Fransa Büyükelçiliği’nin kapıları kültürel miras için açıldı

18 Eylül akşamı, o kapılardan biri açıldı.

Ankara’da bu yıl beşincisi düzenlenen Avrupa Miras Günleri, Fransa’nın Ankara Büyükelçisi Isabelle Dumont’un ev sahipliğinde Fransa Büyükelçiliği Rezidansı’nda düzenlenen resepsiyonla başladı.

Büyükelçilerin, yabancı misyon temsilcilerinin ve kültür-sanat dünyasından isimlerin katıldığı gecenin sürprizi ise Fransız çağdaş sirk topluluğu Cirque Entre Nous oldu.

Fransız mimar Albert Laprade tarafından tasarlanan tarihî rezidansın bahçesi, o gece yalnızca diplomatik bir davetin mekânı değildi. Mimari, müzik, dans, mizah ve akrobasi aynı bahçede buluştu.

Cirque Entre Nous, “Çin direği” olarak bilinen sirk tekniği etrafında şekillenen gösterisini sundu. Dört arkadaşın günlük hayattaki birlikteliğini sahneye taşıyan sanatçılar, kimi zaman metrelerce yükseğe tırmandı, kimi zaman birbirlerinin omuzlarında dengede kaldı.

Gösterinin etkileyici tarafı yalnızca fiziksel güç gerektiren hareketler değildi. Dört kişinin birbirini tanıması, birbirine güvenmesi ve tam zamanında doğru hareketi yapması gerekiyordu.

Aslında kültürel mirasın korunması da biraz böyle değil mi?

Bazı değerler ancak birlikte sahip çıkıldığında ayakta kalabiliyor.

Sahne ile seyirci arasındaki duvar kalktı

Topluluğun sanatçılarından Matias Plaul, gösterinin dört arkadaşın bir araya gelmesi fikri üzerine kurulduğunu anlattı.

Plaul’un sözleriyle bu, birlikte ne yapacağını bilen, şakalaşan ve eğlenen dört kişinin buluşmasıydı. Karakterler neredeyse bir aile gibiydi.

Gösterinin izleyiciye büyük ve ağır bir mesaj verme iddiası da yoktu. Amaç, insanları güldürmek ve sahne ile seyirci arasındaki görünmez duvarı akrobasiyle ortadan kaldırmaktı.

Plaul, aynı gösteriyi her gün sergileseler bile her performansın kendine özgü olduğunu söylüyordu. Çünkü seyirci değişiyor, ortam değişiyor ve o anda kurulan ilişki de başka bir hâl alıyordu.

Fransa Büyükelçiliği Rezidansı’nın bahçesinde yaşanan da tam olarak buydu. Tarihî bir mekân, yalnızca uzaktan seyredilen bir yapı olmaktan çıktı; sanatla ve insanlarla yeniden yaşayan bir alana dönüştü.

Üç bin kişilik kontenjan bir saatte doldu

Gecenin bana göre en çarpıcı bilgisi ise akrobasi gösterisinden sonra geldi.

Ankara Fransız Kültür Merkezi Müdürü Pascale Boeglin Rodier, etkinlikler için ayrılan 3 bin kişilik kontenjanın tamamının yalnızca bir saat içinde dolduğunu açıkladı.

Fransa’nın Ankara Büyükelçisi Isabelle Dumont da Avrupa Miras Günleri’nin bu yıl 11 büyükelçiliğin katılımıyla düzenlendiğini, programa her yıl daha fazla kurumun sahip çıktığını söyledi.

Bu yoğun ilgi bize önemli bir şey anlatıyor:

İnsanlar tarihe, mimariye ve kent belleğine ilgisiz değil.

Sorun, çoğu zaman tarihî yapıların gündelik hayatın dışında kalması ve insanların bu mekânlarla doğrudan bağ kuramaması. Merak edecekleri bir rota, dinleyecekleri bir hikâye ve içeri girebilecekleri bir kapı sunulduğunda karşılığı hemen geliyor.

Üç bin kişilik kontenjanın bir saatte dolması bunun en açık kanıtı.

Avrupa Konseyi ile Avrupa Birliği’nin ortak programı olan Avrupa Miras Günleri’nin Ankara ayağı, Avrupa Ulusal Kültür Enstitüleri Ağı EUNIC’in Ankara kümesinin girişimiyle düzenleniyor.

Avrupa Miras Günleri kapsamında 19 ve 20 Eylül’de Ankara’daki tarihî yapılar, bahçeler ve normal zamanlarda girilmesi mümkün olmayan diplomatik mekânlar rehberli turlarla ziyaretçilere açıldı.

Fransa Büyükelçiliği Rezidansı’nın yanı sıra Almanya, Avusturya ve Finlandiya gibi ülkelerin temsilciliklerinde de turlar düzenlendi.

Üstelik program artık yalnızca Ankara’yla sınırlı değil. Etkinliklerin İstanbul ve İzmir’e de uzanması, kültürel mirasa yönelik bu ilginin daha geniş bir alana yayılmasını sağladı.

Miras kapılar açıldıkça yaşar

Programın üç kente yayılması önemli. Ancak kültürel mirası yaşatan yalnızca etkinliklerin sayısı veya ulaştığı şehirler değil; insanların bu mekânlarla doğrudan ilişki kurabilmesi.

Büyükelçi Dumont’un da vurguladığı gibi, tarihî bir mekânda sanatla buluşmak insanlara hem yeni bir sanat dalını keşfetme hem de somut olmayan kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasına katkıda bulunma imkânı sunuyor.

Fransa Büyükelçiliği Rezidansı’nın bahçesindeki gösteri de bunun canlı bir örneğiydi. Mimari miras yalnızca seyredilen bir dekor olarak kalmadı; sanatın, insan ilişkilerinin ve ortak bir deneyimin parçasına dönüştü.

Bir yapıyı korumak için önce onun neden değerli olduğunu bilmek gerekir. Bilmek için görmek, görmek içinse kapıların açılması gerekir.

Avrupa Miras Günleri’nin en değerli tarafı tam da bu: Normalde uzaktan baktığımız mekânları, yaşayan ve hikâyesi anlatılabilen birer kent hafızasına dönüştürmesi.

Büyükelçilikler, belediyeler, üniversiteler, müzeler ve diğer kamu kurumları belirli dönemlerde tarihî yapılarını daha geniş kontenjanlarla ziyarete açabilir. Kent rotaları yıl boyunca sürdürülebilir.

Çünkü kültürel mirasın korunması için insanların yalnızca tarihî binaların önünden geçmesi yetmez. İçeri girmeleri, hikâyelerini dinlemeleri ve yaşadıkları kentle kişisel bir bağ kurmaları gerekir.

O gece Cirque Entre Nous sanatçıları, düşmeden havada kalabilmek için birbirlerine güvendi.

Kentlerin belleği de farklı değil.

Geçmişi yalnızca uzaktan seyrederek koruyamayız. Ona yaklaşmalı, hikâyesini öğrenmeli ve birlikte sahip çıkmalıyız.

Ankara’nın açılan kapılara gösterdiği yoğun ilgi ise umut verici bir cevap oldu:

Bu kent, kendi hikâyesini merak ediyor.

Yeter ki o hikâyeye açılan kapılar kapalı tutulmasın.