Savaşın seyrini değiştirebilecek iki hamle: Çin ve Suudi Arabistan’dan dikkat çeken haberler!
Orta Doğu’da aylardır süren çatışmalarda dikkat çeken iki yeni gelişme yaşandı. Suudi Arabistan, ABD ile birlikte Irak'taki İran yanlısı gruplara yönelik ortak hava saldırıları düzenledi. Çin’in ise Tahran'a kritik bir sevkiyat hazırlığında olduğu öne sürüldü.
Suudi Arabistan, İran İHA'larının petrol endüstrisini hedef aldığı dönemde bile Tahran ile iletişim kanallarını açık tutarak son beş ayı bölgesel bir çatışmaya çekilmekten kaçınarak geçirmişti. Ancak Kızıldeniz’de tırmanan gerilimin ardından dün gelen haber, sürecin yeni bir kırılma noktasına evrildiğine işaret ediyor gibi görünüyor.
Irak'taki Haşdi Şabi, ABD ve Suudi Arabistan güçlerinin ülkenin farklı bölgelerindeki merkezlerine düzenlediği saldırılarda 8 kişinin hayatını kaybettiğini, 4 kişinin yaralandığını bildirdi.
Haşdi Şabi Medya Müdürlüğünün açıklamasında "Irak'ın farklı bölgelerindeki kuruma ait çok sayıda merkez sabah saatlerinde ABD ve Suudi Arabistan güçleri tarafından hedef alındı." ifadelerine yer verildi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD ve Suudi Arabistan silahlı kuvvetlerinin Irak'ın doğusunda İran yanlısı gruplara ait hedeflere hava saldırıları düzenlediğini duyurmuştu.
Öte yandan Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, ülkenin Doğu Bölgesi ve başkent Riyad'daki petrol tesislerini hedef almaya çalışan çok sayıda insansız hava aracının hava savunma sistemleri tarafından etkisiz hale getirildiğini açıklamıştı. Bakanlık, saldırıların Irak topraklarından ve İran yanlısı milis gruplar tarafından gerçekleştirildiğini öne sürdü.
Suudi Arabistan son on yıldır dış yatırımlara açılmaya ve ülkeyi bölgede ekonomik güç merkezi haline getirmeye odaklanmıştı. Savaşın çok öncesinde İran ile başlatılan ve 2023 yılında Çin'in arabuluculuğunda varılan ‘ilişkilerde normalleşme’ anlaşmasının arkasındaki temel etken de bu politikaydı.
Yemen’deki İran destekli Husilerin füze saldırıları, Irak’taki İran yanlısı grupların İHA saldırıları ve Kızıldeniz’de yaşanan gerilim sonrası bölgede riskli bir gerilim tırmandı. Dün ABD ve Suudi Arabistan orduları, Irak'taki Haşdi Şabi güçlerine yönelik ortak saldırılar düzenledi.
CNN International konuya yönelik analiz haberinde “Suudi Arabistan, kaçınmaya çalıştığı bir savaşın içine sürükleniyor” başlığına yer verdi. Analizde, Riyad yönetiminin çatışmalara doğrudan dahil olmak istememesine rağmen ‘kırmızı çizgilerin aşılması’ sebebiyle misilleme yaptığı belirtildi.
İran destekli Husiler, 20 Temmuz'da Suudi Arabistan'a yönelik, Riyad'ın Yemen'de kontrolü altındaki bölgelere abluka uyguladığını belirterek "deniz seyrüsefer yasağı" şeklinde niteledikleri bir uygulama başlattıklarını duyurmuştu.
Husiler, 22 Temmuz akşamı ise Kızıldeniz'de Suudi Arabistan'a ait iki petrol tankerini balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla hedef aldıklarını iddia etti. Saldırıların ardından tankerlerde yangın çıktığı aktarıldı.
Cuma günü Suudi hava kuvvetleri, tanker saldırılarına misilleme olarak Husilerin kontrolündeki en büyük liman olan Hudeyde'yi hedef aldı.
İran’ın, ABD ile devam eden savaşın ortasında savunma kapasitesindeki açıkları kapatmak amacıyla Çin yapımı omuzdan fırlatılan hava savunma sistemleri almaya hazırlandığı öne sürüldü. Uluslararası bir haber ajansına konuşan ve anlaşma hakkında bilgi sahibi üç kaynağa göre, Tahran’ın önümüzdeki haftalar içinde Çin üretimi 400’e kadar omuzdan atılan hava savunma füze sisteminden oluşan ilk sevkiyatı teslim alması bekleniyor.
Yaklaşık 60-70 milyon dolar değerindeki anlaşmanın, İran’ın ABD ve İsrail ile savaşın başlamasından bu yana kısa menzilli hava savunmasını güçlendirmeye yönelik en büyük adımlarından biri olduğu belirtildi. Kaynaklar, sözleşmenin Çin yapımı QW-12 ve FN-16 füzeleri dahil olmak üzere 300 ila 400 adet taşınabilir hava savunma sistemi (MANPADS) alımını kapsadığını aktardı.
Kaynaklar, anlaşmanın imzalanmış olmasına rağmen teslimat takvimi, miktarlar ve uygulamaya ilişkin diğer ayrıntıların değişebileceğini belirtti. Çin Dışişleri Bakanlığı ise iddiaları reddederek, “İlgili haberler tamamen asılsızdır. Çin, çatışmaların sona erdirilmesi ve barışın teşvik edilmesinde her zaman rol oynamıştır” açıklamasını yaptı.
İddialara göre ilk sevkiyatlar Çin’in batısından hava yoluyla yapılacak, ardından Pakistan üzerinden İran’a ulaştırılacak. Ancak sevkiyatların hava yoluyla mı yoksa kara yoluyla mı gerçekleştirileceği netlik kazanmadı.Pakistan ordusunun halkla ilişkiler birimi ISPR ise iddiaları reddederek, “Pakistan’ın Çin’den İran’a hava savunma silahlarının tedarikinde yer aldığı yönündeki spekülasyonlar tamamen uydurma ve yanlıştır” açıklamasını yaptı.
İki Batılı istihbarat kaynağı ile İranlı bir yetkili, Tahran’ın Çin’den alınacak askeri malzemeler ve çift kullanımlı parçaların daha gizli şekilde taşınması ve olası engelleme riskinin azaltılması amacıyla kara yollarını da değerlendirdiğini söyledi.