Avrupa İran krizinde nerede? Hukuk mu, çıkar mı?

Buse Güngör | CNNTurk.com Muhabiri buse.gungor@cnnturk.com.tr

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, ABD ve İsrail’in İran’a karşı olası askeri müdahalesine sert tepki gösterdi. Sanchez, uluslararası hukuka aykırı ve izinsiz savaşlara karşı durulması gerektiğini vurguladı. Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Necmettin Mutlu, Sanchez’in çıkışını Avrupa’daki tek ciddi muhalefet olarak yorumladı, enerji krizleri ve olası göç dalgaları gibi riskler üzerinden Avrupa ülkelerinin tutarsız politikalarını eleştirdi. Emekli Başkonsolos Gülru Gezer, İspanya’nın uluslararası hukuktan yana tutarlı dış politikasını vurgularken, Avrupa’nın çıkar odaklı hareket etmesinin olası krizleri daha da derinleştirebileceğini belirtti. Genel değerlendirmeye göre, Sanchez’in hukuka dayalı çıkışı Avrupa’da öne çıkarken, diğer ülkeler çıkar ve güvenlik kaygıları nedeniyle ABD’ye destek vermeye devam ediyor.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı olası askeri müdahaleye tepki gösterdi. Sanchez, hem uluslararası hukukun önemine vurgu yaptı hem de keyfi ve izinsiz bir savaşın kabul edilemeyeceğini belirtti:

“Bugün her zamankinden daha fazla, nefret dolu bir rejime tıpkı tüm İspanyol toplumunun yaptığı gibi İran rejimine karşı olunabileceğini hatırlamak çok önemli; aynı zamanda, uluslararası hukukun dışında, haksız ve tehlikeli bir askeri müdahaleye de karşı olunabilir. ABD Kongresi ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin izni olmadan başlatılan, uluslararası hukuku ihlal eden bir savaşa karşı olunmalıdır.”

AVRUPA’DA SANCHEZ’İN ÇIKIŞI VE TUTARLILIK

Emekli Başkonsolos Gülru Gezer, İspanya’nın geçmişten beri uluslararası hukuktan yana bir duruş sergilediğini hatırlattı:

“İspanya, Avrupa ülkeleri arasında en yoğun ve yüksek sesle Gazze’deki soykırımı dile getiren hükümete sahipti. Şimdi de bir ülkenin dış politikası tutarlı olmalıdır. Uluslararası hukuktan söz edecekseniz, bir ülkeye başka türlü, öbür ülkelere başka türlü davranamazsınız.”

Gülru Gezer’e göre, Sanchez’in çıkışı, İspanya’nın uluslararası hukuktan yana tutarlılığını gösteriyor ve Avrupa’nın geneliyle kıyaslandığında fark yaratıyor.

İSPANYA’NIN ENERJİ VE DIŞ POLİTİKA BAĞLAMINDA TUTUMU

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Necmettin Mutlu, Sanchez’in tutumunu Avrupa bağlamında açıkladı:

Sanchez’in Trump karşısında Avrupa’daki son “muhalefet kalesi” olduğunu, NATO harcamalarına karşı çıktığını ve Avrupa’daki bazı muhalefet partilerini desteklediğini belirtti.

İngiltere örneği üzerinden, geçmişte Irak müdahalesi yüzünden İşçi Partisi’nin uzun süre cezalandırıldığını hatırlattı. Bu nedenle, Avrupa ülkelerinin benzer hataları tekrar etmek istemediğini vurguladı.

Enerji krizine dikkat çekti: “Avrupa’da gaz fiyatları %35-50 oranında oynuyor. Kış ortasındayız ve Rusya’dan gaz alımı azalacak. Bu noktada anlamsız bir savaşın tarafı olmamak, tutarlı bir politika.”

Mutlu, İspanyol işçilerinin ve filoların sivil aktivizm organizasyonlarında ciddi destek verdiğini ifade etti ve Avrupa’nın bu noktada doğru konumlanması gerektiğini belirtti.

AVRUPA ÜLKELERİNİN ÇELİŞKİLİ TUTUMU

Mutlu, diğer Avrupa ülkelerinin ABD’ye destek verme refleksini eleştirdi:

“Avrupa’nın birçok ülkesi, ABD’nin yanında durmazsak Trump bize dönecek diye hareket ediyor. NATO Genel Sekreteri Amerika’da bir yayında Trump’ı övdü. Bütün Batı, Trump’ı destekliyor çünkü korkuyorlar. Ama bu açıklamalar tamamen çıkar çerçevesinde yapılıyor, uluslararası hukuka dayanmıyor.”

Gülru Gezer ise Avrupa’nın reel politikaya göre hareket etmesi gerektiğini vurguladı:

“Avrupa ülkelerinden uluslararası hukuk çerçevesinde bir açıklama beklemiyorum. Geçmişte Gürcistan, Bosna, Ukrayna gibi durumlarda sınıfta kaldılar. Ama kendi çıkarlarına geldiğinde çok hızlı hareket ediyorlar. Bu tutarsızlık, Avrupa’nın İran konusunda da doğru konumlanmasını engelleyebilir.”

AVRUPA’DA LİDERLİK VE STRATEJİ SORUNU

Mutlu’ya göre, Avrupa’da liderlik boşluğu ciddi bir sorun oluşturuyor:

Macron’un son dönemde krizleri sürükleyememesi

Friedrich Merz’in teknokrat kökeni nedeniyle yeterli liderlik sağlayamaması

Almanya, Fransa ve diğer ülkelerin enerji ve Asya politikaları nedeniyle İran konusuna gerçekçi yaklaşamaması

Mutlu, kötü senaryolarda İran işgali ve yeni göç dalgaları gibi durumlarda Avrupa’nın hazırlıksız kalabileceğini söyledi:

“45 milyon mülteciye Avrupa ev sahipliği yapacak mı? Yoksa sınırına tel örgü mü örecek?”

İLGİLİ HABER

Dünya

TRUMP’IN SAVAŞ STRATEJİSİ: 4 hafta mı, belirsizlik mi? Ölen Amerikalı asker sayısının önemi