SON DAKİKA
Metabolik Sağlığın Altın Standartları: Diyabet, Kalp Hastalıkları ve Kronik Riskler İçin 11 Hayati Ölçüm
Metabolik sağlığın korunması için kan şekeri, HbA1c, kolesterol, vitamin ve mineral değerlerinin ideal aralıkta tutulması hayati önem taşır. Bu biyokimyasal göstergeler kalp-damar, böbrek, tiroid ve zihinsel sağlık başta olmak üzere kronik hastalıkların riskini belirler. Uzman Diyetisyen Selahattin Dönmez Sabah'taki köşesinde, düzenli beslenme, egzersiz ve doğru yaşam tarzı seçimleriyle bu parametreleri dengelemenin uzun vadeli sağlığın en güçlü garantisi olacağını söyledi ve önemli uyarılarda bulundu.
Metabolik sağlık; beslenmeden uykuya, egzersizden vücut yağ dağılımına uzanan geniş bir denge sistemiyle şekilleniyor.
Kan şekeri, kolesterol, vitamin ve hormon değerleri üzerinden ideal metabolik sağlığın şifrelerini, hastalıklara karşı güçlü bir beden için dikkat edilmesi gereken kritik parametreleri sıraladık.
Metabolik sağlık vücudun en önemli yaşam belirleyicisidir. Genel sağlığın da nasıl olduğu hakkında bilgi verir.
Metabolik sağlığın temel yakıtı olan beslenme olmadan biyokimyasal değerlerde korunma mümkün değildir.
Beslenme, uyku, egzersiz, vücut yağ dağılımı bu 4 temel faktörü, metabolik sağlık için doğru konumlandırmak gerekmektedir.
Metabolik sağlık için nütrisyonel biyokimyada klinik diyetisyen olarak ideal aralık açısından önerilerimi açıklıyorum...
1- Kan şekeri ideal değeri 100mg/ dl'nin altında tutmak metabolik sağlık için en önemli biyokimyasal parametredir. Bunu sağlayan beslenme ve egzersiz insülin duyarlılığınızın mükemmel olduğunu ve vücudun enerji dengesini iyi koruduğunu gösterir.
2 - HbA1c; son 2 veya 3 aydaki kanda şeker yoğunluğu hakkında bilgi veren diyabet takibinde altın standart olarak kullanılan biyokimyasal parametredir. Normal değer yüzde 5,6 ve altıdır. Yüzde 6,4 ve üzerinde bireylerde tip 2 diyabetin varlığı aşikardır diyoruz. Anemi hastalarında HbA1c yanlış sonuç verilebilir. C, B ve E vitaminlerinden aşırı doz kullanımı, artmış kolesterol seviyeleri yüksek HbA1c düzeyine neden olabilir.
3- Kan yağlarından trigliserit seviyesinin 150 mg/dl'nin altında HDL kolesterolün ise kadınlarda 50 mg/dl ve erkeklerde 40 mg/dl'nin üzerinde olması metabolik sağlık için yeterlidir.
4- Kanda kolesterol taşıyıcı Lipoprotein A ve Apo B parametreleri kalp hastalıkları riski değerlendirmede kullanılan derinlemesine değerlendirmede yol göstericidir. Lipoprotein A değerinin 50mg/dl üzerinde olmaması önerilmektedir. Apo B için ise 70 mg/dl altında olması istenmektedir.
5- Ürik ait yükselmesi hipertansiyon ve böbrek taşı gibi hastalıkların nedeni olabileceği gibi gut hastalığı için temeldir. 6 mg/dl altında olması önemlidir.
6- Homosistein düzeyi hem damar sağlığı hem de zihinsel sağlık açısından bilgi veren önemli bir parametredir. Artan homosistein seviyesi arteriyal ve venöz tromboz, miyokardiyal enfarktüs ve kronik renal yetmezlik gibi hastalıklar için risk faktörüdür. Folik asit desteği ile artan homosistein düşürülür. Plazma normal değeri 12 mikromol/L ve altında olmalıdır.
7- Trigliseridin HDL kolesterole oranı kardiyovasküler hastalık riski için yardımcı bir değerlendirmedir. TG/HDL 2 ve daha az olması sağlıklı bir lipid profiline, 2-4 arası metabolik sorunun başladığına işaret eden oran olup 4 ve üzeri ise yüksek risk yani arterlerde plak birikimi riski artmış olarak değerlendirilir.
8- Kanda D vitamini düzeyinin optimal aralığı 30- 50 ng/mL olması yeterlidir.
9- B12 vitamini kanda istenen ideal aralığı onkolojik hastalıklar dahil tüm kronik hastalık takibinde, sağlıklı yetişkin kadın ve erkek bireylerde 191-663 pg/mL'dir.
