Rusya-Japonya arasında sert rüzgarlar: Putin'in ziyareti, 80 yıllık krizi yeniden alevlendirdi!
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Kuril Adaları’nı ziyareti, Moskova-Tokyo arasında 80 yılı aşkın bir süredir devam eden anlaşmazlığı yeniden alevlendirdi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in, İkinci Dünya Savaşı'nın sonundan bu yana Japonya ile ülkesi arasında diplomatik kriz konusu olan Kuril Adaları’na gerçekleştirdiği tarihi ziyaret, Tokyo ve Moskova hattında ipleri yeniden gerdi.
Japonya yönetimi ziyareti "şiddetle protesto" ederken, Rusya kanadından "Adalar Rus toprağı kalacaktır" açıklaması geldi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Japonya ile Rusya arasında ihtilafa konu olan Kuril Adaları’nın parçası İturup Adası'na gitti. Burası Rusya'da İturup, Japonya'da ise Etorofu olarak anılıyor. Putin, ilk kez Kuril Adaları’na ziyaret gerçekleştirdi. Adadaki fabrika, hastane ve okulda incelemelerde bulundu.
Ziyaretten bir gün önce Rus Pasifik Filosu’nun Uzak Doğu’da düzenlediği tatbikatın son aşamasına Deniz Kuvvetleri üniformasıyla katılan Putin, Japonya’nın Rusya’yı tehdit olarak tanımlamasına ve Tokyo’nun savunma politikalarına tepki göstermişti. Kuril Adaları’nın statüsünün İkinci Dünya Savaşı’nın sonuçları temelinde belirlendiğini ve bunun uluslararası belgelerde kayıt altına alındığını vurgulayan Putin, ülkesinin adalar üzerindeki tutumunu yineledi.
Daha önce Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev, devlet başkanı olduğu dönemde 2010’da, başbakanlığı döneminde de 2012, 2015 ve 2019’da adaları ziyaret etmiş; Rusya Başbakanı Mihail Mişustin ise 2021’de İturup Adası’na bir ziyaret gerçekleştirmişti.
Japonya, Putin'in ziyaretini "şiddetle protesto ettiğini" bildirirken, Başbakan Sanae Takaiçi "kesinlikle kabul edilemez" dedi.
Ziyaretin ardından Japonya Dışişleri Bakanlığının X platformundaki hesabından resmi bir açıklama yapıldı. Kuril Adaları'nın "tarihsel olarak ve uluslararası hukuk uyarınca Japonya'nın toprağı olduğu" belirtilen açıklamada, Tokyo hükümetinin Putin'in söz konusu adalara ziyaretini "şiddetle protesto ettiği" ifade edildi.
Japonya'nın tepkisine Rusya'dan da yanıt geldi.Takaiçi'nin açıklamalarını eleştiren Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev, "İstediği kadar konuşabilir ancak bu hiçbir şeyi değiştirmeyecek. Bu adalar Rus toprağıydı, Rus toprağıdır ve Rus toprağı olarak kalacaktır." ifadelerini kullandı.Medvedev, mevcut durumu kabul etmeyenlerin "ağır sonuçlarla karşılaşacağı" değerlendirmesinde bulundu.
Rusya ile Japonya arasındaki diplomatik ilişkilerin kilit noktalarından biri olan Kuril Adaları krizi, İkinci Dünya Savaşı’nın sonunda Sovyetler Birliği’nin adaları kontrol altına almasıyla 81 yıl önce başladı.1945’te Sovyetler Birliği, Pasifik Okyanusu ile Ohotsk Denizi’ni birbirinden ayıran, yaklaşık bin 300 kilometre boyunca uzanan Kuril Adaları zincirini ele geçirdi.Japonya ise adalar zincirinin en güneyinde bulunan İturup, Kunaşiri, Şikotan ve Habomai adaları üzerindeki hak iddiasından bugüne kadar vazgeçmedi.
Rusya’nın "Kuril Adaları", Japonya’nın ise "Kuzey Bölgeleri" olarak adlandırdığı adalar nedeniyle taraflar resmi bir barış antlaşması imzalayamamıştı.
Sovyetler Birliği, 8 Eylül 1951'de düzenlenen San Francisco Barış Antlaşması Konferansı'nda Japonya'nın 4 ada üzerindeki hak iddiasından vazgeçmesini istedi ancak bu talebin kabul edilmemesi üzerine antlaşmayı imzalamadı.Antlaşmada söz konusu adalarla ilgili net ifadelerin bulunmaması, iki ülke arasındaki anlaşmazlığın temelini oluşturdu.
Sovyetler Birliği ile Japonya, 1956'da Ortak Deklarasyon imzalayarak diplomatik ilişkilerini yeniden tesis etti. Deklarasyon, barış anlaşmasının imzalanmasının ardından Şikotan ve Habomai adalarının Japonya'ya devredilmesini öngörüyordu. Ancak İturup ve Kunaşiri adalarının statüsü konusundaki anlaşmazlığın devam etmesi, iki ülkenin kapsamlı bir barış anlaşmasına ulaşmasını engelledi.
Bu deklarasyon temelinde barış anlaşması yapılması için başlatılan müzakereler ise 2014'te Ukrayna krizi nedeniyle donduruldu. Rusya ile Japonya arasında zaman zaman gerçekleştirilen üst düzey görüşmeler de toprak anlaşmazlığının çözümüne yönelik sonuç vermedi.
Kuril Adaları, Rus donanmasının Pasifik Okyanusu'na erişimi bakımından kritik konumda bulunurken, Rus denizaltılarının açık denizlere çıkmasına imkan sağlıyor.Bölge aynı zamanda balıkçılık ve doğal kaynaklarıyla ekonomik açıdan büyük bir potansiyele sahip.