Orta Doğu savaşında kritik denklem: Çin hangi tarafı seçecek? | Hark Adası vurulursa ne olur? | Hürmüz Boğazı kapanır mı?

Buse Güngör | CNNTurk.com Muhabiri buse.gungor@cnnturk.com.tr

Gazeteci Zafer Şahin’e göre İran-ABD geriliminde savaşın kaderini belirleyebilecek en önemli aktör Çin. İran petrolünün kalbi sayılan Hark Adası’nın hedef alınması durumunda Tahran’ın Hürmüz Boğazı kozunu devreye sokabileceğini belirten Şahin, dünya petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği bu boğazın kapanmasının küresel ekonomi için büyük bir risk oluşturacağını vurguladı. Şahin’e göre ABD askeri olarak İran’ı ağır şekilde vurabilecek kapasiteye sahip olsa da küresel enerji piyasalarını sarsmamak için Washington yönetimi “kuyumcu hassasiyetiyle” hareket ediyor.

Orta Doğu’daki gerilim sürerken İran ile ABD arasındaki güç mücadelesinde enerji yolları ve küresel ticaret dengeleri ön plana çıkıyor. Gazeteci Zafer Şahin, savaşın seyrini belirleyebilecek en kritik unsurun Çin’in alacağı pozisyon ve Hürmüz Boğazı üzerindeki stratejik denge olduğunu söyledi.

Çin Faktörü: “Ağırlığını Nereye Koyarsa Orası Öne Çıkacak”

Şahin, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Rusya ve Çin’i “stratejik ortak” olarak nitelendirdiğini hatırlatarak Çin’in bu süreçte belirleyici bir aktör olduğuna dikkat çekti.

Çin’in küresel enerji ticaretindeki rolü nedeniyle savaşta taraflardan hangisine daha fazla destek vereceğinin dengeleri değiştirebileceğini belirten Şahin, “Çin bu savaşta ağırlığını hangi taraftan yana koyarsa o taraf öne çıkacak” değerlendirmesinde bulundu.

Hark Adası İran Ekonomisinin Can Damarı

İran ekonomisi açısından Hark Adası’nın kritik bir öneme sahip olduğunu vurgulayan Şahin, bu bölgenin İran petrol ihracatının büyük bölümünün gerçekleştirildiği merkez olduğunu ifade etti.

Şahin’e göre, Hark Adası’na yönelik bir saldırı İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ını durdurabilecek bir etki yaratabilir.

İran’dan Hürmüz Boğazı Kartı

Şahin, İran’ın böyle bir senaryoda Hürmüz Boğazı’nı koz olarak kullanabileceğine işaret etti.

Hürmüz Boğazı’nın yaklaşık 33 kilometre genişliğinde olmasına rağmen petrol tankerlerinin kullandığı navigasyon koridorunun yalnızca 3 kilometre olduğunu belirten Şahin, İran’ın coğrafi avantajının bu noktada belirleyici olduğunu söyledi.

İran’ın mesajının net olduğunu ifade eden Şahin, “Eğer benim petrolümü satmamı engellerseniz ben de dünya petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’nı kullandırtmam” yaklaşımının öne çıktığını dile getirdi.

Küresel Enerji Ticareti Risk Altında

Hürmüz Boğazı’nın dünya enerji piyasaları açısından kritik bir geçiş noktası olduğunu hatırlatan Şahin, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin ve LNG ticaretinin yüzde 30’unun bu boğazdan geçtiğini vurguladı.

Bu nedenle boğazda yaşanabilecek bir kriz sadece bölgesel değil, küresel ekonomi üzerinde de ciddi etkiler yaratabilir.

En Büyük Risk Çin İçin

Şahin’e göre Hürmüz Boğazı’nın kapanması durumunda en büyük ekonomik zararı görebilecek ülkelerden biri Çin. Çünkü İran petrolünün önemli bir bölümü Çin’e ihraç ediliyor.

Bu nedenle ABD’nin Çin’e dolaylı bir mesaj verdiğini belirten Şahin, Washington’un Pekin’i kendi stratejik planına dahil etmeye çalıştığını ifade etti.

ABD İran’ı Beklediği Ölçüde Geriletemedi

Savaşın başında çatışmaların 4 ila 6 hafta içinde sonuçlanacağı yönünde değerlendirmeler yapıldığını hatırlatan Şahin, iki haftalık süreçte ABD’nin İran’ı beklediği ölçüde geriletemediğini söyledi.

ABD’nin askeri olarak İran’a büyük zarar verebilecek kapasiteye sahip olduğunu belirten Şahin, ancak küresel ticaret ve enerji piyasaları nedeniyle Washington’un daha temkinli hareket ettiğini ifade etti.

“Trump Kuyumcu Hassasiyetiyle Hareket Ediyor”

Şahin, ABD Başkanı Donald Trump’ın bu süreçte dikkatli bir strateji izlediğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

Trump’ın küresel enerji piyasaları ve ticaret dengelerini riske atmamak için adımlarını son derece hassas attığını ifade eden Şahin, bu nedenle ABD’nin hızlı ve yıkıcı bir operasyon yerine daha kontrollü bir strateji izlediğini söyledi.

Hürmüz Boğazı ABD’yi Oyalayabilir

Şahin’e göre İran’ın elindeki en güçlü koz Hürmüz Boğazı.

İran’ın bu kartı uzun süre kullanabilmesi halinde ABD’yi bölgede daha uzun süre meşgul edebileceğini ve çatışmanın beklenenden daha uzun sürebileceğini belirtti.

İLGİLİ HABER

Dünya

İran donanması gerçekten yok mu edildi?

İLGİLİ HABER

Dünya

ABD yaptırımları gevşetti! İran gerilimi Rusya’ya mı yaradı?

İLGİLİ HABER

Dünya

İsrail’in Litani Planı: Golan modeli Lübnan’da mı uygulanacak?