Her 7 ülkeden sadece 1’i bir kadın tarafından yönetiliyor

IPU ve UN Women tarafından yayınlanan “Siyasette Kadın 2026” Haritasına göre, dünya genelinde kadınlar siyasi liderlikte büyük ölçüde yetersiz temsil edilmeye devam ediyor. Kararlar hala büyük ölçüde erkekler tarafından alınıyor. 2026 itibarıyla yalnızca 28 ülke bir kadın Devlet ya da Hükümet Başkanı tarafından yönetiliyor. Buna karşılık 101 ülkede bugüne kadar hiç kadın lider görev yapmadı.

Rakamlar ne söylüyor?

IPU ve UN Women tarafından hazırlanan “Siyasette Kadın 2026” haritası, 11 Mart 2026’da 70. Kadının Statüsü Komisyonu (CSW70) kapsamında New York’ta düzenlenen bir etkinlikte tanıtıldı.

Kadınlar siyasi liderliğin dışında bırakıldığında, barış, güvenlik ve ekonomik öncelikleri şekillendiren kararlar, kadınların deneyimi ve bakış açısı olmadan alınıyor. Yeni küresel veriler, özellikle yürütme organlarında, kadınların siyasi liderliğinde ilerlemenin duraksadığını ve bazı durumlarda geriye gidiş yaşandığını gösteriyor.

IPU ve UN Women verilerinin öne çıkan bulguları:

Kadınlar dünya genelinde kabine bakanlıklarının yalnızca yüzde 22,4’ünü elinde bulunduruyor. Bu oran 2024’teki yüzde 23,3’ten gerileyerek, yıllardır süren kademeli ilerlemenin tersine döndüğüne işaret ediyor.

14 ülke, kabinelerinde eşitliği sağlamayı başardı. Bu, eşit temsilin mümkün olduğunu gösteriyor. Buna karşılık 8 ülkede hala hiç kadın bakan bulunmuyor.

Kadınlar dünya genelinde parlamentolardaki sandalyelerin yüzde 27,5’ini elinde bulunduruyor. Bu oran 2025’te yüzde 27,2 idi. Sadece 0,3 puanlık artış, 2017’den bu yana kaydedilen en yavaş büyümenin üst üste ikinci yılını gösteriyor ve kadınların siyasi karar alma gücüne erişiminin ne kadar yavaş ilerlediğini ortaya koyuyor.

Ocak 2026 itibarıyla dünya genelinde 54 kadın parlamento başkanı bulunuyor. Bu sayı tüm başkanlarının yüzde 19,9’una karşılık geliyor. Bu oran bir önceki yıla göre yaklaşık 4 puanlık bir düşüş anlamına geliyor ve son 21 yılda kadın parlamento başkanı sayısındaki ilk azalmayı temsil ediyor.

Yolun önündeki engeller

Siyasette yer alan kadınlar, hem çevrim içi hem de çevrim dışı alanda artan şiddet ve yıldırma ile karşı karşıya. Ankete katılan kadın siyasetçilerin yüzde 76’sı kamuoyu tarafından yıldırmaya maruz kaldığını bildirirken bu oran erkeklerde yüzde 68. Bu eğilim, kadınların aday olması önünde caydırıcı bir etkiye sahip ve siyasi güçte eşitliği yavaşlatıyor.

Kadınlar liderlik pozisyonlarına ulaştıklarında bile çoğu zaman geleneksel olarak sosyal sektörlerle ilişkilendirilen sınırlı sayıda alanda yoğunlaşıyor.

Kadınlar toplumsal cinsiyet eşitliğinden sorumlu bakanlıkların yüzde 90’ını ve aile ve çocuk işlerinden sorumlu bakanlıkların ise yüzde 73’üne liderlik ediyor. Bu durum siyasi liderlikte uzun süredir var olan toplumsal cinsiyet kalıp yargılarını güçlendiriyor. Erkekler ise savunma, içişleri, adalet, ekonomi, yönetişim, sağlık ve eğitim gibi bakanlıklara neredeyse tek başına liderlik etmeye devam ediyor.

"Ülkeler daha istikrarlı oluyor"

UN Women İcra Direktörü Sima Bahous, mevcut tabloyu küresel bağlamıyla değerlendiriyor: “Küresel istikrarsızlığın arttığı, çatışmaların tırmandığı ve kadın haklarına yönelik görünür bir gerilemenin yaşandığı bir dönemde kadınların siyasi liderlikten dışlanması, toplumların karşı karşıya oldukları zorluklara yanıt verme kapasitesini zayıflatıyor. Kadınlar daha iyi kararlar alınması, çatışmaların önlenmesi ve kalıcı barışın inşası için hayati öneme sahip perspektifler ve deneyimler sunuyor. Kadınlar siyasi liderliğe tam olarak dahil olduğunda ülkeler daha istikrarlı oluyor, politikalar insanlar için daha iyi işliyor ve toplumlar dünyamızı şekillendiren krizlerle başa çıkmaya daha hazırlıklı hale geliyor.”

"Eşit temsil ahlaki bir zorunluluktur"

IPU Başkanı Tulia Ackson ise konuya hem etik hem de pratik bir perspektiften yaklaşıyor: “Eşit temsil ahlaki bir zorunluluktur; çünkü kadınların kendi hayatlarını yöneten kararları şekillendirmede eşit hakları vardır. Aynı zamanda makul bir tercihtir. Kurumlar, hizmet ettikleri toplumları yansıttığında daha iyi kararlar alır. Her kesimden kadının her düzeyde var olduğu ve etkili olduğu kurumlar önyargıları daha iyi tespit edebilir, daha adil çözümler geliştirebilir ve kamu güvenini daha güçlü biçimde kazanabilir.”

"Erkekler ve kadınlar eşit ortaklar olarak çalışmalı"

IPU Genel Sekreteri Martin Chungong, çözüm yollarına dikkat çekiyor: “IPU, iyi tasarlanmış kotaların ve güçlü siyasi iradenin, değişimi hızlandırmak ve kadınların demokratik karar alma süreçlerinde seslerinin duyulmasını sağlamak için hayati olduğuna defalarca vurgu yapmıştır. Aynı zamanda erkekler ve kadınlar, siyasi kültürü dönüştürmek, kalıp yargılara meydan okumak ve temsil ettikleri toplumları yansıtan kapsayıcı parlamentolar inşa etmek için eşit ortaklar olarak birlikte çalışmalıdır.”

Engellere rağmen mücadele sürüyor

Değişimin yavaş ilerlemesine rağmen dünyanın dört bir yanındaki kadınlar, siyasi yaşamda yerlerini almak için sınırları zorlamaya devam ediyor. Ayrımcı yasalar, siyasette kadına yönelik şiddet ve kaynaklara eşitsiz erişim gibi yapısal engellerin kaldırılması ve olumsuz toplumsal normların dönüştürülmesi, önümüzdeki yıllarda kadınların siyasi liderlikte eşit katılıma ulaşması için büyük önem taşıyor.

Birleşmiş Milletler’in kadın hakları ve toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda küresel standartları belirleyen en üst düzey hükümetler arası organı olan Kadının Statüsü Komisyonu’nun 70. Oturumu, kadın haklarındaki gerilemenin tersine çevrilmesi için nesilde bir kez karşılaşılabilecek bir fırsat sunuyor. Demokrasi, kadınlar her karar alma sürecine eşit katıldığında daha güçlü, daha adil ve daha dayanıklı olacaktır.