SON DAKİKA
Sıcakta Fenalaşana 'Yorgundur' Demeyin! İlk 30 Dakika Hayat Kurtarıyor! Sıcak Çarpmasında Kritik Uyarı
Yaz sıcaklarıyla birlikte sıcak çarpması riski de artıyor. Uzmanlara göre sıcakta fenalaşan kişide bilinç bulanıklığı, dengesizlik, bayılma ya da konuşma bozukluğu varsa durum sıradan bir yorgunluk olmayabilir. İlk yarım saat içinde doğru soğutma yapılması ise hayat kurtarıcı rol oynuyor.
Hava sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte sıcak çarpması vakalarına karşı uyarılar peş peşe geliyor.
Özellikle öğle saatlerinde güneş altında uzun süre kalanlar, yaşlılar, kronik hastalar ve çocuklar daha büyük risk altında bulunuyor.
Uzmanlar, sıcak çarpmasında en kritik adımın hastayı hızlıca soğutmak olduğunu belirterek “önce soğut, sonra taşı” uyarısına dikkat çekiyor.
Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Acil Tıp Kliniğinden Prof. Dr. Asım Kalkan, sıcak çarpmasının özellikle yaz aylarında hızlı müdahale gerektiren hayati bir acil durum olduğunu belirterek, etkili soğutmanın ilk yarım saat içinde başlaması halinde hastaların büyük bölümünün kurtarılabileceğini bildirdi.
Prof. Dr. Kalkan, yaptığı yazılı açıklamada, sıcak çarpmasının yalnızca aşırı sıcak havadan etkilenmek anlamına gelmediğini, vücudun iç ısısının yaklaşık 40 derecenin üzerine çıkması ve buna bilinç bozukluğunun eşlik etmesiyle ortaya çıkan ciddi bir tablo olduğunu belirtti.
Sıcak çarpmasının yalnızca "çok terlemek" olmadığını aktaran Kalkan, belirtileri "Kişi sersemler, saçmalar, ne dediğini bilmez, dengesini kaybeder, bayılabilir hatta havale geçirebilir.
Cildi sıcak ve kızarıktır ama 'Terliyorsa çarpma değildir.' düşüncesi de yanlıştır. Çünkü özellikle sporcularda terleme sürebilir.
Nabız hızlanır, baş ağrısı ve bulantı eşlik edebilir. Sıcakta fenalaşan birinin kafası karışmışsa, bu artık sıradan bir yorgunluk değildir." şeklinde sıraladı.
Kalkan, sıcak çarpmasının sinsi bir taklitçi olduğunu ve başka hastalıklara benzediği için tanının gecikebileceğini kaydederek, "Sıcak bitkinliği, en sık karışan durumdur.
Kişi bol terler, halsizdir, başı döner ama bilinci yerindedir, gölgeye alınıp su verilince toparlar.
Bilinç bulanınca artık bitkinlik değil çarpmadır, can alıcı fark da budur.
Ayrıca, ani bilinç ve konuşma bozukluğu felci düşündürebilir. Yüksek ateş grip sanılabilir, oysa nedeni sıcaktır.
Kalp krizi ve kan şekeri düşüklüğü, ani çökme, terleme ve bilinç bulanıklığıyla karışabilir." diye konuştu.
Prof. Dr. Kalkan, sıcak çarpması anında ilk yardıma ilişkin şu önerilerde bulundu: "Altın kural tektir, önce soğut, sonra taşı. Çünkü hayatı belirleyen en önemli şey, vücudu ne kadar hızlı soğuttuğunuzdur, ilk yarım saat içinde etkili soğutmaya başlanan hastaların neredeyse tamamı kurtulur.
Hemen 112'yi arayın. Kişiyi güneşten çekin, giysilerini çıkarın.
Üzerine soğuk su dökün, ıslak bez, yelpaze, vantilatörle serinletin, buz torbalarını boyun, koltuk altı ve kasığa koyun.
Mümkünse soğuk suya sokun.
Bilinci kapalıysa ağızdan su vermeyin, boğulabilir.
Ateş düşürücü vermeyin, bu tabloda işe yaramaz ve yardım gelene kadar soğutmayı sürdürün."
Korunmanın büyük ölçüde insanın elinde olduğunu belirten Kalkan, "Saat 11.00 ila 16.00 arasında dışarıya çıkmayı azaltın, bol su için, açık renkli ve bol giyinin.
Yaşlı ve kronik hastalara sık göz kulak olun ve asla birkaç dakika için bile bir çocuğu ya da yaşlıyı park etmiş arabada bırakmayın, kapalı araç dakikalar içinde fırına döner.
Sıcak çarpması hızlı ilerler ama zamanında tanınırsa aynı hızla geri döndürülebilir.
Bu yaz, çevrenizde yorgun görünen birine bir kez daha dikkatle bakmanız, belki de bir hayat kurtaracaktır." ifadelerini kullandı.