SON DAKİKA
Çay ve Kahve Su Yerine Geçer mi? İşte Gerçekler... Ramazan’da Su Dengesini Korumak Neden Önemli?
Ramazan’da yeterli su tüketimi, bedenin tüm yaşamsal fonksiyonlarını korumak için kritik önem taşır. Susuzluk; yorgunluk, baş ağrısı, tansiyon dalgalanmaları ve böbrek sorunları gibi ciddi sağlık problemlerine yol açabilir. İdeal olan, suyu doğrudan ve gün içine dengeli şekilde yayarak tüketmektir.
Yaşam kaynağımız olan su, tüm canlılarda olduğu gibi insan yaşamının sürdürülebilmesi için de en önemli bileşendir. Bedeniniz; sindirimden harekete, hatta düşünmeye kadar tüm yaşamsal fonksiyonlar için suya ihtiyaç duyar.
İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Emel Sakınç Çağlar, Ramazan ayında yeterli ve dengeli su tüketiminin hayati önem taşıdığını; susuzluğun özellikle yaşlılar ve kronik hastalığı olan kişiler için ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurguladı.
Vücut ağırlığınızın yaklaşık yüzde 60’ını su oluşturur. Yeterli su tüketmediğinizde besinlerin ve oksijenin dokulara taşınması, metabolizmanın çalışması, atılması gereken maddelerin uzaklaştırılması ve vücut sıcaklığının dengede tutulması gibi birçok yaşamsal işlev olumsuz etkilenir.
Uzun süreli yetersiz su tüketimi omurga ve eklem sağlığınızı da etkileyebilir.
Belirli sürelerde açlık ve susuzluk durumunda koruyucu sistemler devreye girer.
Susuz kaldığınızda böbreklerden idrarla atılan su miktarı azalır, bağırsaklardan daha fazla su geri emilir, terleme azalır ve beden asgari su dengesini sağlamaya çalışır.
Ancak bu mekanizmaların sınırlı olduğu ve özellikle yaşlı bireylerde daha yavaş devreye girdiği unutulmamalıdır. Yaşlılarda susama hissinde ve iştahta azalma, altta yatan bir hastalık olmaksızın da görülebilir. Acil servis başvurularında yetersiz sıvı alımına bağlı sorunlara sık rastlanmaktadır.
- Yorgunluk, halsizlik, konsantrasyon kaybı, uyku hali, baş ağrısı ve baş dönmesi gibi sinir sistemine ait belirtiler;
- Kabızlık ve hazımsızlık gibi sindirim sistemi şikâyetleri;
- İdrar yaparken yanma, ağrı, koyu renkli veya bulanık idrar, yan ağrıları gibi böbreklere ait bulgular;
- Ciltte kuruluk, ağız kuruluğu ve kaşıntı;
- Kan şekeri, üre, kreatinin ve ürik asit düzeylerinde yükselme gibi metabolik sorunlar;
- Kan basıncında düşme, çarpıntı ve özellikle hipertansiyon hastalarında susuzluğa bağlı hormonal mekanizmalar nedeniyle gelişen ani tansiyon yükselmeleri gibi dolaşım sistemi bulguları su kaybına bağlı olarak ortaya çıkabilir.
Bedeniniz günlük sıvı ihtiyacını dengelemek için susama hissi başta olmak üzere çeşitli mekanizmalara sahiptir. Susama hissettiğinizde doğrudan su tüketmeniz önemlidir.
Günlük sıvı ihtiyacınız; kişisel özelliklerinize, hava sıcaklığına ve eşlik eden hastalıklara göre değişir. Kalp ve böbrek yetmezliği olan hastalarda sıvı tüketimi kontrollü olmalıdır.
Kış aylarında nispeten azalan ihtiyaç, yaz aylarında artan terleme nedeniyle yükselir. Su açığınızı anlamanın en pratik yolu idrar rengidir. Açık sarı, berrak idrar genellikle yeterli sıvı alımını gösterir.
Bir anda içilen fazla miktarda su, o anki ihtiyacınızın üzerindeyse birkaç saat içinde idrarla atılır. Çay ve kahve gibi idrar söktürücü özelliği olan içecekler de su atılımını artırabilir.
Sık sorulan sorulardan biri de çay, kahve ve meşrubatların suyun yerini tutup tutmadığıdır. Bu içecekler tamamen suyun yerini tutmaz; dolaşıma sıvı kazandırsa da susama hissini azaltarak yeterli su içmemenize yol açabilir. Özellikle çay (yeşil çay dâhil) ve kahve, “diüretik” yani idrar söktürücü etkiye sahiptir ve sıvı kaybını artırabilir. Daha açık ve düşük yoğunluklu çay-kahve tüketimi tercih edilmelidir.
Su yenilebilir mi?
Suyu yalnızca içecek olarak değil, besinler aracılığıyla da alabilirsiniz. Meyve ve sebzeler yüksek oranda su içerir ve uzun süreli sıvı ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlar. Ancak meyve tüketirken şeker ve kalori içeriğine dikkat etmeniz gerekir.
Örneğin salatalık yaklaşık %96 oranında su içerir; düşük kalorili ve lif açısından zengin sağlıklı bir seçenektir.
Sulu meyve ve sebzeler, sıvı alımınıza destek olur; ancak doğrudan suyun yerini tamamen tutmaz. İnsan vücudunda fazla suyu depolamaya yarayan özel bir mekanizma bulunmadığından, uzun süreli susuzluk hem akut (ani gelişen) hem de kronik (uzun vadeli) sağlık sorunlarına yol açabilir. İdeal olan, suyu doğrudan su olarak, dengeli ve gün içine yayarak tüketmenizdir.