SON DAKİKA
Güneşte Bu Saatlere Dikkat: Cilt Kanseri Riskini Artırabilir!
Yaz aylarında sık görülen güneş yanıkları, yalnızca geçici kızarıklığa neden olmuyor. Uzun süre korunmasız güneşte kalmak, cilt hücrelerinde DNA hasarı oluşturarak erken yaşlanma, kalıcı lekeler ve cilt kanseri riskini artırabiliyor. Uzmanlar özellikle çocukluk döneminde yaşanan ağır güneş yanıklarına karşı dikkatli olunması gerektiğini söylüyor.
Yaz sıcaklarıyla birlikte deniz ve tatil sezonu hız kazanırken, güneşin zararlı etkileri de yeniden gündeme geldi. Korunmadan uzun süre güneşte kalmak, birkaç günlük kızarıklığın ötesinde ciddi cilt sorunlarına yol açabiliyor.
Özellikle 10.00 ile 16.00 saatleri arasında alınan yoğun UV ışınları, ciltte kalıcı hasar bırakabiliyor.
Yazın güneşin tadını çıkarmak güzel olsa da, uzun süre korunmadan güneşte kalmanın etkileri sadece birkaç gün süren kızarıklıkla sınırlı kalmıyor. Uzmanlar, sık tekrarlayan güneş yanıklarının cilt hücrelerinde kalıcı hasar oluşturabileceğini ve yıllar içinde cilt kanseri riskini artırabileceğini belirtiyor.
Özellikle çocukluk döneminde yaşanan ağır güneş yanıklarının ilerleyen yaşlarda ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırlayabileceği uyarısı yapılıyor.
Yaz aylarında güneş ışınlarının daha dik açıyla gelmesi nedeniyle ultraviyole (UV) ışınlarının etkisi de belirgin şekilde artıyor. Bu nedenle güneş yanığını basit bir kızarıklık olarak görmek büyük bir hata.
Güneşin zararlı ışınları cildin yalnızca üst tabakasını etkilemiyor, hücresel düzeyde DNA hasarına da yol açabiliyor. Bu durum zamanla erken cilt yaşlanması, kalıcı lekeler ve cilt kanseri riskini beraberinde getirebiliyor. Riskin en yüksek olduğu saatler ise 10.00 ile 16.00 arası.
Bu zaman diliminde korunmasız şekilde güneşte kalmak, kısa sürede ciddi yanıklara neden olabiliyor. Uzmanlar özellikle bu saatlerde doğrudan güneş altında bulunulmaması gerektiğini vurguluyor.
Halk arasında yaygın olan yoğurt ya da diş macunu sürme gibi yöntemlerin ise faydadan çok zarar verebileceği belirtiliyor. Bu tür uygulamalar geçici serinlik hissi oluştursa da cildin hava almasını engelleyerek enfeksiyon riskini artırabiliyor.
Su toplayan kabarcıkların patlatılmaması, soyulan derinin koparılmaması ve sıcak suyla banyo ya da kese yapılmaması da iyileşme açısından önem taşıyor. Bazı durumlarda güneş yanığı sadece cildi değil, tüm vücudu etkileyebiliyor.
Yüksek ateş, titreme, bilinç bulanıklığı, şiddetli baş ağrısı, baş dönmesi, mide bulantısı, kusma, aşırı susuzluk hissi, ağız kuruluğu ve idrar miktarında belirgin azalma gibi belirtiler görülmesi halinde vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Uzmanlara göre en büyük tehlike ise tekrarlayan güneş yanıkları. UVB ışınları cilt hücrelerinin DNA yapısını bozarken, UVA ışınları kolajen ve elastin liflerini zayıflatarak erken yaşlanmaya neden oluyor. Özellikle çocukluk döneminde su toplayacak kadar ağır güneş yanığı geçiren kişilerde melanom gelişme riskinin yaklaşık iki kat arttığı belirtiliyor. Çünkü güneşin cilt üzerindeki zararlı etkileri yıllar içinde birikerek ortaya çıkıyor.
Güneşten korunmak için sadece güneş kremi kullanmak yeterli olmuyor. En az SPF 30, yaz aylarında ise tercihen SPF 50+ ve geniş spektrumlu ürünlerin kullanılması, güneş kreminin dışarı çıkmadan 15-20 dakika önce sürülmesi ve yüzme ya da yoğun terleme sonrasında mutlaka yenilenmesi gerekiyor. Bunun yanında geniş kenarlı şapka, UV korumalı güneş gözlüğü ve koruyucu giysiler de önemli bir koruma sağlıyor.
Uzmanlar ayrıca gölgede bulunmanın ya da havanın bulutlu olmasının tamamen güvende olunduğu anlamına gelmediğini hatırlatıyor.
Kum ve deniz yüzeyi güneş ışınlarını yansıttığı için gölgede bile UV ışınlarına maruz kalınabiliyor. Bulutlu günlerde de zararlı ışınların büyük bölümü yeryüzüne ulaşmaya devam ediyor. Sağlıklı bir cilt için tatilde yeterli su tüketimi de ihmal edilmemeli.
Günde 2,5-3 litre su içmek, güneş sonrası duş alarak cildi tuz ve klordan arındırmak, ardından nemlendirici ya da güneş sonrası bakım ürünleri kullanmak cildin daha hızlı toparlanmasına katkı sağlıyor.
Ayrıca plaja gitmeden önce parfüm veya alkollü kozmetik ürünler kullanmaktan kaçınılması öneriliyor. Bu ürünler güneşle etkileşime girerek kalıcı cilt lekelerine neden olabiliyor.