SON DAKİKA
DÜNYA BU VİRÜSÜ KONUŞUYOR: COVID-19 Gibi Yayılır mı? Belirtileri Gribe Benziyor Ama Sonuçları Ağır Olabilir...
Hantavirüs vakaları, Arjantin çıkışlı bir yolcu gemisinde görülen ölüm ve bağlantılı vakalar sonrası yeniden gündeme geldi. COVID-19 sonrası yeni pandemi endişesi büyürken uzmanlar, mevcut verilerin küresel riskin düşük olduğuna işaret ettiğini belirtiyor. Virüsün özellikle kemirgenlerle temas edilen kapalı ve kötü havalandırılmış alanlarda risk oluşturduğu vurgulanıyor.
Haberin Devamı
Dünyanın COVID-19 pandemisinin izlerini hâlâ unutmadığı bir dönemde hantavirüs yeniden gündemin ilk sıralarına yerleşti. Arjantin’den hareket eden bir yolcu gemisinde görülen ölüm ve doğrulanmış vakalar, “Yeni bir pandemi mi geliyor?” sorusunu akıllara getirdi. Uzmanlara göre panik için neden yok ancak virüsün bulaşma yolları ve ağır seyredebilme riski nedeniyle dikkatli olunması gerekiyor. Dr. Furkan Burak Hürriyet'teki köşesinde dünyayı ayağa kaldıran hantavirüsle ilgili merak edilenleri yazdı...
Son zamanlarda sosyal medyada, haber sitelerinde, televizyon ekranlarında aynı soru dönüp duruyor: “Yeni bir pandemi mi geliyor?”COVID-19 pandemisinin bıraktığı izler hâlâ çok tazeyken, insanlar artık yeni bir virüs haberi duyduklarında kapanmaları, maskeleri, yoğun bakımları ve belirsizliği hatırlıyor. Bu yüzden “hantavirüs” kelimesini duyar duymaz oluşan endişe aslında oldukça anlaşılır. Gelin, bu hantavirüs hakkında neler bildiğimizi, neler bilemediğimizi beraber inceleyelim. Şu ana kadar ortaya çıkan veriler ışığında, gerçek tehdit ne kadar büyük? Panik yapmamız gerekiyor mu, yoksa sadece bilinçli olmamız yeterli mi?
Haberlerimizi Google'da takip edin
Haberin Devamı
HANTAVİRÜS NEDİR
Aslında hantavirüs tıp dünyası için yeni bir kavram değil. Uzun yıllardır bilinen, çoğunlukla kemirgenler aracılığıyla insanlara bulaşan bir virüs ailesinden söz ediyoruz. Virüs; fare ve benzeri kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğüyle kirlenmiş ortamlardan insanlara geçebiliyor. Özellikle kapalı, tozlu ve kötü havalandırılmış alanlar risk oluşturuyor.Normal şartlarda bu virüs insandan insana bulaşmaz. Ancak son haftalarda dikkatleri üzerine çeken gelişme, Arjantin çıkışlı bir yolcu gemisinde görülen “Andes” varyantı oldu. Çünkü bu varyant, diğer hantavirüs türlerinden farklı olarak sınırlı da olsa insandan insana bulaşabilme potansiyeline sahip.Her şey Arjantin’den yola çıkan ve yaklaşık 150 yolcunun bulunduğu yolcu gemisinde başladı. İlk olarak 70 yaşındaki Hollandalı bir yolcunun hayatını kaybettiği bildirildi. Ardından bağlantılı vakalar ortaya çıkmaya başladı. Güncel verilere göre doğrulanmış vaka sayısı 9. Uzmanların değerlendirmesine göre ilk enfeksiyonun, gemiye binmeden önce Arjantin’de kemirgenlerin bulunabileceği bir bölgede gerçekleşmiş olabileceği düşünülüyor. İlk vakaların kuş gözlemciliği sırasında virüse maruz kalmış olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor.
VİRÜS VÜCUDA GİRDİKTEN SONRA NE OLUYOR
İlk belirtiler çoğu zaman oldukça sıradan başlıyor: Ateş, halsizlik, baş ağrısı, kas ağrıları... Bazı hastalarda öksürük, bulantı, kusma, ishal ve nefes darlığı da tabloya eşlik edebiliyor. Hatta birçok kişi başlangıçta bunu basit bir grip enfeksiyonu sanabiliyor. Virüsün kuluçka süresi birkaç günden haftalara kadar uzayabildiği için tablo ilk günlerde çok dikkat çekmeyebiliyor. Ancak bazı hastalarda süreç aniden ağırlaşabiliyor.Özellikle Andes varyantı, “Yeni Dünya hantavirüsleri” olarak bilinen grupta yer alıyor ve ağır kardiyopulmoner tabloyla ilişkilendiriliyor. Hastalarda nefes darlığı hızla ilerleyebiliyor, tansiyon düşebiliyor ve yoğun bakım ihtiyacı gelişebiliyor. Bazı serilerde ölüm oranlarının yüzde 40-45 seviyelerine kadar ulaşabilmesi, virüsün neden ciddiye alınması gerektiğini açıkça gösteriyor.Fakat burada çok önemli bir ayrımı yapmak önemli: Hantavirüs ile COVID-19 aynı kefede değil.COVID-19’un küresel bir pandemiye dönüşmesindeki en büyük nedenlerden biri, virüsün insanlar arasında son derece kolay yayılmasıydı. Hantavirüste ise tablo oldukça farklı görünüyor. Mevcut veriler, Andes varyantının bulaşması için genellikle uzun süreli ve yakın temas gerektiğini gösteriyor. Yani markette birkaç saniyelik karşılaşmalarla kolay yayılan bir virüs varyantından söz etmiyoruz.Harvard’dan epidemiyolog William Hanage bu konuda şu örneğe dikkat çekiyor: Gemide enfekte olan sağlık çalışanının, ağır hasta bir kişiyle uzun süre kapalı ortamda yakın temas kurduğu belirtiliyor. Bu durum, özellikle sağlık çalışanlarının koruyucu ekipman kullanımının neden kritik olduğunu bir kez daha gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü de mevcut tabloyu değerlendirirken önemli bir noktaya dikkat çekiyor: Şu an için ortada COVID-19 benzeri bir yayılım modeli yok.
Haberin Devamı
Haberin Devamı
SEMPTOMSUZ BULAŞ RİSKİ VAR MI
Şu anki bilimsel veriler böyle bir tabloyu desteklemiyor. Dünya Sağlık Örgütü ve enfeksiyon hastalıkları uzmanları, mevcut küresel riskin düşük olduğunu belirtiyor. Çünkü vakalar hâlen sınırlı bir temas zinciri içerisinde görülüyor ve temaslı kişiler yakından takip ediliyor. Ayrıca virüsün yayılabilmesi için gereken koşulların COVID-19’a kıyasla çok daha zor olması, kontrolü de nispeten kolaylaştırıyor.Üstelik hantavirüs açısından önemli avantajlardan biri de, virüsün belirtiler ortaya çıktıktan sonra bulaşması. Belirtisiz dönemde bulaşma olmaması erken izolasyon ve temas takibini kolaylaştırıyor. Belirtisiz dönemde yayılımın sınırlı olması, halk sağlığı açısından önemli bir avantaj olarak değerlendiriliyor.
KORUNMAK İÇİN NE YAPMALIYIZ
Şu an hantavirüse karşı yaygın kullanılan özel bir aşı veya doğrudan etkili antiviral tedavi bulunmuyor. Bu nedenle korunma büyük önem taşıyor. Özellikle kemirgenlerle temas riskinin olduğu alanlarda dikkatli olmak, kapalı ve tozlu ortamları havalandırarak temizlemek, maske kullanmak ve kemirgen kontrolünü sağlamak alınabilecek en temel önlemler arasında yer alıyor.Uzmanlar ayrıca el hijyenine dikkat edilmesini, kötü sanitasyon koşullarının bulunduğu alanlardan kaçınılmasını ve özellikle riskli ortamlarda havalandırmanın ihmal edilmemesini öneriyor.Sağlık çalışanları için ise durum daha hassas. DSÖ rehberleri; uygun maske, göz koruması, eldiven kullanımı ve iyi havalandırılmış çalışma ortamlarının önemini özellikle vurguluyor.Sonuç olarak ortada ciddiye alınması gereken bir virüs var. Ancak şu an elimizdeki veriler, yeni bir COVID-19 benzeri küresel senaryodan çok; yakından takip edilmesi gereken sınırlı bir enfeksiyon tablosuna işaret ediyor.Bu yüzden yapılması gereken şey paniklemek değil; güvenilir bilimsel verileri takip etmek, bilgi kirliliğinden uzak durmak ve gerektiğinde basit ama etkili korunma önlemlerini uygulamak.Sağlıkla kalın.