SON DAKİKA... ABD CAATSA yaptırımını kaldıracak mı? Süreçteki yeni bilgileri Dicle Canova anlattı

ABD’nin Türkiye’ye yönelik CAATSA yaptırımlarına ilişkin diplomasi trafiği hız kazandı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, verdiği son mesajda “Bu engeli ortadan kaldırmanın bir yolunu yakında bulacağımıza inanıyorum.” demişti. Peki, son durum ne? CNN TÜRK Ankara Temsilcisi Dicle Canova aktardı.

Dicle Canova'nın ifadeleri şöyle;

Yaptırımların kalkması için iki tarafta da bir irade olduğunu çok net ifade edebilirim. Ama bu irade nasıl sonuçlanacak, asıl mesele bu.

Yeni açıklamalar ile zaman zaman kafa karışıklığı yaşansa da Ankara’nın Trump yönetimi döneminde bu meselenin çözümüne yönelik beklentisi çok yüksekti. Bir süre önce Cumhurbaşkanı Erdoğan BM Genel Kurulu’na katılmak için gittiği Amerika’da Washington’da da resmi bir ziyarette bulunmuştu ve Trump ile bir görüşme gerçekleştirmişti. O görüşme sonrası Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “Trump CAATSA’nın kaldırılması talimatını bürokratlarına verdi. Bu önemli bir aşamaydı. Trump’ın ‘Bu CAATSA bizim aramızda olmaması gereken bir şey, bunu kaldırmamız lazım’ dediğini de aktarmıştı.

34 gün önce de Doha Forumunda verdiği röportajda bu konu sorulduğunda “ABD’nin CAATSA yaptırımlarını çok yakında kaldıracak bir yolu bulacağına inanıyorum” ifadesini kullanmıştı. Ve iki NATO müttefiki olarak bu konuda çalışıldığının altını çizmişti.

ABD BÜYÜKELÇİSİ TOM BARRACK’IN F-35'LERLE İLGİLİ PAYLAŞIMI NE ANLAMA GELİYOR?

Son olarak yeni bir açıklama geldi: ABD Ankara Büyükelçisi Tom Barrack bir sosyal medya paylaşımında bulundu. “ABD yasalarına göre Türkiye’nin F-35 programına geri dönmesi için S-400 sistemini artık kullanmaması ve sahip olmaması gerekiyor” açıklaması yaptı. Başkan Trump ve Başkan Erdoğan arasındaki olumlu ilişkiler yeni bir iş birliği ortamı yarattı vurgusu yaptı.

''Umudumuz bu görüşmelerin önümüzdeki aylarda hem ABD hem de Türkiye’nin güvenlik gereksinimlerini karşılayan bir dönüm noktası oluşturmasıdır” ifadelerini kullandı.

“S-400’leri hem sahip olmaması hem kullanmaması” ifadesi normalde mevcut yasalara da atfen söylediği için CAATSA’nın da yaptığı bir durum. Bu durumun aşılması üzerine çalışmalar sürüyor. Büyükelçinin bu sözleri de Ankara’nın dikkatini çekti.

Ankara’da kaynaklara bunu sorduğum zaman, Tom Barrack hatırlarsanız bir süre önce de 4-6 ay içinde bu sorun çözülebilir mesajını vermişti. Bunu hatırlatıyor kaynaklar ve zaman daralıyor diyorlar. Her iki tarafa da bu nedenle Tom Barrack’ın “çözmemiz lazım” mesajı olarak bu paylaşım yaptığı yorumlanıyor.

TÜRKİYE'YE YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASI İÇİN SÜREÇ DEVAM EDİYOR

Çözmenin iki yolu var deniyor. Birincisi S-400 kullanmamak veya  ikincisi bulundurmamak. Türkiye saldırı olmadıkça kullanmama konusunda hareket edebilir. Ama Amerika bunu kabul etmiyor ve bulundurmamasını da diyor. İşte bu noktada Türkiye kendi egemenlik haklarının ihlali olarak gördüğü için bu bulundurmama meselesine sıcak bakmıyor, itiraz ediyor. Bu kilidi açmak için görüşmeler, çalışmalar bir süredir gerçekleşiyor CAATSA üzerinde. Hukuken nasıl aşılır, bunun yolu aranıyor. Çünkü CAATSA çok açık bir yasa. Amerika’nın hasımlarıyla yaptırımlar yoluyla mücadele etme yasası ve orada Rusya’nın istihbarat veya savunma sektörleri ile alışveriş yapan kişi veya kurumlara yönelik yaptırım uygulanması öngörülüyor. Bu ifadeler nasıl düzeltilebilir? Ne olabilir? Hem hukuken bir çalışma yürüyor hem de siyasi görüşmeler devam ediyor.

O noktada NDAA denilen Pentagon’a yıllık verilen Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası var. Yani bir çeşit savunma harcamalarının yıllık bütçesi olarak Türkçeleştirebiliriz bunu. Orada mevcutta S-400 olduğu müddetçe herhangi bir alışverişin yapılmamasına dönük birtakım kısıtların yer aldığı hükümler var. İşte bunların kaldırılmasıyla önemli mesafe alınabilir diyor Ankara’daki kaynaklar.
Peki bu nasıl olacak? Amerika Birleşik Devletleri’nde bütçe hazırlıkları Ocak-Şubat ayında başlıyor. Aslında Tom Barrack’ın işaret ettiği “önümüzdeki aylar” ifadesi de daha önce işaret ettiği “4-6 ay içerisinde çözülebilir” ifadesi de bu bütçe hazırlıkları ve işte orada NDAA denilen düzenlemede belki o kısıtların, o ifadelerin kaldırılmasıyla ilk bariyerin aşılması anlamına gelebilir.

Ardından da elbette Kongre’ye gidecek ve orada da bir oylama yapılacak. Ancak tabii Donald Trump’ın oradaki ağırlığı, yani Cumhuriyetçi Parti’nin ağırlığı da düşünüldüğü zaman Kongre’den de rahatlıkla geçebileceği üzerinde duruluyor şu aşamada. Ama dediğim gibi öncelikle Amerika’daki bütçe hazırlıkları sırasında bu savunma harcamaları yıllık bütçesini içeren yasada birtakım rötuşlar, dokunuşlar olabilir.

Bu yaptırımın aşılması adına beklenti bu yönde. Önümüzdeki bir iki aylık süreç içerisinde dolayısıyla bu meselenin nereye evrilebileceğini de görme imkânımız olacak gibi duruyor. Zaten Tom Barrack da açıklamasında iş birliği ve ikili ilişkilere özel bir vurgu yaptı. Donald Trump da sık sık Türkiye ile ilişkilerine özel bir vurgu yapıyor.

Malum Rusya-Ukrayna Savaşı, Suriye, İran, birçok meselede Türkiye ile konuşan bir lider Donald Trump ve bu CAATSA yaptırımları iki ülke ilişkileri arasında YPG’den sonra en önemli sıkıntılı başlık olarak durmaya devam ediyor. Bu bariyerin aşılmasıyla ikili ilişkilerde de iş birliğinin hızlanması beklentisi iki tarafta da yüksek. Dolayısıyla Ankara’da hâlen Trump yönetiminin bu CAATSA meselesine bir çözüm bulacağına dair inanç yüksek.

Dolayısıyla orada savunma bütçesi içerisinde yer alan o keskin ifadenin ne olacağını bundan sonraki süreçte takip etmemiz gerekecek.

EUROFİGHTER F-35’TEN DAHA ÖNCE Mİ GELECEK? SON DURUM NE?

Evet, daha önce gelecek. Bunu kesin söyleyebiliriz. Sona gelindi hatta Eurofighter meselesinde. İngiltere, Katar ve Umman’dan alınacak. Bunlar açıklanmıştı. Hava Kuvvetleri Komutanı birkaç gün önce Katar’daydı. Oradan takip etmiştik. 7-9 Aralık tarihleri arasında yani bugüne kadar da Umman’da bir resmî ziyaret gerçekleştirdi ve döndü. Hem Katar hem Umman’da Hava Kuvvetleri Komutanı’nın temaslarında öne çıkan başlık elbette Eurofighter’dı.

Açıklanana göre Katar’dan 12, Umman’dan 12, 20 uçak da İngiltere’den alınacak şekilde bir planlama yapılıyor. Peyderpey gelecek bu uçaklar. Önce 2026’da, sonra 2028’de ve sonra da 2030’da. İlk grup uçak Katar’dan gelecek.
Bu kesinleşti diyebilirim ve edindiğim bilgilere göre de Katar’dan gelecek 12 uçak için bu ay veya önümüzdeki ay Katar’la anlaşma imzalanacak, artık eli kulağında ve 2026 yılında ilk Eurofighter’lar da Türkiye’ye gelmiş olacak. Umman’la ilgili de süreçte bir sıkıntı yaşanmadığını söylüyor kaynaklar. Oradan da alınacak uçaklar.
Ancak Umman’dan alınacak uçakların NATO’ya uyum çerçevesinde birtakım teknik düzenlemelerden geçmesi gerektiği için önce İngiltere’ye gidecek o uçaklar. Dolayısıyla Umman’ın Türkiye’ye vereceği uçakların 2028’de buraya gelmesi planlanıyor. İngiltere de dediğim gibi 2030 yılında uçakları gönderecek. Şu an için planlanan süreç bu.

KATAR’DAN GELECEK UÇAKLAR ANLAŞMA İMZALANIRSA NE ZAMAN TÜRKİYE’DE OLUR?

Anlaşma imzalandıktan sonra bir ay içerisinde uçakların Türkiye’ye gelmesi öngörülüyor. Yani eğer Aralık sonu Ocak başı gibi imzalanırsa Şubat ayında ilk Eurofighter’lar Türkiye’ye gelecek gibi duruyor. Hatta şunu da söyleyeyim: Hava Kuvvetleri’nde Türk pilotlarının Eurofighter’larla ilgili teorik eğitimlerine başlandı bile. Bir süre sonra bu simülatörler de gelecek Türkiye’ye ve Eurofighter eğitimleri simülatörden devam edecek.

Son ayakta da Katar’a gidip pilotlar orada eğitim alacaklar ve belki de ilk uçakları da Türk pilotları kullanacak Türkiye’ye getirirken. Çünkü benim kaynaklarla konuştuğumda edindiğim izlenim, Türk pilotları çok tecrübeli ve bu uçakları uçurma konusunda çok fazla zamana ihtiyaçları olmayacak. Dolayısıyla ilk eğitimlerin ardından belki ilk grup uçağı Türk pilotlar uçuracak ve Türkiye’ye getirecek.

Bakacağız, göreceğiz onu. Ama tabii tam olarak kullanılabilmesi için bu uçakların yani her türlü donanımıyla birlikte kullanılabilmesi için biraz zamana ihtiyaç olduğu belirtiliyor. O da 18 aylık bir süre deniyor. Yani aktif olarak Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Eurofighter’ı kullanması geldikten sonraki 18 aylık süre içerisinde olacak gibi görünüyor. Ama bir kez daha altını çizeyim: Katar’la bu ay sonu veya Ocak başında anlaşma imzalanıyor.

İlk grup Eurofighter’ın da Şubat, Mart gibi gelmesi bekleniyor.

İLGİLİ HABER

Dünya

ABD, F-35 şartını açıkladı! Büyükelçi Barrack'tan S400 vurgusu

İLGİLİ HABER

Dünya

Trump'tan yeni açıklama: Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Türk ordusuna övgü dolu sözler...