kültür sanat

Bir Polonyalıyı şaşkına çeviren "Afro-Türk" Esmeray'ın anlatılmamış hikayesi

  1. Kültür Sanat
  2. Müzik

Bir Polonyalıyı şaşkına çeviren "Afro-Türk" Esmeray'ın anlatılmamış hikayesi

Polonyalı kültürel antropolojist Kornelia Binicewicz Krakow ve İstanbul arasında mekik dokuyor. 60'ların ve 70'lerin kadın şarkıcılarını araştırıyor. Araştırmaların web sitesinde yayınlıyor. Hikaye de burada başlıyor... Binicewicz İstanbul seyahatleri sırasında "Garip Anam" adlı şarkıyı duyunca şaşkınlık içinde kalıyor.... Devamı haberimizde... (CNNTurk.com)



Esmeray'ı sesi başka bir gezegenden...

Şarkıya, şarkıcının sesine hayran kalıyor. Binicewicz'in duyduğu şarkı ve ses Esmeray'a ait.

Polonyalı antropolojist "Derin ve üzgün bir ses, piyanoya eşlik ediyor, bass ve perküsyonla" diyor.

Ona göre Esmeray'ın sesi başka gezegenden.

Kim bu kadın diye soruyor...

Binicewicz İstanbul'da küçük bir müzik dükkanında bulduğu bu kaydı satın alıyor, sonrada dükkan sahibine soruyor: "Kim bu kadın?"

1960 ila 70'ler arasında Türk kadın müzisyenleri araştıran Binicewicz duyduklarından sonra araştırmalarının büyük bölümünü Esmeray'a ayırıyor. Kadıköy'de Eminönü'de onun albümlerini arayıp bir bir satın alıyor.

'Hikayesi çok daha karışık'

Binicewicz'in Esmeray yorumu şöyle: O büyüleyici bir sese sahip, sanki bir caz vokalisti gibi.

Binicewicz, Türk halkının Esmeray'ı askerlikle ilgili söylediği "Gel Tezkere Gel" şarkısıyla hatırladığını belirtiyor ve ekliyor "Ancak onun hikayesi çok çok daha karışık."

Evi müzik dolu bir kadın

Esmeray kariyerine 1960'larda bir aktrist olarak başlamıştı. Oğlu Kaan Diriker bir röportajda annesi için müziğin hep vazgeçilmez olduğunu söylemişti.

Esmeray'ın evi müzik doluydu. Klasik, caz, blues ve Türk sanat müziği.

Son Afro-Türkler

1949 Emirgan doğumlu olan Esmeray'ın ataları Faslı. Binicewicz Türklerin Esmeray'a "Afro-Türk" dediğini belirtiyor.

Afro-Türk'ler büyük Osmanlı göç hareketinin bir parçası olarak köle ticaretiyle İstanbul'a ayak basmıştı. Osmanlı Devleti'nin çökmesiyle geride kalan tüm azınlıklar ulusal bir kimlik altında birleştirildi. Afro-Türkler de bunun bir parçası oldu.

Afro-Türk yazar ve aktvisit Mustafa Olpak'a göre Türkiye'de yaşayan 2 bin Afrika asıllı Türk kaldı. Bunların çok azı İstanbul'da yaşıyor.

Arap Kızı şarkısını söylediğine inanamıyor


Binicewicz, Esmeray'ın 13,5 (Arap Kızı) adlı şarkısına dikkatleri çekiyor. Şanar Yurdatapan'ın 1976'da yazdığı bu şarkının sözleri ne kadar ironik diyor ve ekliyor "Esmeray siyahi bir Türk kadın olmanının ne anlama geldiğini farklı bir düzeyde anlatıyor" diyor.

yağmur yağıyor seller akıyor
arap kızı camdan bakıyor

işte benim arap bacı
saçlar kıvır kıvır,dudaklar kırmızı
gözler boncuk boncuk,dişler inci dizi
alnıma yazılmış bir kara yazı

korkar kaçar çoluk çocuk
bir çimdik 13,5
rengim kara olsun varsın
yeter ki kalbim kara olmasın

annecim aman geliyor öcü
öcü değilse arap bacı
bacının hakkı yok rahat yaşamaya
bacının hakkı yok kalp taşımaya

yağmur yağıyor seller akıyor
arap kızı camdan bakıyor

korkar kaçar çoluk çocuk
bir çimdik 13,5
rengim kara olsun varsın
yeter ki bahtım kara olmasın

TRT sansürledi


TRT'nin Toplu İğne Şarkı Yarışmasını "Unutama Beni" şarkısıyla kazandığından bahsediyor ve şarkıyı eşi Semi Diriker'e yazdığını vurguluyor. Bu başarısının üstünden çok geçmeden Esmeray'ın TRT tarafından yasaklı şarkıcılar listesine girdiğini büyük bir şaşkınlık içinde anlatıyor. TRT'ye göre Esmeray'ın müziği uygunsuz.

Esmeray demek...

Polonyalı kültürel antropolojist izlenimlerinin Esmeray'ın 2002'de hayatını kaybettiği bilgisiyle tamamlıyor ve Esmeray'ı şöyle özetliyor. "Hayatı boyunca insanlarına ülkesinde farklı olmanın ne kadar önemli olduğunu anlatmaya çalışmış. O saygıyı ve övgüyü hak ediyor. Aynı zamanda o bir sosyal eşitlik elçisi" diyor.
{$ nextTitle $}

{$ item.Category.Title $}

{$ item.Title $}

{$ item.Title $} © {$ item.Files[0].Sources[0] $}

{$ item.Description $}

{$ item.Category.Title $}

{$ item.Title $}

{$ item.Category.Title $}

{$ item.Title $}

{$ item.Category.Title $}

{$ item.Title $}

ilgili haberler

 
LG
MD
SM
XS