İhmaller zinciri! Uzmanlardan çarpıcı iddia: Önceki fırtınada yara almış
Girne açıklarında meydana gelen feribot faciasının ardından arama kurtarma çalışmaları 3. günde günde sürüyor. 8 kişinin hayatını kaybettiği facianın ardından Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Başbakanı Ünal Üstel, kayıp sayısının da 20'ye yükseldiğini duyurdu. Hayatını kaybeden ve kayıp olan kişilerin kimlikleri de belli oldu. Filo Jet hızlı deniz otobüsünün Kıbrıs açıklarında batmasının ardından hukuki süreç devam ederken sigorta şirketleri de araştırmalarını sürdürüyor. Sigorta uzmanlarının elde ettiği ilk bulgulara göre geminin batmasına neden olan çatlaklar kaza günü değil önceki fırtınada 4-4.5 metre dalgalar nedeniyle oluşmuş. Ellerinde buna ilişkin görüntü bulunduğunu belirten uzmanlar, kaptan ve gemi personelinin bu çatlaklara rağmen yola çıktığını iddia ediyor. Hürriyet Gazetesi'nden Noyan Doğan kaleme aldı.
Girne Limanı ile Mersin Taşucu Limanı arasında sefer yapan Filo Denizcilik’e ait Filo Jet isimli yüksek hızlı deniz otobüsünün Girne’den hareket ettikten kısa süre sonra su alması ve batmasıyla meydana gelen kazaya yönelik hukuki süreç ve araştırmalar devam ediyor. Kazanın nasıl meydana geldiği tüm incelemeler yapıldıktan sonra netleşecek.
Geminin yolculara yönelik sorumluluk sigortası ve gövde sigortası olması nedeniyle araştırmaya katılanlar arasında sigortacılar da bulunuyor. Sigortacılar tarafından eksperler, asistan şirketleri ve bilirkişiler atandı; incelemeye de başlandı. Denizcilik uzmanları, sigortacılar ve işin uzmanı kaptanlar ile kazanın oluş nedeni, geminin durumu ve bundan sonraki süreci konuştum. Edindiğim bilgileri paylaşayım.
Önce, batan geminin hikâyesini anlatayım. Filo Jet, Mersin’de kurulu ve KKTC’de de ofisleri olan Filo Denizcilik şirketine ait. Gemi, 2001 yılında Fransa’da inşa edilmiş. Bir hatırlatma yapayım. 2013 yılında Hatay’ın İskenderun Limanı’ndan, Mısır’a düzenli yolcu ve Ro-Ro (arabalı yük gemisi) seferleri başlatılmıştı. Çok kısa bir süre sonra ise jeopolitik nedenlerden ötürü seferler iptal edildi. İşte batan bu gemi, Mısır seferleri için Fransa’dan Türkiye’ye getirilmiş. Gemi Türkiye’ye getirilmiş ancak, getiren şirketin yaşadığı finansal sorunlar ve icra davaları nedeniyle 2 yıl boyunca bir rıhtımda bekletilmiş. İki yıl önce ise gemiyi Filo Denizcilik satın almış. Gemi İskenderun Akdeniz Tersanesi’nde tamir ediliyor ve kapsamlı bakımdan geçiyor. Görüştüğüm uzmanlar, yaşı eski olsa da bakımlarından dolayı gemide hiçbir sorun bulunmadığını söylüyor. Hatta uzmanlar, genç gemi bile diyor.
Peki, sorun nerede? Daha doğrusu kazanın nedeni ne? Uzmanlar, kazanın nedenini geminin yanlış kullanımına ve personel yetersizliğine bağlıyor. Tabi buradan da işin ucu Filo Denizcilik şirketine dayanıyor. Uzmanlardan aldığım bilgileri aktarayım. Uzman derken de şunu belirteyim, daha önce yaşanmış benzeri kazaları incelemiş, kazanın yaşandığı gemiyi de yakından bilen kişilerden bahsediyorum. Bu tarz gemilerin, klasman gereği, çelik konstrüksiyon olmadığı, kompozit benzeri özel malzemeden (farklı malzemelerin kimyasal olarak bileşiminden oluşan malzeme) oluştuğu, yüksek süratli gemiler olduğu ve üç metreden yüksek dalgalara sokulmaması gerektiği belirtiliyor.
Asıl hikâye bundan sonra başlıyor. Eksperlerin elde ettiği bilgiye göre kazadan birkaç gün önce Filo Jet gemisi, kuvvetli fırtınada, 30 knot (nat) rüzgârda yol almaya çalışmış ki, bu da 4-4.5 metre yüksekliğinde dalgalar anlamına geliyor. Konuştuğum uzmanlar, bu durumu, “Gemiyi kötü havaya vurmuşlar. Gemi dövünüyor, dalgalara çok sert vuruyor” diye anlatıyor. Yine uzmanlara göre bu dalgalarda gemi zarar almış. Zeminin çatladığı veya kırıldığı söyleniyor. Bunu da nereden biliyorlar? Çünkü ellerinde video varmış. Yani sanılanın aksine gemiyi batıran çatlaklar kaza günü değil daha önceki fırtınada oluşmuş. Bu durumda kaptan başta olmak üzere gemi personeli bu çatlaklara rağmen yola çıkmışlar.
Uzmanlardan aldığım bilgileri paylaşmaya devam ediyorum:
“Geminin zemininde, yolcu salonunun altında bir alan vardır; boş alan. Yolcu salonu bu boş alanın üzerine oturur. Bu boş alana su doluyor. Bu da zeminde çatlak olduğunu gösteriyor. O nedenle de yolcuların oturduğu alandaki direklerin dibinden sular yukarı çıkıyor. Kaptan, yolu kesip dursa, hareket etmese, tüm yolcuları indirebilirdi. O ne yapıyor? Gemiyi sancak alabanda yapıyor. Yani, gemi dümenini sağ tarafa (sancağa) mümkün olan en büyük açıyla veya sonuna kadar çeviriyor. Boşluktaki su da, o tarafa hücum edince gemi alabora oluyor ve batıyor. Katamaranın ayaklarından bir taraf su dolsa gemi batmaz. Bu gemiler böyle yapılmışlar. Tek tarafta su olsa da batmazlar. Ancak kaptan, sert dönüş yaptığı için gemiyi bir tarafa yatırmış ve batırmış.”
İşin biraz da sigorta boyutuna değineyim. Belirttiğim gibi geminin; yolcuların olası bir kazada vefat, sakatlık gibi uğrayacakları bedeni zararlara karşı su araçları sorumluluk sigortası, İngilizce adıyla da protecting (koruma) ve indemnity (tazminat) kelimelerinin baş harflerinden oluşan P&I sigortası var.Edindiğim bilgiye göre sigortacılar, eksperleri, avukatları ve asistans şirketlerini devre soktu. Ölen yolcular için yolcu başına en yüksek ödenecek tutar 15 milyon TL (320 bin dolar). Tabi bunun aktüeryal hesabı yapılacak ve öyle ödenecek. Ayrıca sigorta, tüm yolcuların eşyalarına gelecek zararı da karşılayacak. Öğrendiğime göre, yolcu sorumluluk sigortasından ödenecek toplam tutarın 10 milyon doları bulacağı tahmin ediliyor.