SON DAKİKA
Tahran ona 'İsrail' diyor! İran'daki protestoların başaktörü: Pehlevi Truva atı mı?
İran’da ekonomik darboğaza karşı başlayan ve rejim karşıtlığına dönüşen eylemler şiddetli şekilde sürerken 1979 yılında devrilen İran Şahı’nın oğlu Rıza Pehlevi yine kendine rol biçmeye başladı. ABD’de sürgün yaşayan 65 yaşındaki Pehlevi, yönetime geri dönme umuduyla İranlılara kent merkezlerini tutma çağrısı yapmıştı. İran sokaklarında Pehlevi sloganlarının atılması da dikkat çekerken, düne kadar “Sokağa çıkın” diyen Pehlevi, dün itibarıyla el artırdı ve “Şehirleri ele geçirin” diye mesaj göndermeye başladı. 65 yaşındaki Pehlevi’nin İsrail’le olan yakın ilişkileri, “Bölgeye truva atı mı sokuldu?” tartışmasını ortaya çıkardı.
Haberin Devamı
Komşumuz İran yanıyor. Halk sokaklarda, molla rejimi ile çatışmalarda ölü sayısı her geçen gün artıyor. ABD’nin “İzliyoruz” dediği İran’daki halk ayaklanmasında bir isim öne çıkıyor: İran’ın devrik son şahının en büyük oğlu olan ve ABD’de yaşayan 65 yaşındaki Rıza Pehlevi…
PEHLEVİ'YE YAKIN BAKIŞ
Rıza Pehlevi, 31 Ekim 1960’ta Tahran’da doğdu ve babası Şah Muhammed Rıza Pehlevi’nin veliaht prensi olarak lüks içinde büyüdü. Kendi adıyla anılan ‘Tahran Rıza Pehlevi İlkokulu’nda okudu! Babası, İngiltere’nin desteğiyle iktidarı ele geçiren bir ordu subayıydı. Babasının iktidarı, 1953’te CIA destekli bir darbeyle güçlendi ve daha sonra ABD ile yakın iş birliği yaptı. Babasının biyografisini yazan bir yazara göre, genç veliaht prens bir keresinde dönemin ABD Başkanı Jimmy Carter’ın Tahran’ı ziyaret ettiği yılbaşı gecesi Niavaran Sarayı’nda rock müzik çalmıştı.
Haberin Devamı
Pehlevi’nin doğumu, ulusal öneme sahip bir olaydı; çünkü İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi, Mısır Prensesi Fawzia ve Soraya Esfandiary ile iki evliliğinden sonra Farah Diba ile gerçekleştirdiği üçüncü evliliğinden Rıza Pehlevi’ye kavuşmuştu. Anayasaya göre kendisinden sonra kral olmaya hak kazanan bir varis sahibiydi artık… Ancak yükselen petrol fiyatlarından başarıyla faydalandıktan sonra, son Şah’ın yönetimi sırasında ekonomik eşitsizlik derinleşmiş ve Savak istihbarat teşkilatı muhaliflere uyguladığı işkencelerle kötü şöhret kazanmıştı. İşte bu dönemde Rıza Pehlevi, 7 yaşında resmen veliaht prens ilan edildi.
Ancak Pehlevi hanedanlığı, 1979’da ülke genelinde milyonlarca insanın Şah’a karşı protesto gösterilerine katılmasıyla sona erdi. Rıza Pehlevi, bir yıl önce, 1978’de, Teksas’taki Reese Hava Kuvvetleri Üssü’nde savaş pilotu eğitimi almak için ülkesini terk etmişti… Babasının ölümünden sonra, sürgündeki Rıza Pehlevi 31 Ekim 1980’de, 20’nci doğum gününde Şah’ın monarşik rolünü devraldığını ilan etti.
Haberin Devamı
Haberin Devamı
“Allah’ın düşmanı” ilan edilmişti
Pehlevi eğitimini tamamladı ve daha sonra Güney Kaliforniya Üniversitesi’nden siyaset bilimi diploması aldı. 1980’lerdeki İran-Irak Savaşı sırasında ülkesi için savaş pilotu olarak görev yapmak üzere gönüllü oldu, ancak Tahran’daki yetkililer tarafından reddedildi.Bugün ülkenin en değerli hukuk insanı Muhammed Azad tarafından “Allah’ın düşmanı” ilan edilen Pehlevi, düne kadar Washington DC yakınlarındaki sakin bir banliyödeki evinde basit bir hayat yaşıyordu. Eşi ile kafelerde boy gösteren Pehlevi’nin yanında görünürde bir korumasının da olmadığı belirtiliyor.
Bakın BBC geçen yıllar için nasıl bir yorum yapıyor: “Sürgünde, Pehlevi monarşistler için güçlü bir sembol olmaya devam etti. Birçoğu Pehlevi dönemini hızlı bir modernleşme ve Batı ile daha yakın ilişkiler dönemi olarak hatırlarken, diğerleri sansür ve muhalefeti bastırmak için kullanılan ve insan hakları ihlalleriyle bilinen korkunç Savak gizli polisinin damgasını vurduğu bir dönemi hatırlıyor. Yıllar boyunca İran içindeki popülaritesi dalgalanma gösterdi. 1980’de Kahire’de sembolik bir taç giyme töreni düzenleyerek kendisini şah ilan etti. Pratikte pek bir etkisi olmasa da, bazı muhalifler bunun demokratik reform mesajını baltaladığını söylüyor. 2013’te kurulan İran Ulusal Özgür Seçimler Konseyi de dahil olmak üzere, muhalefet koalisyonları kurmak için birçok girişimde bulundu. Çoğu iç anlaşmazlıklarla mücadele etti.”
Haberin Devamı
Haberin Devamı
Tahran ona ‘İsrail Pehlevi’ diyor
İran’da koltuğa talip olan Pehlevi’ye İslami rejim de çok ‘sevimli’ bakmıyor. Ülkenin ana haber ajansı Pehlevi ile ilgili haberleri ‘İsrail-Pehlevi’ diye atıyor, Pehlevi’yi İsrail’in piyonu olarak anıyor. Kudüs’teki Ağlama Duvarı’nde kipa ile poz veren Pehlevi, İsrail yönetimiyle ilişkisini hiçbir zaman gizlemedi.
Bu kapsamda Nisan 2023’te İsrail’i ziyaret etti. Eşiyle birlikte Bakan Gila Gamliel’in daveti üzerine ülkeye gelen prens, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile görüştü. Programda Batı Duvarı ve Yad Vashem’de duygusal ziyaretler ve Ürdün Vadisi’ndeki terör saldırısında eşini ve iki kızını kaybeden Haham Leo Dee’ye yapılan aynı derecede dokunaklı bir taziye ziyareti yer aldı. Şah’ın oğlu Batı Duvarı’ndaki misafir defterine, “Barışa, özgürlüğe, güvenliğe, insan onuruna, birlikte yaşamaya. İran ve İsrail halkını kutsuyorum” diye yazdı.
Haberin Devamı
Haberin Devamı
İran haber ajansı, Pehlevi’nin İsrail aşkını şöyle dile getirdi: “Kasım 2024’te eşi Yasmine Pehlevi, Washington’da İsrail yanlısı bir mitingde, uzun zamandır itibarsızlaştırılmış Pehlevi ve İsrail bayraklarını sallarken fotoğraflandı.”
Damadı Yahudi işadamı
Pehlevi Hanedanı, tarihinde ilk kez Yahudi kökenli bir aile üyesine kapılarını açtı. Sürgündeki İran Kraliyet Ailesi, tarihi bir adımla Yahudi bir damadı resmen hanedan saflarına dahil etti. Rıza Pehlevi’nin kızı Prenses İman Pehlevi, Amerikalı bir teknoloji yatırımcısı olan Bradley Sherman ile Paris’te düzenlenen geleneksel ve çağdaş unsurların harmanlandığı görkemli bir düğünle evlendi.