SON DAKİKA
İranlı bakan, Trump’tan önce Pekin’de: Çin’deki temas neden önemli, neler konuşuldu? Masada iki kritik başlık var...
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Hürmüz Boğazı üzerinden ABD ile yaşanan gerilimin tırmandığı bir dönemde, Çin’in başkenti Pekin’e gitti. Savaşın başından bu yana Arakçi’nin Çin’e yaptığı ilk ziyaret olan bu temas, zamanlamasıyla ve masadaki başlıklarıyla önem taşıyor...
Haberin Devamı
NEDEN ÖNEMLİ?
Bu temas, 28 Şubat’ta başlayan savaşın başından bu yana Arakçi’nin Çin’e yaptığı ilk ziyaret olma özelliğini taşıyor. Bu süreçte Arakçi’nin, Çinli mevkidaşı ile en az üç kez telefon görüşmesi yaptığı biliniyor. Ayrıca ABD Başkanı Donald Trump’ın 14-15 Mayıs tarihlerinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Pekin’de gerçekleştirmeyi planladığı zirveden yaklaşık bir hafta önce gerçekleşmesi bakımından da önemli.
Washington’da ise ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Çin’e İran üzerindeki etkisini kullanarak Tahran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısını kaldırması çağrısında bulundu.
Haberin Devamı
ABD-ÇiN ARASINDA GERİLİM
Savaş, Washington-Pekin hattında da ipleri germiş durumda. ABD, İran’dan milyarlarca dolarlık petrol aldığı gerekçesiyle Çinli şirketlere yaptırım uygularken, Çin Ticaret Bakanlığı Cumartesi günü yaptığı açıklamada, yerel şirketlere bu yaptırımlara uymama talimatı verdi.
NELER KONUŞULDU?
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Çinli mevkidaşı Vang Yi ile görüştü. İran'ın yarı resmi haber ajansı ISNA'ya göre ikili ilişkiler ile bölgesel ve küresel gelişmelerin ele alındığı görüşmede Arakçi, Çin'in ABD-İsrail'in saldırganlığına karşı tutumunu memnuniyetle karşıladıklarını dile getirdi. Çin'i İran'ın yakın dostu olarak nitelendiren Arakçi, mevcut koşullar altında iki ülke arasındaki iş birliğinin daha da güçleneceğini vurguladı. ABD ile savaşın sona erdirilmesi için arabulucular üzerinden devam eden mesaj alışverişine ilişkin Arakçi, şunları kaydetti:"Biz sadece adil ve kapsamlı bir anlaşmayı kabul ediyoruz. Bize karşı başlatılan savaş, açık bir saldırganlık eylemi ve uluslararası hukukun net bir ihlalidir. Müzakerelerde meşru haklarımızı ve çıkarlarımızı korumak için elimizden gelenin en iyisini yapacağız."
Haberin Devamı
Haberin Devamı
Çin Dışişleri Bakanı Vang ise ABD-İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşın gayrimeşru ve hukuk dışı olduğunu belirterek, savaşı tamamen sona erdirecek tam bir ateşkesin sağlanması gerektiğini vurguladı.ISNA'ya göre, Vang, şu ifadeleri kullandı:"Gerilimleri azaltma çabalarımızı sürdürmeye hazırız. Tam bir ateşkesin sağlanması gerekli ve kaçınılmazdır. Bölge kritik bir dönüm noktasından geçiyor ve iki taraf arasında doğrudan görüşmeler şart."
İKİ KRİTİK BAŞLIK GÜNDEMDEYDİ
Al Jazeera’nın aktardığına göre Arakçi-Vang görüşmesinde iki temel başlık öne çıkıyor: Ateşkesin korunması ve Hürmüz Boğazı’nın trafiğe açılması. Al Jazeera muhabiri Katrina Yu, “Çin’in, ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını ‘tehlikeli’ bularak eleştirdiğini biliyoruz. Ancak Pekin, son zamanlarda İran'ın bu hayati geçiş noktasını sürekli kapalı tutma kararına karşı da giderek daha eleştirel bir tutum sergiliyor,” değerlendirmesinde bulundu. Yu’ya göre, “Tahran, boğazın kapatılması nedeniyle gündeme gelebilecek ek yaptırımları Birleşmiş Milletler nezdinde engellemek için Çin’in desteğine ihtiyaç duyuyor.” Ayrıca iddialara göre “İran dışişleri bakanı, Şi-Trump görüşmesi sırasında Pekin’in masaya ne koyacağı ve Çin’in Washington’a Tahran’ı tedirgin edebilecek herhangi bir taviz verip vermeyeceği konusunda netlik arıyor.” Çin tarafının ise bu kritik zirve öncesinde İran’dan gerilimi tırmandıracak "ani bir hamle" yapılmayacağına dair güvence istediği öne sürülüyor.
Haberin Devamı
Haberin Devamı
"Ne Barış, Ne de Savaş"
Zhejiang Uluslararası Araştırmalar Üniversitesi’nden Ma Xiaolin, İran’ın Çin’den arabuluculuk beklediği görüşünde. Ma, “Şu an İran ve Amerika ne barış, ne müzakere ne de savaş halindeler. Hem Tahran'ın hem de Washington'ın bir barış anlaşması yapmak için bu krizi aşması gerekiyor. Çin, hem İran hem de Amerika ile iyi ilişkilere sahip, etkili bir süper güç" değerlendirmesinde bulundu. Ayrıca Kuşak ve Yol projesi kapsamında enerji ve petrol arzı bağlamında ilişkilerini geliştirmek isteyebileceklerini belirtti.
Trump’tan 2. günde geri adım
Arakçi’nin ziyareti, Trump’ın Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan gemilerin geçişine yönelik yardım girişimi olarak nitelendirilen Özgürlük Projesi'ni kısa süreliğine durdurduklarını açıklamasıyla aynı zamana denk geldi. Söz konusu proje 4 Mayıs’ta duyurulmuştu.