sunmak amacıyla yeni bir cihaz geliştirildi. Doğadan ilham alınarak tasarlanan, çam kozalağı büyüklüğündeki ‘Pyri’ adlı bu yenilikçi cihaz, büyük yangınları henüz başlamadan fark ederek zamanında müdahaleyi mümkün kılmayı hedefliyor.
Haberin Devamı
Her yıl milyonlarca hektar yeşil alan, kontrol altına alınamayan alevler nedeniyle yok oluyor. Bu yangınlar, hem gezegenimizin akciğerlerini tahrip ediyor hem de can kayıpları açısından büyük bir tehdit oluşturuyor.
Orman yangınları saatte yaklaşık 22 kilometreye kadar hızla yayılabiliyor. Bu nedenle her dakika çok değerli.Yetkililere ve ilk müdahale ekiplerine yakın tehditler hakkında uyarı vermek için uydu, insansız hava araçları (dron), termal kameralar ve gözetleme kuleleri gibi çeşitli araçlar var. Ancak kaynakların kısıtlı olduğu bölgelerde bu çözümler çok maliyetli olabiliyor. İşte bu nedenle, yeni mezun bir tasarımcı grubunun geliştirdiği daha küçük, daha basit ve daha uygun maliyetli bir alternatif ortaya çıktı: Yangın başlangıcında erken uyarı süresi sağlayabilen, çam kozalağı boyutunda bir yangın dedektörü.
Haberin Devamı
PYRI NASIL ÇALIŞIYOR?
Pyri, iç yapısında yer alan ısıya duyarlı bir tetikleyici mekanizma sayesinde çalışıyor. Mum ve kömür kompozitlerinden, çevre dostu malzemelerden üretilen bu küçük sensörler, yangın riski yüksek bölgelere yerleştiriliyor.
Üreticilerine göre, yangın riski yüksek alanlara yerleştirilen cihaz yıllarca bakım gerektirmeden kullanılabiliyor. Yangın başladığında ise cihazın içindeki ısı tetikleyici eriyor ve düşük frekanslı bir sinyal üreterek alarm veriyor.
Haberin Devamı
Haberin Devamı
Londra’da dört tasarım mühendisliği öğrencisinin üniversite projesi olarak başlayan Pyri, üç kurucusunun geçen yıl mezuniyetlerinin ardından ticari bir girişim haline getirmeye karar vermesiyle devam etti. CNN International’a konuşan Pyri’nin kurucu ortaklarından Karina Gunadi, “Bu cihaz insanların daha erken tahliye olmasına yardımcı olabilir ve yangın büyüyüp kontrol edilemez hale gelmeden, gerçekten yıkıcı olmadan önce müdahale edilmesini sağlayabilir” dedi.
Pyri’nin çam kozalağına benzeyen görünümü dikkat çekiyor. Şekli ve oluklu yapısı, darbelere karşı koruma sağlıyor. Tasarımcılar, cihazların insan ya da hayvanlar tarafından fark edilmemesini de amaçladı. Gunadi esprili bir şekilde, “Çevrede bir tane cihazımızı kaybettik bile. Kamuflaj konusunda belki biraz fazla iyiyiz” dedi. Önümüzdeki yıl daha büyük pilot uygulamalarla devam etmeyi ve 2027’de ticari olarak piyasaya çıkmayı hedefliyorlar.
Haberin Devamı
Haberin Devamı
Küresel ölçekte aşırı orman yangınları giderek artıyor; yangın sezonları daha uzun, daha sıcak ve daha kuru hale geliyor. İklim değişikliği bunun başlıca nedeni; kuraklık ve yükselen sıcaklıklar yangınların daha hızlı büyümesine ve söndürülmesinin zorlaşmasına yol açıyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı’na (UNEP) göre, 2023’te orman yangınları yaklaşık 6.687 megaton karbondioksit salınımına neden oldu. Bu, aynı yıl küresel havacılığın saldığı karbondioksite kıyasla yedi kat daha fazla. Avustralya Ulusal Üniversitesi’nin 2020’de yaptığı bir erken yangın tespiti çalışması, müdahale süresinin bir saat kısalmasının büyük yangınların sıklığını yüzde 16 oranında azaltabileceğini ortaya koydu.
Benzer projeler de var
Pyri, yerinde ve daha basit sensör teknolojileri geliştiren tek şirket değil. 2019’dan beri ABD İç Güvenlik Bakanlığı’nın Bilim ve Teknoloji Müdürlüğü, Maryland merkezli N5 Sensors gibi küçük şirketlerle iş birliği yaparak yeni orman yangını dedektörleri araştırıyor. N5 Sensors, birkaç metrekarelik bir alanda bile yangını beş dakika içinde tespit edebildiğini belirtiyor.İTÜ Çekirdek Kuluçka Merkezi tarafından geliştirilen kemer yardımıyla kullanılan ‘Kozalak’ adlı cihaz da var. Ormanlık alanlarda karbondioksit, sıcaklık, nem, basınç ile çevredeki yanıcı, patlayıcı ve zehirli gaz seviyeleri hakkında ana merkeze bilgi aktararak, orman yangınlarının erken tespit edilmesini sağlıyor.