Pekin'deki zirvelerde ince hesap! Trump mı, Putin mi?

Küresel güç dengelerinin değiştiği ve bölgesel savaşların sürdüğü kritik bir dönemde Trump’ın ziyaretinden 4 gün sonra Çin'e giden Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Pekin ile ilişkilerinin "eşi görülmemiş bir seviyeye" ulaştığını ve küresel istikrara katkı sağladığını vurguladı. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ise uluslararası sistemin "orman kanunlarına" geri dönme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu.

PUTİN ÇİN'DE "KRALLAR" GİBİ KARŞILANDI

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna ve İran merkezli savaşların gölgesinde, ABD Başkanı Donald Trump’ın Pekin ziyaretinden hemen günler sonra Çin’e kritik bir resmi ziyaret gerçekleştirdi. Jeopolitik dengelerin yeniden şekillendiği bu stratejik dönemde bir araya gelen iki lider, dünyaya güçlü bir ortaklık mesajı verdi. Zirvede, Batı eksenli uluslararası düzene karşı Moskova ve Pekin hattındaki askeri, ekonomik ve diplomatik iş birliğinin kararlılıkla sürdürüleceği mesajı ön plana çıktı. Peki Trump ve Putin ile gerçekleşen iki karşılama arasındaki farklar neler? İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Canan Tercan değerlendirdi;

ÇİN MEDYASININ MERCEĞİNDEKİ LİDERLER DİPLOMASİSİ

Burada bir resmiyet var ve medyaya yansıyan da hep şuydu: "Hangisi daha uzun? Trump mı koltukta oturuyor? Minderi mi alacağız? Görüşmeler nasıl?" her şey çok fazla konuşuldu. Çin medyası da "Çok fazla tartışıldı, biz bunu medya tevkifinden (gündeminden) çıkartmak istiyoruz" diye belirtti. Konu edildi, çünkü çok stratejikti. Hatta Trump'ın el uzatması, Xi Jinping'in dimdik durması da çok fazla konuşuluyordu. Karşılamada tabii ki Putin'e daha özenliydi. Neden?

KÖKLEŞMİŞ ÇİN-RUSYA İTTİFAKI

Yıllara dayanan bir Çin ve Rusya birlikteliği var. Bunu Birleşmiş Milletler içerisindeki kutuplaşma olarak da izah edebiliriz. Bir sağ kanat, yani kapitalist kanat var, bir de sol kanat var. Dünyanın pek çok bölgesinde; Afrika'da, Latin Amerika'da son dönemlerde özellikle hep sol kanadın birlikte çalıştığını gördük. Çin ve Rusya birlikte hareket ettiler. Bunu Ukrayna Savaşı'nda da gördük, Orta Doğu politikalarında da gördük, pek çok yerde gördük. Dolayısıyla kökleşmiş bir birliktelik var.

Diğer tarafta da neyi biliyoruz biz? Rusya-Ukrayna Savaşı'nda vekalet savaşı yapan, yani aslında Amerika Birleşik Devletleri ile savaşan bir Rusya vardı ve hala Rusya-Ukrayna savaşı devam ediyor. Ukrayna üzerinde bir vekalet savaşı var. Diğer tarafta da pek çok cephede karşılıklı duruyorlar. Tabii ki Çin'in Rusya'yı karşılamasıyla Çin'in Amerika Birleşik Devletleri'ni karşılamasının aynı olması beklenmezdi.

ENERJİ PAZARLIKLARI VE TRUMP’IN TİCARET DUVARLARI

Peki İran Savaşı, Çin ve Rusya ilişkilerine ne getirdi? İran Savaşı ile birlikte biliyorsunuz ki Çin, İran'dan çok önemli bir alıcıydı. Fakat Rusya ne yaptı? Bu açığı kapatmak için birtakım alternatifler sunuldu. Tekrar bir boru hattının yapılması, tekrar doğalgaz fiyatları üzerinde pazarlığa oturulması, yani köklü olan bu ilişkinin daha da kuvvetlendirilmesi ve Çin'in tabiri caizse Amerika'ya kaptırılmaması için de bir efor var.

Fakat Çin de Rusya'yla olan bu birlikteliğin ne kadar kıymetli olduğunu biliyor. Çünkü Donald Trump'ın ikinci dönemine bakarsak, 2025 itibarıyla biz hep vergilerden bahsettik. Yüzde 140'a kadar çıkan vergiler yüzde 125'e indi vesaire. Fakat Donald Trump'ın karşısında direkt olarak yer alan bir Amerika Birleşik Devletleri vardı. Amaç da Çin'in ticari zincirini zayıflatmaktı. 2030 itibarıyla Çin'in çok daha yükseleceği ve rakipsiz olacağı konuşuluyordu. Bunu engellemek ki İran savaşının sebeplerinden biri olarak da bu konuşuluyordu.

DEĞİŞEN DENGELER

Dolayısıyla bu görüntüleri gördüğümüz zaman da bunu, durumun bir yansıması olarak değerlendirmek önemli. Evet, medyada şu geçiyor: "Zaten Rusya tarafından Çin'e bir ziyaret yapılacaktı. Dolayısıyla bunu Amerika'yla birleştirmek çok da sağlıklı değil" gibi birtakım görüşler var ama ben bu görüşlere katılmıyorum.

Çünkü her an sahnedeki aktörlerin hareketli olduğu, pozisyon değiştirebildiği ya da pozisyonunu yumuşatabildiği bir süreç içerisindeyiz. Rusya-Ukrayna Savaşı'nda da biz bunu gördük. Trump, Zelenski'nin yanındayken daha sonra Putin'le görüşmeye başladı ve nadir elementleri aldı. Dolayısıyla bu çok sık görüşmeleri daha da fazla duyacağız.

İLGİLİ HABER

DÜNYA

SON DAKİKA… Yeniden savaş mı denilecek? ABD’den ‘B PLANI’, İran’dan ise ‘SÜRPRİZ' uyarısı geldi... "Ahmedinejad planı ters tepti" iddiası!