Uzmandan kritik uyurgezerlik uyarısı: Hastayı aniden uyandırmak risk yaratabiliyor
Toplumda daha çok çocukluk dönemine özgü sanılan uyurgezerlik, bazı durumlarda yetişkinlerde de görülebiliyor ve sanıldığından daha önemli sağlık sorunlarına işaret edebiliyor. Uzmanlara göre özellikle erişkin yaşta başlayan uyurgezerlik, yalnızca basit bir uyku davranışı olarak değerlendirilmemeli. Medipol Üniversitesi Çamlıca Hastanesi Nöroloji Bölümü Uzm. Dr. Gözde Nezir Eyican, uyurgezerlik sırasında kişiyi aniden uyandırmanın doğru bir yaklaşım olmadığını belirterek, bunun panik ve yönelim bozukluğu yaratabileceğini söyledi.
Tıpta somnambulizm olarak adlandırılan uyurgezerlik, beynin derin uyku evresinde ortaya çıkan bir uyku bozukluğu olarak tanımlanıyor. Bu sırada kişi farkında olmadan yataktan kalkabiliyor, ev içinde dolaşabiliyor ve dışarıdan bakıldığında uyanıkmış gibi görünebiliyor. Ancak gerçekte hâlâ derin uykuda oluyor. Uzm. Dr. Gözde Nezir Eyican, uyurgezerliğin özellikle non-REM uyku evresinde ortaya çıktığını belirterek, çocukluk çağında daha sık görüldüğünü ve çoğu vakada ergenlikle birlikte kendiliğinden düzeldiğini ifade etti. Ancak bazı kişilerde bu durum yetişkinlikte de devam edebiliyor ya da ilk kez erişkin yaşta başlayabiliyor.
Uzmanlara göre çocuklarda görülen uyurgezerlik çoğu zaman geçici bir durum olsa da, erişkin yaşta ortaya çıkıyorsa altta yatan başka sağlık sorunları araştırılmalı. Çünkü yetişkinlerde görülen uyurgezerlik; uyku apnesi, huzursuz bacaklar sendromu, bazı psikiyatrik hastalıklar ve nörolojik rahatsızlıklarla birlikte ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle özellikle sonradan başlayan uyurgezerlik şikayetlerinde mutlaka uzman değerlendirmesi yapılması gerekiyor.
Uzm. Dr. Gözde Nezir Eyican’a göre uyurgezer bir kişiyi o anda ani şekilde uyandırmak doğru değil. Çünkü bu durum kişide oryantasyon bozukluğu, şaşkınlık ve panik hali oluşturabiliyor. Bu tür durumlarda en doğru yaklaşımın, kişiyi korkutmadan ve telaşlandırmadan sakin şekilde yönlendirmek olduğunu belirten Eyican, uyurgezer kişinin güvenli biçimde tekrar yatağına dönmesinin sağlanması gerektiğini söyledi. Uyurgezerlikte aile öyküsünün de önemli rol oynadığını belirten Eyican, anne ya da babada benzer bir durum varsa çocuklarda görülme ihtimalinin arttığını söyledi. Yani uyurgezerlik, bazı kişilerde genetik yatkınlıkla da ilişkili olabiliyor.
Uyurgezerliğin doğru değerlendirilmesinde polisomnografi, yani uyku testi önemli bir yöntem olarak öne çıkıyor. Uzm. Dr. Eyican, bu test sayesinde uyurgezerliğin başka nörolojik hastalıklarla karışıp karışmadığını anlayabildiklerini, aynı zamanda eşlik eden uyku apnesi gibi sorunları da tespit edebildiklerini ifade etti. Uyurgezerlik sırasında kişi farkında olmadan hem kendisine hem de çevresine zarar verebilir. Bu nedenle ev içinde bazı önlemlerin alınması büyük önem taşıyor. Uzmanlara göre özellikle kesici ve delici aletlerin bulunduğu alanlar kilitlenmeli, kapı ve pencerelere güvenlik önlemleri eklenmeli ve kişinin zarar görme riski azaltılmalı.
Her ne kadar birçok kişi için geçici ve masum bir durum gibi algılansa da, özellikle erişkinlerde başlayan uyurgezerlik daha dikkatli ele alınmalı. Uzmanlar, doğru tanı ve uygun önlemlerle hem risklerin azaltılabileceğini hem de altta yatan nedenlerin ortaya çıkarılabileceğini belirtiyor.
