ABD, İsrail - İran savaşında gelişmeler! İran'dan abluka resti: Ateşkes ihlali sayılacak!

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarında hayatını kaybeden kişilerin sayısının 3 bin 468’e yükseldiği ve 34 bin kişinin yaralandığı açıklandı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarında hayatını kaybedenlere ilişkin bilanço yükseliyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın yardımcısı ve İran Şehitler ve Gaziler Vakfı Başkanı Ahmed Musevi, savaşın başlangıcından bu yana yaşanan can kaybının 3 bin 468’e yükseldiğini bildirdi.

34 bin kişi yaralandı

Öte yandan İran Sağlık Bakanı Muhammed Rıza Zaferkendi ise, saldırılarda yaklaşık 34 bin kişinin yaralandığını açıkladı. Sağlık altyapısına yönelik saldırılara da dikkat çeken Zaferkendi, 10’dan fazla sağlık merkezi ile 51 hastane ve tedavi merkezinin zarar gördüğünü belirtti. Sağlık hizmetlerinde aksama yaşanmaması için çalışmaların sürdüğünü ifade eden Zaferkendi, "Hükümetin önceliklerinden biri sağlık alanında herhangi bir eksiklik yaşanmamasıdır. Yaşanan hasarlara rağmen ilaç hammaddesinin temini farklı yollarla devam ediyor. İlaç ve ekipman tedarik zincirinde herhangi bir aksaklığa izin vermeyeceğiz" dedi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, "Bugün boğazdan geçişler mümkünse, bunun nedeni boğazın kontrolünün bizde olmasıdır. Amerikalılar birkaç gündür abluka ilan ediyorlar; bu, düşüncesizce ve cehaletten kaynaklanan bir karardır. Eğer ABD ablukayı kaldırmazsa, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişler kesinlikle sınırlandırılacaktır" dedi.

İran Meclis başkanı Muhammed Bakır Galibaf, ABD-İran müzakerelerine ve Hürmüz Boğazı’nın durumuna ilişkin ilgi çekici açıklamalarda bulundu. Galibaf yayınlanan görüntülü açıklamasında İran halkına hitap ederek, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yürütülen müzakereler sırasında ABD ordusunun Hürmüz’de mayın temizliği çalışmaları başlattığına yönelik iddialara değindi. Galibaf, "Aziz İran halkı, Hürmüz Boğazı (İran) İslam Cumhuriyeti’nin kontrolündedir. ABD’nin mayın temizleme girişimine kararlı şekilde karşılık verdik ve bunu ateşkes ihlali olarak değerlendirdik. Durum çatışma aşamasına kadar geldi ancak düşman geri çekildi" dedi.

Galibaf, müzakere heyetine ABD unsurlarının derhal geri çekilmesine yönelik çağrılarda bulunduklarını hatırlatarak, "İslamabad’da ABD heyetine, eğer onların mayın tarama gemisi bulunduğu yerden bir adım ileri giderse kesinlikle ateş açacağımızı söyledim. 15 dakika süre istediler, geri dönmeleri için talimat aldılar ve geri çekildiler" ifadelerini kullandı.

ABD-İran görüşmelerindeki belirsizlik sürerken hem Orta Doğu'ya gönderilen hem de buradan ayrılan ABD'ye ait savaş uçağı sayısında ciddi artış yaşandı.

Bölgeye gönderilen uçakların çoğunluğunu C-17A Globemaster III tipi askeri nakliye uçağı oluşturuyor. Orta Doğu'ya doğru hareket eden nakliye uçağı sayısının en az 8, bölgeden ayrılan uçak sayısının ise en az 6 olduğu gözlemlendi. Birçok Boeing KC-135R Stratotanker tipi askeri havada yakıt ikmal tanker uçağı ve stratejik nakliye uçağı "Boeing KC-46A Pegasus"un da Avrupa ve Orta Doğu hava sahalarında bulunduğu saptandı. Ayrıca, ABD'den ayrılan ve istikameti henüz belirlenemeyen nakliye uçakları olduğu da gözlemlendi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu'ndan yapılan açıklamada, "Ateşkes şartlarına ilişkin taahhütlerin ihlal edilmesinin ardından ABD, İran’a ait gemi ve limanlara yönelik deniz ablukasını kaldırmadı. Bu nedenle Hürmüz Boğazı, bugünden itibaren akşam saatlerinden başlayarak abluka kaldırılıncaya kadar kapatılacaktır" denildi.

ABD merkezli haber sitesi Axios, üst düzey bir ABD’li yetkilinin, müzakerelerde kısa süre içinde bir ilerleme sağlanmazsa savaşın gelecek günlerde yeniden başlayabileceğini söylediğini öne sürdü. Haberde ayrıca ABD Başkanı Donald Trump’ın Beyaz Saray’da üst düzey ABD’li yetkililerle İran müzakereleri ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin toplantı gerçekleştirdiği iddia edildi.

ABD-İran arasındaki ateşkes sonlanmadan taraflar arasındaki müzakerelerin bir sonraki turunun ne zaman gerçekleşeceği hala gizemini koruyor. Öte yandan, ABD merkezli haber sitesi Axios, ABD Başkanı Donald Trump’ın bu sabah Beyaz Saray’daki durum odasında Hürmüz Boğazı çevresindeki krizi ve İran ile müzakereleri görüşmek üzere toplantı düzenlediğini öne sürdü. İki ABD’li yetkiliye dayandırılan haberde üst düzey bir ABD’li yetkilinin, müzakerelerde kısa süre içinde bir ilerleme sağlanmazsa savaşın gelecek günlerde yeniden başlayabileceğini söylediği öne sürüldü.

Toplantıya katılan isimler

Yetkilinin açıklamasına göre Beyaz Saray’daki toplantıya ABD-İran müzakerelerinin bir sonraki turuna katılması beklenen ABD Başkan Yardımcısı James David Vance de katıldı. Toplantıda ayrıca ABD Dışişleri Bakanı Macro Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Hazine Bakanı Scott Bessent, Beyaz Saray Özel Kalem Müdürü Susie Wiles, Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) Direktörü John Ratcliffe ve ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine’in de yer aldığı kaydedildi. Toplantıya ilişkin Beyaz Saray'dan herhangi bir açıklama yapılmadı.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi tarafından yayımlanan yazılı açıklamada, "Düşman, gemi trafiğini aksatma ve deniz ablukası gibi yöntemler uygulamaya devam ettiği sürece, İran bunu ateşkes ihlali olarak değerlendirecek ve Hürmüz Boğazı'nın şartlı ve sınırlı şekilde açılmasını engelleyecektir" denildi.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, ABD ile yürütülen müzakereler, ateşkes süreci ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin son duruma dair yazılı açıklama yayımladı. Açıklamada, ABD'nin savaşın 10'uncu gününden itibaren ateşkes ve müzakere talebinde bulunduğu, savaşın 40'ıncı gününde ise İran'ın 10 maddelik planının müzakere çerçevesi olarak kabul edilmesi üzerine Pakistan'ın arabuluculuğunda İslamabad'da görüşmelere başlandığı belirtildi. Müzakerelerin 21 saat kesintisiz sürdüğü ancak ABD tarafının süreç içinde yeni ve "aşırı talepler" ileri sürdüğü ifade edilen açıklamada, "İran heyeti, halkın taleplerini kararlılıkla savunmuş, hiçbir şekilde geri adım atılmayacağı karşı tarafa açıkça gösterilmiştir. Bu nedenle görüşmeler somut bir sonuç olmadan sona ermiş, müzakerelerin devamı ise daha sonraki bir zamana bırakılmıştır" denildi.

Hürmüz Boğazı'na doğru ilerleyen bazı kuru yük gemisi ve tankerlerin U dönüşü yaptığı görüldü. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, Hürmüz Boğazı'ndaki durum ve ABD ile müzakere ve ateşkes sürecine ilişkin yaptığı açıklamada, ABD'nin deniz ablukası gibi yollarla gemilerin geçişini engellemesinin "ateşkes ihlali" kabul edileceğini, İran'ın da Hürmüz Boğazı'nın "şartlı ve sınırlı" açılmasını engelleyeceğini bildirdi. Uluslararası medyada yer alan haberlere göre, İran'ın telsiz haberleşme sistemi üzerinden gemilere yaptığı bildirimde "ABD'nin müzakerelerde taahhüdünü yerine getirmemesi nedeniyle İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapalı ilan ettiği, hiçbir tip veya uyrukta geminin Boğaz'dan geçişine izin verilmeyeceği" bilgisine yer verildi.

Anlık gemi takip şirketi MarineTraffic verilerine göre, geçişlere ilişkin belirsizliğin sürdüğü Hürmüz Boğazı yönünde ilerleyen bazı gemiler U dönüşü yapıyor.

İran Güvenlik Konseyi, savaş ve müzakere sürecine ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu.

Konseyin açıklamasında, “Savaş alanında düşmanlar yenilgiye uğratıldıktan sonra kendileri ateşkes ve müzakere talep etmeye başladı” denildi.

İran tarafı, görüşmelerin kesintisiz 21 saat sürdüğünü belirterek ABD’ye karşı derin güvensizliğe rağmen halkın taleplerinin takip edildiğini ifade etti.

Açıklamada, karşı tarafın yeni ve aşırı talepler sunduğu öne sürülerek İran’ın kendi pozisyonlarından geri adım atmayacağının net şekilde bildirildiği kaydedildi.

Tahran yönetimi, yeni tekliflerin iletildiğini ancak henüz yanıt verilmeden detaylı şekilde incelendiğini duyurdu.

İran Güvenlik Konseyi’nin en sert mesajı ise taviz konusunda geldi.

“Ne bir saç teli kalınlığında taviz, ne geri çekilme ne de herhangi bir yumuşama kabul edilecek.” ifadesiyle en sert mesajı veren Konsey, savaş tamamen sona erene kadar Hürmüz Boğazı üzerinde kontrol ve izleme faaliyetlerinin süreceğini açıkladı.

Açıklamada geçişlerin güvenlik, emniyet, çevre koruma yükümlülükleri ve maliyet şartlarına tabi olacağı belirtildi. Herhangi bir aksama ya da abluka girişiminin ise ateşkes ihlali sayılacağı vurgulandı.

İran yönetimi, karşı tarafın düşmanca denizcilik faaliyetlerini sürdürmesi halinde Hürmüz'ün sınırlı yeniden açılma ihtimalinin dahi engelleneceğini duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik açıklamalarda bulundu.

Hürmüz Boğazı'nın tekrar kapatılması sonrası ilk kez konuşan Trump, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"İran ile görüşmelerimiz çok iyi gidiyor. Her şey çok iyi gitmeye devam ediyor. Yıllardır yaptıkları gibi, boğazı tekrar kapatmak istiyorlar. Ancak İran bize şantaj yapamaz"

Hürmüz Boğazı'na yönelik belirsizlikler devam ederken, dünden itibaren artan sayıda ticari gemi Boğaz'dan geçişi test ediyor.

AA muhabirinin anlık gemi takip şirketi MarineTraffic verilerinden derlediği bilgilere göre, bugün 2,1 milyon varil Suudi Arabistan ham petrolü taşıyan Fpmc C Lord, 182 bin varil İran'a ait petrol ürünü yüklü Torin, yaklaşık 272 bin Bahreyn petrol ürünü yüklü Akti A ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden (BAE) 516 bin varil petrol ürünüyle hareket eden Navig8 Macallister isimli tankerler Hürmüz Boğazı'ndan geçerek Umman Körfezi'ne girdi.

Navig8 Macallister'in varış noktasının Güney Kore ve Akti A'nın ise Mozambik olduğu görülüyor.

Yaklaşık 33 bin varil kirli petrol ürünü taşıyan Panama Bayraklı Serenity IX ve Madhuri isimli petrol tankeri Irak petrolü yüklemek üzere Hürmüz Boğazı'nı geçti.

İran'dan hareket eden Black Maya asfalt/bitümen tankeri ise Hürmüz Boğazı'nı geçerek BAE yönünde ilerliyor.

Varış noktasını Çin olarak bildiren Nv Aquamarine ve Raine ile Angola bayraklı Gardian da Hürmüz Boğazı'nı geçerek Umman Körfezi'ne giren LPG tankerleri arasında bulunuyor.

Öte yandan Katar'a ait 4 LNG tankeri yüklü halde Hürmüz Boğazı'na doğru ilerliyor.

Bu tankerlerden Al Ghashamiya Hindistan'ı ve Lebrethah Pakistan'ı varış noktası olarak bildirirken, Fuwairit ve Rasheeda isimli tankerlerin sistemlerinde varış noktası görünmüyor.

Hamaney'in açıklaması şu şekilde;

İran donanması savaşa hazır. Düşmanlara yeni ve acı yenilgiler yaşatmaya hazırız.

İngiliz basınında yer alan son dakika bilgisine göre İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapatma kararı sonrası boğazdan geçmeye çalışan iki gemi silahlı saldırıya uğradı

İran'ın yarı resmi Tasnim Haber Ajansı, ahran yönetiminin Washington ile planlanan ikinci tur müzakerelere henüz onay vermediğini duyurdu. Haberde, İran’ın ABD’nin taleplerini “aşırı” bulduğu ve bu nedenle yeni görüşmelere mesafeli yaklaştığı belirtildi.

Tasnim’in bilgili bir kaynağa dayandırdığı habere göre, Tahran ile Washington arasında ikinci tur görüşmelerin yapılmasına ilişkin henüz mutabakat oluşmadı.

Kaynak, İran tarafının mesaj trafiği sırasında ABD’nin beklentilerini fazla ileri bulduğunu aktardı ve "ABD tarafına, ikinci tur görüşmelerine katılmayı kabul etmediğimizi bildirdik." ifadesini kullandı.

İRAN’DAN NET ŞART

Haberde, Tahran yönetiminin müzakerelerin devam etmesi için temel şartını da ilettiği belirtildi. Buna göre İran, Washington’un “aşırı taleplerden vazgeçmesini” yeni görüşmeler için ön koşul olarak görüyor.

“ZAMAN KAYBETMEK İSTEMİYORUZ”

İran tarafının, sonuç üretmeyen ve yıpratıcı müzakerelerle vakit kaybetmek istemediğini arabuluculara ilettiği ifade edildi.

Kaynağa göre Tahran, kendi şartlarını Pakistanlı arabulucu üzerinden Washington yönetimine resmi olarak aktardı.

İran Ordusundan yapılan açıklamada, ABD'nin ablukası nedeniyle Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattıklarını duyurdu.

İran tarafından yapılan açıklamada, "ABD korsanlığa devam ediyor. Hürmüz'de sıkı kontrol sürecek. ABD Hürmüz'de gemilere izin verene kadar devam edecek." denildi.

İran Savunma Bakanlığı sözcüsü Reza Talai, ABD ile savaşın henüz bitmediğini belirtti.

Al Jazeera'de yer alan habere göre Talai, İran'ın "diplomasideki her türlü aldatmacaya" karşılık vereceği konusunda uyardı.

Talai, Hürmüz Boğazı'nın askeri olmayan gemilere açılmasının Lübnan'da ateşkes sağlanmasına bağlı olduğunu sözlerine ekledi.

ABD ile İran arasında yeni görüşmeler pazartesi günü İslamabad’da yapılacak.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunun ABD’ye taşınacağı yönündeki iddialarını reddetti.

Bekayi, katıldığı televizyon programında, İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunun taşınmasına ilişkin iddialar hakkında konuştu.

Zenginleştirilmiş uranyumun tıpkı İran toprağı gibi kendileri için kutsal olduğunu belirten Bekayi, “İran’ın zenginleştirilmiş uranyumu hiçbir şekilde farklı bir yere taşınmayacaktır.” ifadesini kullandı.

Bekayi ayrıca, müzakere konularına ilişkin değerlendirmesinde, uranyumun taşınmasına yönelik konunun gündeme gelmediğini ve ülkesi tarafından bu meselenin bir seçenek olarak sunulmadığını vurguladı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın "her konuda mutabakata vardığını" ve ülkedeki zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılması için kendileri ile işbirliği yapacağını söylemişti.

Trump, "Oraya gidip onlarla birlikte alacağız, sonra da götüreceğiz. Birlikte alacağız çünkü o zamana kadar bir anlaşma yapmış olacağız ve anlaşma varken savaşmaya gerek yok. Bizim adamlarımız İranlılarla birlikte çalışarak uranyumu alacaklar, sonra da onu ABD'ye götüreceğiz." ifadesini kullanmıştı.