0-6 Yaş Arası Çocuklarda Dijital Tehlike: Dikkat Eksikliği ve Uyku Problemleri Artıyor
Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yaşar Barut, erken yaşta dijital cihazlarla tanışan çocukların zihinsel, duygusal ve sosyal gelişimlerinde ciddi olumsuzluklar yaşanabileceğine dikkat çekti.
Barut, özellikle 0-6 yaş arasındaki çocukların ekran başında fazla vakit geçirmesinin gelişimsel açıdan riskler barındırdığını belirtti. Telefon ve tablet gibi cihazların, bu yaş grubunda deneyimsel öğrenme, oyun ve insan etkileşiminin yerini aldığını ifade eden Barut, bunun dil gelişimi, duyguları tanıma ve ifade etme becerilerinde gecikmelere yol açabileceğini vurguladı.
Uzun süreli ekran maruziyeti hangi sorunlara yol açıyor?
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri
Uyku bozuklukları (mavi ışığın melatonin hormonunu baskılaması)
Sosyal becerilerde gerileme
Empati gelişiminde zayıflık
Barut, hızlı görsel geçişler içeren dijital içeriklerin çocukların dikkat sürelerini kısalttığını, ekranın yüz yüze iletişimin yerini almasının ise sosyal gelişimi olumsuz etkilediğini belirtti.Pek çok ebeveynin çocuklarını oyalamak veya sakinleştirmek için telefon ve tablete yönlendirdiğini söyleyen Barut, bunun yanlış bir yöntem olduğunu vurguladı:
“Telefonu bir ödül-ceza aracı veya sakinleştirici gibi kullanmak, çocukların duygusal düzenleme becerilerini köreltebilir. Zorlayıcı duygularla başa çıkmayı öğrenmek yerine dışsal araçlara bağımlı hale gelirler. Bu da ilerleyen yaşlarda stres, kaygı ve öfke kontrolünde zorluklara neden olabilir.”
Doç. Dr. Barut, özellikle okul öncesi çocuklarda ekran süresinin günde 1 saati geçmemesi gerektiğini belirterek ailelere şu tavsiyelerde bulundu:
Çocukları kitap okumaya, açık havada oyunlara ve yaratıcı etkinliklere yönlendirin.
Dijital içerikleri birlikte izleyip ardından içerik üzerine sohbet edin.
Günlük yaşamda ekransız zaman dilimleri oluşturun (ör. yemek saatleri, uyku öncesi).