SON DAKİKA
İlk Vaka 15 Yıl Önce Ortaya Çıktı! KENEden Bulaşan Bir RİSK DAHA! Pek Bilinmiyor... Hayati Riski Var
Kene ısırıkları sadece enfeksiyon değil, ciddi bir et alerjisini de tetikleyebiliyor. Alfa-gal sendromu, kırmızı et tüketimini hayati risk haline getirebiliyor. Üstelik belirtiler saatler sonra ortaya çıktığı için çoğu zaman fark edilmesi zor oluyor.
Keneler, bilinen hastalıkların dışında daha az bilinen ama ciddi sonuçlar doğurabilen bir alerjiye de yol açabiliyor. Alfa-gal sendromu, bağışıklık sisteminin kırmızı ette bulunan bir şeker molekülüne karşı tepki vermesiyle gelişiyor. Bu durum, et yedikten saatler sonra bile ağır alerjik reaksiyonlara neden olabiliyor.
Kene ısırıklarıyla bulaşan ve pek çok kişinin adını bile duymadığı bir durum, aslında ciddi hatta hayati tehlike taşıyan bir et alerjisine dönüşebiliyor: alfa-gal sendromu.
Keneler genelde Lyme hastalığı ya da ensefalit gibi enfeksiyonlarla biliniyor. Ama işin bir de daha az konuşulan tarafı var. Bazı kene ısırıkları, insanlarda kırmızı ete karşı güçlü bir alerji geliştirebiliyor.
Bu sendrom ilk kez yaklaşık 15 yıl önce belirli bir kene türüyle ilişkilendirildi. O günden bu yana hem farkındalık arttı hem de özellikle et, bazı durumlarda da süt ürünleri tükettikten sonra şikâyet yaşayan kişilerin sayısıyla birlikte daha sık tanınmaya başladı. Önemli bir detay: Bu alerji, tavuk, hindi, yumurta ya da deniz ürünlerini kapsamıyor.
Burada klasik bir bakteri ya da virüs yok. Sorun, bağışıklık sisteminin “alfa-gal” adı verilen bir şeker molekülünü düşman olarak görmesiyle başlıyor.
Bu şeker; inek, domuz ve koyun gibi memelilerin etinde bulunuyor.
Ayrıca bazı kene türlerinin tükürüğünde de var. Ama insanlarda ve primatlarda doğal olarak bulunmuyor.
Normalde ağızdan alındığında bir sorun yaratmıyor. Fakat kene ısırığıyla doğrudan kana karıştığında bağışıklık sistemi bunu “tehlike” olarak algılayabiliyor.
Sonrasında vücut bu yapıya karşı antikor üretmeye başlıyor.
İşin kritik kısmı da burada: Kişi daha sonra kırmızı et yediğinde, bu antikorlar devreye girip alerjik reaksiyonu tetikleyebiliyor.
Araştırmacı Dr. Scott Commins’in ifadesiyle, cilt üzerinden alınan bu temas, bağışıklık sistemini bu kadar güçlü şekilde “öğreten” en etkili yollardan biri.
Bu alerjiyi diğerlerinden ayıran en önemli nokta, reaksiyonun hemen değil, genellikle saatler sonra başlaması. Et tüketiminden 6 saate kadar sonra bile belirtiler görülebiliyor.
Hastalık bazen haftalar, bazen aylar içinde gelişiyor ve zamanla şiddetlenebiliyor. Belirtiler arasında;
Kaşıntı ve döküntü
Karın ağrısı, şişkinlik, mide sorunları
Nefes darlığı
Şişme ve ciddi durumlarda anafilaksi yer alabiliyor.
En zor yanı ise zamanlama.
Kişi akşam et yiyor, gece uyurken ciddi bir reaksiyonla uyanabiliyor. Bu da tanıyı geciktirebiliyor.
Uzmanlara göre artışın bir nedeni farkındalık. Yani artık hem doktorlar hem de insanlar bu sendromu daha çok tanıyor.
Diğer bir neden ise kene türlerinin yayılım alanının genişlemesi.
Özellikle ABD’deki “Lone Star” kenesi bu konuda öne çıkıyor. Avrupa’da ise bazı farklı kene türleri daha nadir de olsa benzer reaksiyonlara yol açabiliyor.
Tanı için genellikle IgE antikorlarını ölçen kan testleri kullanılıyor. Ama tek başına yeterli değil. Çünkü bazı kişilerde test pozitif çıksa bile klinik belirti olmayabiliyor. Bu yüzden doktorlar hem test sonucuna hem de yaşanan gerçek semptomlara birlikte bakıyor.
Bazı hastalarda ise durum zamanla hafifleyebiliyor.
Yine de en kritik konu, yeni kene ısırıklarından korunmak. Çünkü her yeni ısırık, süreci yeniden tetikleyebiliyor.