Uzman isimler uyardı: La Nina kapıda!
Yazın son günlerine yaklaşırken, sabah ve akşam saatlerinde hissedilen serinlik, sonbaharın kapıda olduğunu gösteriyor. Doğanın renk değişimiyle birlikte atmosferdeki büyük değişiklikler de kendini göstermeye başladı. Küresel iklim modelleri, tropikal Pasifik’te orta şiddette bir La Nina evresinin oluştuğuna işaret ediyor. Bu durum, hava düzeninde önemli değişimlere yol açabilir. Bu yıl, hava düzenini etkileyebilecek bir gelişme var: La Nina. Tropikal Pasifik’te görülen bu fenomen, atmosferde büyük değişimlere yol açabilir. La Nina etkisiyle birlikte, Eylül ayında Türkiye'nin farklı bölgelerinde hava koşullarının nasıl şekilleneceği merak ediliyor. Uzmanlar, yazın sonundaki serinliklerin, La Nina’nın etkisiyle birleşerek, hava düzeninde ciddi değişimlere neden olacağını öngörüyor.
Yaz mevsiminin son demlerindeyiz. Sabah ve akşam saatlerinde kendini hissettirmeye başlayan serinlik, sonbaharın sessiz adımlarla yaklaştığını gösteriyor.Doğa yavaş yavaş sarıya, turuncuya bürünmeye hazırlanırken, atmosferdeki daha büyük ölçekli değişimler de kendini göstermeye başladı. Küresel iklim modelleri tropikal Pasifik’te orta şiddette bir La Nina evresinin oluşmakta olduğuna işaret ediyor.ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (National Oceanic and Atmospheric Administration / NOAA) ve Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (European Centre for Medium-Range Weather Forecasts / ECMWF) gibi önemli iklim kurumlarının son verileri, sonbaharda başlayacak olan La Nina’nın kış boyunca etkili olabileceğini ve atmosferik dolaşımı belirgin şekilde değiştireceğini gösteriyor.
Bu durum, sadece Amerika Birleşik Devletleri değil Avrupa için de dikkatle takip edilmesi gereken bir gelişme. La Nina, her ne kadar doğrudan Avrupa’yı hedef alan bir sistem olmasa da Atlantik üzerindeki hava akımlarını ve kutupsal jet akımını etkileyerek Avrupa’nın kış hava düzeninde dolaylı ama güçlü değişimlere yol açabiliyor. Bunu daha önce yaşadık.
ABD’de, La Nina’nın klasik etkisi güney eyaletlerde daha sıcak ve kurak koşullar, kuzey ve kuzeybatı bölgelerde ise daha soğuk ve yağışlı hava şeklinde görülüyor. Öte yandan Avrupa için tablo daha belirsiz. NOAA’daki uzmanlara göre Atlantik Okyanusu üzerindeki jet akımının nasıl şekilleneceği, Avrupa kıtasında kışın kaderini belirleyecek.Bu yıl, kar yağışı sevenler için durum karmaşık: Artan küresel sıcaklıklar nedeniyle, yeterli yağış olsa bile karın tutunması zor olabilir.
Meteoroloji Mühendisi Adil Tek, Pasifik Okyanusu’ndaki deniz suyu sıcaklıklarına bağlı olarak değişen El Nino ve La Nina koşullarına ilişkin yaptığı değerlendirmede, “2024’ün başından nisan ayına kadar El Nino koşulları etkiliydi. Nisan sonundan mayıs sonuna kadar nötr koşullar gözlendi. Haziran ayından itibaren ise La Nina koşullarına geçildi” dedi.La Nina’nın şu anda çok kuvvetli olmadığını, nötr koşullara yakın bir düzeyde seyrettiğini belirten Tek, “İklim modellerine baktığımda, Ocak 2026’ya kadar zayıf ya da orta şiddette bir La Nina etkisinin süreceği öngörülüyor. Bu açıdan, uluslararası kurumların tahminlerine katılıyorum” ifadelerini kullandı. İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi, Meteoroloji Uzmanı Dr. Güven Özdemir de şu aşamada kesin konuşmanın zor olduğunu vurgulayarak, “Önümüzde uzun bir dönem var ancak uluslararası yayınlarda yer alan öngörülere ben de katılıyorum. Model çalışmalarına baktığımda, La Nina’nın bazı evrelerde etkisini artıracağı, ardından zayıflayacağı görülüyor. Yani süreç içerisinde bir değişim söz konusu olacak” şeklinde konuştu.
Kutup bölgesi ve Arktik’teki gelişmelerin La Nina üzerinde belirleyici olduğunu söyleyen Adil Tek, “Arktik bölgedeki durumlar jet akımlarını, yani vortex'in bozulup bozulmayacağını etkiliyor. Vortex bozulduğunda kışlar daha sert geçiyor. Eğer vortex bozulmazsa kış koşulları normal seyrediyor. Ancak bu yıl vortex'in bozulacağı yönünde beklentiler var. Fakat henüz kesin değil, bir ihtimal olarak değerlendiriyoruz” dedi.
Adil Tek, mevsim tahminlerine ilişkin değerlendirmelerinde, eylül ayında sıcak günlerin soğuk günlerden daha fazla olmasının beklendiğini söyledi. Tek, sonbahar ve kış ayları için ise şu öngörülerde bulundu. -- NOAA’nın mevsimsel tahminlerine baktığımda, iki gün önce yayınlanan raporlara göre örneğin eylül ayında sıcak günlerin sayısı, soğuk günlerden daha fazla görünüyor. Ekim ve kasım ayları mevsim normalleri civarında seyredecek gibi. Aralık, ocak ve şubat aylarında ise sıcaklıkların mevsim normallerinin yaklaşık bir derece üzerinde olması bekleniyor.-- Bu kış aylarında da sıcak günlerin sayısının soğuk günlerden fazla olacağı anlamına geliyor, ancak bu demek değildir ki hiç soğuk olmayacak. Bu tür tahminler, ortalamadan sapmaları ve anomalileri ifade ediyor. Örneğin, sıcaklık değerleri ortalamanın üzerinde görünse de ocak ayında birkaç soğuk hava dalgası gelebilir; bu dalgalar birkaç gün boyunca yoğun kar yağışı ve soğuk hava getirebilir.
Dr. Güven Özdemir, Kuzey Yarımküre’de sonbahar mevsimiyle birlikte kutup girdabının oluştuğunu belirtti. Özdemir, “Bu, her yıl yaşanan doğal bir süreç ve zonal rüzgârların hızlanmasına yol açıyor. Yağışlar da mevsim normallerinde kendini göstermeye başlıyor. Ancak biz artık ‘normal’i yaşayamıyoruz, iklimde önemli değişiklikler oldu” dedi.İzlanda alçak basıncının da sonbaharın ikinci yarısında güçleneceğini söyleyen Dr. Özdemir, “Eskiden bu sistem ülkemize çok kuvvetli yağışlar getirirdi ancak günümüzde ısı adalarının oluşması ve sıcaklık artışı nedeniyle bu yağışlar azaldı. Sonbaharın ikinci yarısından itibaren, Balkanlar üzerinden etkili olan bu sistem bir ihtimal Türkiye’yi de zaman zaman etkileyebilir. Bu dönemde kuvvetli yağışlar, fırtınalar ve gök gürültülü sağanaklar görülebilir. Ekim sonu ile kasım arası bunu görebiliriz” ifadelerini kullandı.