Hürmüz'de jeopolitik mesaj savaşı: Karşılıklı gövde gösterisi

Buse Güngör | CNNTurk.com Muhabiri buse.gungor@cnnturk.com.tr

Milliyet Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Özay Şendir, ABD ve İran arasındaki gerilimin özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden yürütülen karşılıklı hamlelerle tırmandığını belirtti. Tarafların müzakere öncesi pozisyonlarını sertleştirdiğini, İran’ın hem diplomatik hem de sahadaki adımlarla baskı kurduğunu ifade etti. Şendir, sürecin sosyal medya açıklamalarıyla değil sahadaki gerçek güç dengeleriyle şekillendiğini vurguladı.

İran, ABD’nin deniz ablukasının devam etmesi nedeniyle Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapattığını duyurdu. Milliyet Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Özay Şendir, ABD-İran hattında yaşanan son gelişmeleri ve Hürmüz Boğazı üzerinden yürüyen stratejik hamleleri değerlendirdi. Şendir, yaşananların sürpriz olmadığını belirterek tarafların müzakere öncesi pozisyonlarını sertleştirdiğini ifade etti.

“SÜRPRİZ DEĞİL, BEKLENEN BİR GELİŞMEYDİ”

Yaşanan sürecin önceden işaretlerinin verildiğini söyleyen Şendir, şu ifadeleri kullandı:

“Sürpriz olmadığını söylemek lazım. İki tane sebepten dolayı söylemek lazım. Bunlardan bir tanesi şu: Dün Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump'ın üst üste yaptığı açıklamalar vardı. En son Pakistan'a müzakereci olarak giden İran Meclis Başkanı Muhammed Bagır Galibaf dedi ki ‘yedi mesaj paylaştı Amerika Birleşik Devletleri Başkanı, yedisi de yalan.’ Bunların en başında gelen de tabii İran'ın zenginleştirilmiş uranyumu tamamen Amerikalılara teslim edeceği kısmı ama şunu ısrarla söylediler. Dediler ki; abluka devam ederse İran gemilerine yönelik biz buradan geçişe izin vermeyeceğiz.”

İRAN’DAN DİPLOMATİK BASKI VE HÜRMÜZ HAMLESİ

İran’ın süreci stratejik hamlelerle yönettiğini belirten Şendir, şu değerlendirmeyi yaptı:

“İran, ABD başkanının aslında bir anlaşmaya ne kadar ihtiyaç duyduğunun son derece farkında ve diplomasinin bütün inceliklerini kullanarak da sıkıştırıyor. Bir taraftan Amerika’ya baskıyla, o da İsrail’e baskıyla Lübnan’da ateşkes ilan ettiriyor. Öbür tarafta önce Hürmüz’ü açıyor ama hemen arkasından Amerika’nın ablukası kalkmadığı için Hürmüz’ü bir kez daha kapattığını söylüyor. Üstüne üstlük bunu söylerken de İran rejiminin bütün ayakları, yani askeri ajans, öğrenci birliği ajansı, Devrim Muhafızları ajansı, hepsi aynı anda açıklama yaptılar.”

“İRAN KOZUNU YENİDEN MASAYA KOYDU”

Şendir, sahadaki hareketliliğe dikkat çekerek şunları söyledi:

“Dolayısıyla da tam İslamabad’da tekrar bir hareketlenme başladı, müzakereciler tekrar bir araya gelmeye hazırlanıyor derken İran şimdi elindeki kozu bir kez daha aldı. Aslında dün Marine Traffic’ten izlediğimiz kadarıyla İran limanlarından kalkan dört tane gemi Hürmüz’den geçmişti. Yani üstüne üstlük bu, İran’ın Hürmüz’ü kapattığını ve Amerika’nın ilan ettiği pozisyon aynı iken olan gelişmeydi. Dün çok ilginç şeyler oldu. Ama arkasından İran’ın kararı geldi, ‘Hürmüz’ü açıyoruz’ diye, petrol fiyatları bir soluk aldı. Trump yine ‘müthiş bir gün, harika işler yapıyoruz’ vesaire açıklamalarını yaptı. İran’la ilgili üst üste yedi mesaj verdi. Sonuçta İran tamamını yalanladıktan sonra bu, şimdi de tekrar Hürmüz Boğazı’nı geçişlere kapattı.”

“MÜZAKERE ÖNCESİ TARAFLAR POZİSYONLARINI SERTLEŞTİRİYOR”

Tarafların pazarlık öncesi güç gösterisi yaptığını belirten Şendir, şöyle konuştu:

“Müzakere öncesi artık iyice taraflar pozisyonlarını netleştiriyorlar. Amerika’ya bir geri adım attırmak daha istiyor İran ve kartın da hâlâ elinde olduğunu göstermeye çalışıyor. Söylediğimiz gibi dün İran’a yönelik verilen mesajlar, yani işte ‘uranyumu da teslim edecekler mesajları İran’ın bir reaksiyon vermesi bekleniyordu. O da en sert reaksiyonu verdi diyelim.”

“SAHADA AYRI, MEDYADA AYRI BİR SAVAŞ VAR”

İran Meclis Başkanı Muhammed Bagır Galibaf’ın açıklamalarını da değerlendiren Şendir, iki ülke arasındaki iletişim savaşına dikkat çekti:

“Normalde şunu beklersiniz: Bir savaşta bir tarafta görece daha kapalı bir rejim, diğer tarafta da özgürlüğün, demokrasinin beşiği olduğunu varsayan bir ülke. Normalde bizim ezberimiz şudur; hep özgürlüğün ve demokrasinin beşiği olan ülkeden, medyasının daha rahat olduğunu düşündüğümüz, varsaydığımız ülkeden gelen açıklamaları ciddiye alırdık. Fakat Donald Trump döneminde tamamen değişti. Çok uzun zamandır savaşla ilgili İran’ın açıklamaları daha ciddi alınır açıklamalar haline geldi. İran Meclis Başkanı Galibaf'ın söylediği direkt Trump’ı hedef alıyor. Yani dün Trump’ın kendi sosyal medya şirketi altında yazdıkları, sadece İran’ı karıştırmadı; özü itibarıyla baktığımız zaman İsrail’i de karıştırdı. ‘Yeter artık bombalamayı yasakladım’ lafına mesela İsrail’den de çok yüksek bir tepki var. Dolayısıyla da sosyal medya ABD Başkanı Trump'ın başını ağrıtacak gibi duruyor. Çünkü ne zaman Amerikan kamuoyu için orada bir şeyler yazsa uluslararası alanda bir başka krizin ya da bir başka geri adımın tetikleyicisi haline geliyor."

İLGİLİ HABER

DÜNYA

ABD, İsrail - İran savaşında gelişmeler! İran Hürmüz'ü yeniden kapattı