Değişime Yön Veren Kadınlar: Jeannette Gurung ile röportaj

WOCAN (Women Organizing for Change in Agriculture and Natural Resource Management), 2004 yılında Jeannette Gurung tarafından kurulan uluslararası bir ağ. Örgüt, kadınların tarım, doğal kaynak yönetimi ve iklim eylemindeki görünmez emeğini tanımak, ölçmek ve ödüllendirmek amacıyla çalışır. Gurung, Nepal’de ormancılık uzmanı olarak başladığı kariyerinde, kadınların çevre politikalarındaki görünmezliğini fark ederek WOCAN’ı kurmuş.

New York’taki İklim Haftası kapsamında WOCAN ve iklim finansmanı danışmanlık şirketi VNV’nin birlikte düzenlediği akşam yemeğinde, kadın emeğinin iklim direncine katkısının nasıl ölçülebileceği ve finansal sistemlere nasıl entegre edilebileceği tartışıldı. Ben de Wocan’ın davetiyle bu geceye katılarak, kadının ilklim değişikliğindeki ve tarımdaki büyük etkisi üzerine birebir bilgiler alma şansı buldum.

W+ Standardı Nedir?

WOCAN tarafından geliştirilen W+ Standard™, kadınların çevresel ve toplumsal katkılarını ölçmek ve bu katkılara finansal değer kazandırmak için oluşturulmuş bir sistem. Karbon kredisi mantığına benzer biçimde, W+ Standardı kadınların zaman tasarrufu, gelir artışı, liderlik, eğitim gibi alanlardaki gelişimlerini ölçer ve bunları “W+ kredileri” olarak piyasada işlem görebilir hale getiriyor.

Bu kredileri satın alan şirketler, hem çevresel ayak izlerini dengeleyebiliyorlar hem de doğrudan kadın odaklı projelere fon sağlayabiliyorlar.

Kadın Emeğine Ekonomik Karşılık

W+ Standardı, toplumsal cinsiyet eşitliğini iklim piyasalarına dahil etmeyi hedefliyor. Model, ölçülebilir sosyal çıktılar üzerinden çalışıyor. Örneğin Nepal’de yürütülen Biyogaz Sobaları Projesi, binlerce kadının odun toplamak için harcadığı saatleri geri kazandırarak onların gelir elde etmelerine, liderlik pozisyonlarına katılmalarına veya dinlenme zamanına sahip olmalarına olanak sağlamış.

Brezilya’nın Cerrado bölgesinde yürütülen bir başka projede, kadınlara verilen eğitim ve agro-ormancılık destekleri, ormanların korunmasına ve kadın çiftçilerin ekonomik güçlenmesine katkıda bulunmuş. Projenin etkileri doğrulandıktan sonra, dünyaca ünlü bilindik markalar Versace, Jimmy Choo ve Michael Kors’un ana şirketi Capri Holdings tarafından yatırım almış.

İklim Finansmanında Yeni Değer Tanımı

VNV’nin kurucu ortağı Sandeep Roy Choudhury ile de, Londra’dan New York’a İklim haftası amacıyla geldiği sırada tanıştım. Sandeep Choudhury de WOCAN ile birlikte çalışarak toplumsal cinsiyet etkisi metriklerini karbon piyasalarına entegre ediyor. Choudhury’ye göre bu sistem, “değer” kavramının tanımını yeniden yapıyor: “Kadın emeği, ister tarımda ister bakım işlerinde olsun, iklim ekonomisinde genellikle arka planda kalıyor. W+ Standardı bu emeği görünür hale getiriyor ve finansal olarak değerlendiriyor.”

Bu yaklaşım, kadınların emeğini bir yardım konusu olarak değil, sürdürülebilir ekonomi için bir yatırım aracı olarak ele alıyor.

“Yeşil Sessizlik” ve Kurumsal Geri Çekilme

Wocan kurucusu Jeannette Gurung ile tanışmak da oldukça keyifliydi. Kendisi, birçok şirketin iklim eylemleri ve toplumsal cinsiyet projeleri hakkında artık kamuoyu önünde konuşmaktan kaçındığını belirtiyor. Bu durumu, çevresel taahhütlere yönelik politik tepkiler nedeniyle oluşan bir “green hushing” (yeşil sessizlik) olarak tanımlıyor.

“Veriler açıkça gösteriyor ki kapsayıcılık işe yarıyor,” diyor Gurung. “Ancak son dönemde hem toplumsal cinsiyet hem de iklim konuları sessizce gündemden çıkarılıyor.”

Yeni Bir Kredi Türü: W+ Kredileri

Karbon kredileri atmosferdeki görünmez dengeyi ölçmek için geliştirilmişti. W+ kredileri ise her zaman görülen ama ölçülmeyen katkıları ölçmeyi hedefliyor: kadınların emeği, zamanı ve liderliği. WOCAN, bu katkıları sayısallaştırarak, küresel iklim finansmanının sadece sermayeyi değil, gücü de daha adil dağıtmasına katkıda bulunmayı amaçlıyor.

WOCAN Kurucusu Jeannette Gurung ile Röportaj:

WOCAN uzun yıllardır kadınların iklim eylemindeki rolünü görünür kılmak için çalışıyor. Bu görünürlüğü ölçülebilir bir sisteme dönüştürme fikri nasıl ortaya çıktı?

Gurung: Cinsiyet eşitliği hedefleri konusunda kurumların sonuç alamamasından dolayı hayal kırıklığı yaşadım. Sadece kapasite geliştirmek yeterli değildi; davranış değişikliğini teşvik etmek gerekiyordu. Amacım, kadın örgütlerinin çevre ve toplum için yaptıkları çalışmaları sürdürebilmesi için kalıcı gelir kaynakları yaratmaktı.

Kadınların zaman, gelir veya liderlik kazanımlarını nasıl ölçüyorsunuz?

Gurung: Standardımız altı alanda (zaman, gelir/varlıklar, eğitim/bilgi, sağlık, gıda güvenliği ve liderlik) geliştirilmiştir. Bu göstergeler, on yıldır 25’ten fazla projede uygulanarak test edilmiştir. Bağımsız kuruluşlar olan Social Audit Network ve Integrity Verifiers doğrulama yapar.

Küresel iklim finansmanının yalnızca %0,01’i kadın liderliğindeki kuruluşlara gidiyor. Neden bu kadar yavaş değişim yaşanıyor?

Gurung: Çevre sektöründe sosyal boyutlara öncelik verilmemesi ve kadınların “kurban” olarak görülmesi temel neden. Yatırımcılar kurbanlara değil, çözümlere para yatırır. Kadın kolektifleri genellikle yatırım yapılabilir görülmüyor. W+ Standardı, kadınların çevre için yaptığı işleri ödüllendirerek sermayeyi doğrudan onlara yönlendirmeyi amaçlıyor.

Farklı ülkelerde yürütülen projelerde neler gözlemlediniz?

Gurung: Kadınlar günlük iş yükleriyle o kadar meşguller ki, gelir getirecek faaliyetlere katılamıyorlar. Öncelikle bu yük hafifletilmeli. Biogaz, gelişmiş ocaklar, sulama sistemleri gibi teknolojiler kadınlara zaman kazandırır. Erkeklerin de bu yükü paylaşması gerekir. Kadınların gezegen için yaptıkları işler tanınır ve karşılığı verilirse, iklim finansmanı dönüşümün hızlanmasına yardımcı olabilir.