Canlı Nöronlardan Bilgisayar: Yapay Zekanın Geleceği Doğada Gizli Olabilir

Bilim kurgu filmlerinde gördüğümüz senaryolar artık gerçeğe dönüşüyor. İsviçre merkezli startup Final Spark, insan derisinden elde edilen canlı nöronları kullanarak bilgisayar inşa etmeye çalışıyor. Projenin arkasındaki isimlerden nörobilimci Dr. Evelina Cortes, bu teknolojinin yapay zekanın en büyük sorunlarından biri olan enerji tüketimini nasıl çözeceğini anlattı.

10 yıldır mümkün olan bir teknoloji

Dr. Cortes, canlı nöronlardan bilgisayar inşa etmenin artık bilim kurgu olmadığını, yaklaşık 10 yıldır bu tür araştırmaların mümkün olduğunu belirtti. "Bugün insan derisinden oldukça kolay bir şekilde nöron elde edebiliyoruz. Deri hücrelerini kök hücreye dönüştürüyor, oradan da yüksek miktarlarda nöron üretiyoruz" diyen Cortes, elektronik ve yapay zeka alanındaki gelişmelerin bu projeyi gerçeğe dönüştürdüğünü vurguladı.

Yapay zekanın enerji sorunu

Günümüz yapay zeka sistemlerinin güçlü olmasına rağmen neden yeterli olmadığı sorusuna Cortes net bir yanıt verdi: “Enerji tüketimi.”

“Yapay zekanın kullandığı enerji katlanarak artıyor. Bugün bunu yönetebiliyoruz ama gelecekte ciddi bir sorun haline gelebilir" diyen Cortes, iki ana çözüm yolu olduğunu söyledi: Alternatif enerji kaynakları ya da daha verimli hesaplama sistemleri. Final Spark, ikinci seçenek üzerinde çalışıyor.

1 milyon kat daha verimli

Canlı nöronların dijital teknolojiden yaklaşık 1 milyon kat daha enerji verimli olduğunu belirten Cortes, çarpıcı bir karşılaştırma yaptı: "Bir muzla bütün gün beynimizi kullanabiliriz. Ama insan beyninin çalışmasını dijital teknolojiyle yeniden üretmek isteseydik, küçük bir nükleer santrale ihtiyacımız olurdu."

10 yıl içinde piyasada

Final Spark ekibi, 10 yıl içinde biyo-sunucu ve biyo-bilgisayar teknolojisini piyasaya sürmeyi hedefliyor. Cortes, "Önce basit algoritmalar geliştireceğiz, sonra gelişmiş algoritmalara geçip ölçeklendireceğiz. Tüm bunlar yaklaşık 10 yıl alacak" dedi.

Etik sorular filozoflara

Projenin etik boyutu da tartışma konusu. İnsan hücrelerinin kullanılması konusunda kamuoyundan gelen sorulara yanıt vermek için Final Spark, filozoflarla işbirliği yapıyor. Cortes, "Etik ve felsefi sorulara cevap verecek yetkinlikte olmadığımızı düşünüyoruz. Avrupa'da büyük bir üniversitede bu konuda çalışma yapılmasını umuyoruz" dedi.

Hücrelerin bilinçli olup olamayacağı sorusuna ise şu yanıtı verdi: "Şu anda sadece 10 bin nöronluk küçük bir hücre kümesi kullanıyoruz. Ama sistem gerçekten zeki hale geldiğinde, belki ChatGPT'yi canlı nöronlar üzerinde çalıştırabildiğimizde, o zaman filozofların yardımına ihtiyacımız olacak."

Altı kişilik ekip 50 milyon dolar arıyor

Final Spark, Fred Martin, Fred Jordan ve Martin Couter tarafından kurulan İsviçre merkezli bir startup. Şu anda altı kişilik küçük bir ekiple çalışan şirket, 50 milyon İsviçre Frangı (yaklaşık 50 milyon dolar) sermaye toplamayı hedefliyor. Cortes, "Ekipman pahalı değil ama mükemmel insanlara ihtiyacımız var. Fon toplamamızın ana nedeni bu" diye konuştu.

Uzaktan erişilebilen laboratuvar

Final Spark'ın laboratuvarı oldukça özel bir yapıya sahip. Dünyanın her yerinden üniversiteler ve özel şirketler, nöronların bilgiyi nasıl işlediği konusunda temel araştırma yapmak için bu laboratuvarı uzaktan kiralayabiliyor. Şirket, Frontiers dergisinde yayınlanan bir makalede laboratuvarını tanıttı. Ayrıca GitHub deposu ve Discord grubu üzerinden teknik tartışmalar yürütülüyor.

Cortes, kullanıcılarından birinin yakın zamanda NeuroPlatform'u kullanan ilk deneysel makaleyi yayınladığını da müjdeledi.

Biyoloji ve teknolojinin kesişimi

Dr. Evelina Cortes, deneysel biyoloji alanında araştırmalar yaptıktan sonra akademiden ayrılıp startup'larla çalışmaya başladı ve yapay zekaya olan ilgisi onu Final Spark'a getirdi. Cortes, "Biyoloji ve teknoloji arasındaki sınır, yapay zekanın geleceğinin doğada gizli olabileceğini gösteriyor" dedi.