Washington'da "azil" depremi kapıda! Trump sonrası ABD: Koltuk Vance'e mi kalıyor?
ABD’de Donald Trump’ın azledilme ihtimali tartışılırken, olası bir senaryoda Başkan Yardımcısı JD Vance’in görevi devralması gündemde. Ancak uzmanlara göre, Vance’in Pakistan’daki müzakerelerde sergilediği performans zayıf kaldı ve barış sürecinin tıkanmasına yol açtı. ABD heyetinin uzlaşmadan ziyade süreci kilitleyen taleplerle masaya geldiği değerlendirilirken, bu durum hem Vance’in siyasi geleceği hem de ABD’nin uluslararası itibarı açısından olumsuz bir tablo ortaya koyuyor.
ABD iç siyasetinde dikkat çeken gelişmeler yaşanırken, Donald Trump’ın görevden alınma ihtimali giderek daha fazla konuşuluyor. Prof. Dr.
İrfan Kaya Ülger, bu sürece ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“Başkan Yardımcısı JD Vance muhtemelen eğer daha önceden adli mekanizma devreye girip de Trump’ı azletmesi gerçekleşirse, Amerikan Kongresi’nde Kasım seçimlerinden sonra Trump devre dışı kalacak. Bu ihtimal güçleniyor. Tabii pek çok gelişme Amerika’daki bu siyasi seçimin sonuçlarını etkileyecek. Trump azledildikten sonra ABD Başkanlığı görevini başkan yardımcısı JD Vance üstlenecek. Kendisi kamuoyunda daha yeni yeni tanınıyor. Yani çok fazla hakkında bilgi yok. Biraz kapalı kutu görünümünde.”
“TRUMP’IN MİNYATÜR TÜREVİ” ELEŞTİRİSİ
Ülger, Vance’in siyasi profilini ve performansını eleştirerek şu değerlendirmeyi yaptı:
“JD Vance nerede el attıysa orada bir başarısızlık söz konusu. Trump’ın adeta minyatür bir türevi hüviyetinde bir şahıs. Mesela önceki gün yapılan müzakerelerde, İslamabad’daki müzakerelerde batılı medya organlarının yazdığına göre 12 defa burada baş müzakereci olarak Trump ile görüşme yapmış. Yani bu yetkilendirilmiş bir kişi, heyet başkanı bakımından tuhaf bir durum. Bir defa da Başbakan Binyamin Netanyahu’yla görüşme yapmış ve bu görüşmelerde adeta her konuyu başkana sorma, onun bilgisini alma yaklaşımı şeklinde bir izlenim ortaya çıkmış. Oysa ki inisiyatif kullanması gerekiyordu. Bunu yapamadığını görüyoruz.”
ATEŞKES SÜRECİ VE MÜZAKERELERİN KİLİTLENMESİ
Ülger’e göre Vance’in tutumu sahadaki diplomatik süreci de olumsuz etkiledi:
“Şu an itibarıyla 15 günlük ateşkes içerisinde sürecin bu pozisyon, tavır ve tutumuyla kilitlenmesine yol açtı. Kasım ayından itibaren 2028 yılı seçimlerine ve 2029 yılı Ocak ayına kadar ABD Devlet Başkanı görevini üstlenebilecek bir kişi. Yani iyi bir fotoğraf ortaya koyamadı. Baktığımızda barış müzakerelerinin kilitlenmesine yol açtı. Burada sanki savaş hiç yaşanmamış gibi. İsrail-ABD üzerinde sahada bir hâkimiyet tesis etmemiş gibi İran’ın egemenlik haklarına müdahale olarak kabul edilebilecek bir konuyu, nükleer konuyu öne çıkardı ve kilitlenmenin kapısını araladı. Bu anlamda JD Vance’in iyi bir fotoğraf vermediğini, uluslararası alanda Başkan Trump’ın bir benzeri, türevi izlenimi bıraktığını söyleyebiliriz.”
PAKİSTAN GÖRÜŞMELERİ VE SİYASİ KARİYER ETKİSİ
Prof. Dr. Ali Fuat Gökçe ise Vance’in Pakistan’daki temaslarının siyasi sonuçlarına dikkat çekti:
“Vance’in Pakistan’daki görüşmeleri onun siyasi kariyerini etkileyebilecek görüşmelerdi. Belki burada bir olumlu sonuç çıksaydı onun siyasi kariyerini daha da olumlu bir şekilde etkileyebilirdi. Burada tabii başkanın politikasından ayrı bir politika izleyebilmenin de Amerika Birleşik Devletleri’nde mümkün olmadığını gördüğümüzde ve Vance'in elinin ne kadar güçlü olduğunu da tahmin etmek biraz güç. Bir başkan var, Trump ve megaloman bir kişilik. Bunun alacağı kararlar ya da verdiği talimatlar doğrultusunda nasıl bir kendisi inisiyatif kullanacak o da tartışılır bir konu.”
“ABD HEYETİ BARIŞ İÇİN DEĞİL, SÜRECİ TIKAMAK İÇİN GELDİ”
Gökçe, ABD heyetinin müzakere yaklaşımına ilişkin çarpıcı bir değerlendirmede bulundu:
“Pakistan’a gelirken sadece ABD heyetinin Vance liderliğinde barış yapmaktan ziyade barışı burada tıkamak, görüşmeleri tıkamak, müzakereleri tıkamak amacıyla geldiğini; nükleer kapasitenin durdurulması, sonlanması ya da tamamen bu tesislerin sökülmesinin ek talep olarak getirilmesiyle birlikte buradaki görüşmelerin tıkanabileceğini tahmin etmek güç değil. Zaten de tıkandı. Dolayısıyla iyi niyetli gelmedikleri açık. Buradaki Pakistan’daki görüşmeleri bir ABD politikası olarak belki de bu şekilde okumak gerekir.”
SAHADAKİ GERÇEKLİK VE ABD’NİN YANILGISI
Gökçe’ye göre ABD’nin sahadaki güç dengesi algısı da gerçeklikle örtüşmüyor:
“Tamamen sahada üstün olduklarını düşünerek bu masaya gelen bir ABD heyetinin olduğunu görüyoruz ama sahadaki dengenin öyle olmadığını hepimiz biliyoruz. Oldukça da farklı gelişmelerin olduğu, yaşandığı bir savaş burada meydana geldi. Hakikaten de dünya savaş tarihinde ya da siyasi tarihinde irdelenmesi gereken bir savaş olarak da görmek gerekiyor. Hem taktik sahada hem de diplomasi-stratejik alanda gerçekten en ince ayrıntısına kadar incelenmesi gereken bir savaş olarak görüyorum.”
ABD SİYASETİNE OLUMSUZ YANSIYAN SONUÇ
Son olarak Gökçe, yaşananların hem Vance hem de ABD siyaseti açısından olumsuz sonuçlar doğurduğunu vurguladı:
“Dolayısıyla bu açıdan baktığımızda Amerika Birleşik Devletleri siyasetinin Vance üzerinden İslamabad’da tökezlemesi ya da bu şekilde bir gelişme sağlaması hem Vance hem de ABD siyasetine olumsuz bir puan kazandıracaktır.”
