SON DAKİKA | Rusya, ABD, Türkiye, Azerbaycan, Ermenistan… Dünya denkleminin yeni kilit noktası! Şimdi de Amerika 100 yıl kiralamak istiyor…
Jeopolitik ve jeoekonomik açıdan kilit öneme sahip Zengezur Koridoru'na dair ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack’ın yaptığı son açıklama, yeni bir tartışma başlattı. Barrack, Azerbaycan’ı Ermenistan üzerinden Nahçıvan’a bağlaması öngörülen stratejik Zengezur Koridoru’nun 100 yıl süreyle kiralanarak Amerikan şirketleri tarafından işletilmesini önerdi. Barrack’ın önerisi Erivan’dan sert tepki alırken, Paşinyan hükümeti içerde de eleştirilerin hedefi oldu. Paşinyan yönetimi demiryollarını devletleştirerek Moskova'yı tamamen devre dışı bırakabilir. (Hürriyet-Nerdun Hacıoğlu)
ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack’ın Azerbaycan’ı Ermenistan üzerinden Nahçıvan’a bağlaması öngörülen Zengezur koridorunun işletmesine talip olması Zengezur tartışmalarını gündemin üst maddeleri arasına taşıdı.
Barrack geçen cuma New York’ta basın mensuplarına yaptığı açıklamada, “ABD, Güney Kafkaslar bölgesinde Azerbaycan ile Ermenistan’ın bir an önce aralarında anlaşabilmesi için Zengezur koridoru problemine çözüm bulabilir. Ermenistan topraklarından geçen ulaşım hattının yaklaşık 32 kilometrelik bölümü Amerikan şirketleri tarafından 100 yıllığına Ermenistan’dan kiralanarak işletilebilir” dedi.
ABD Büyükelçisi Barrack’ın önerisine tepki veren Ermenistan hükümeti sözcüsü Nazeli Bagdasaryan, “Ermenistan, egemen topraklarının hiçbir parçasını üçüncü ülkelere devretme görüşmesi yapmamış ve yapmayacak. Ermenistan’ın Sunik bölgesinden geçen Zengezur’un denetiminin başka bir devlete veya şirketlere devredilmesi söz konusu olamaz” açıklamasını yaptı.
Barrack’ın sözleri Türkiye ve Azerbaycan ile normalleşme arayan Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ı boy hedefi yaptı. Muhalif isimler, “Paşinyan vatanımızı parça parça satmak istiyor” diyerek tepki gösterdi. Türkiye, Ermenistan üzerinden geçmesi beklenen karayolu ve demiryolunda oluşması öngörülen ulaşım hattının bir an önce çalışmaya başlamasını istiyor. Böylece Çin’den Avrupa’ya kadar Orta Koridor diye adlandırılan ulaşım hattı devreye girmiş olacak. Türkiye tüm ilgili tarafların rızası ve çıkarlarına hizmet edecek biçimde koridorun hayata geçirilmesini hedefliyor.
Ermenistan ile Azerbaycan arasında imzaya hazırlanmakta olan “Büyük barış anlaşması” metninin yüzde 90 oranında imzaya hazırlandığı biliniyor. Aliyev ile Paşinyan arasında tarihi imzanın atılması için Zengezur meseli dahil üç madde çözüm bekliyor. Diğer iki madde iki ülkenin birbirine karşı tazminat davaları açmaması ve üçüncü ülkelere topraklarını açmaması maddeleri. Zengezur’un işletime açılabilmesi için Erivan sınırdan sınıra kendi iç yasa ve yönetmeliklerinin uygulanmasını talep ediyor.
- Karabağ savaşı sonrasında 10 Kasım 2020’de Moskova’da yapılan Rusya, Azerbaycan ve Ermenistan anlaşması Zengezur’un Ermenistan tarafında kalan bölümünün Rus sınır muhafızları tarafından denetlenmesini öngörüyordu.- Rusya lideri Vladimir Putin, üçlü ateşkes anlaşmasıyla Güney Kafkaslar bölgesinde Azerbaycan’ın zaferine ortak olmayı planlarken, 2022’de Ukrayna’ya yönelik başlattığı askeri müdahale sonucunda Kafkaslar bölgesini unutmak zorunda kaldı.- Bu arada Ermenistan ile Rusya’nın arası açıldığı gibi, Rusya’nın Azerbaycan ile olan ilişkileri de 2024 yılında Çeçenistan üzerinde vurulan yolcu uçağı ve Rusya’daki Azerbaycan diyasporasına baskılar yüzünden kriz dönemine girdi. - Günümüzde ne Ermenistan ne de Azerbaycan Rusya’nın bölgede söz sahibi olmasını istiyor.- Rusya’nın halihazırda Zengezur projesinde varlığı sadece demiryolları seviyesinde kaldı. Ermenistan Demiryolları tamamen Rus Devlet Demiryolları “RJD” şirketine bağlı olduğu için Zengezur demiryolu hattının restore edilmesi Rusların koyacağı tavra bağlı. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Rusya’yı koridor projesinden tamamen uzaklaştırmak için demiryollarını devletleştirerek Rusya’yı aradan çıkartabilir.
28 Nisan’da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Bakü’ye ziyaret gerçekleştirip Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'le görüşmüştü. Tahran’ın, Zengezur Koridoru güzergahına karşı çıkması iki ülke ilişkilerinde gerilime neden olmuştu. Pezeşkiyan’ın ziyaretinde dikkat çeken samimi görüntüler, buzların eridiğine dair sinyaller olarak yorumlandı. (cnnturk.com)
