Esra Öz Esra Öz

Kronik hastalığı olan çocuklar, covid-19 salgını sürecinde nelere dikkat etmeli?

05.04.2020 Pazar | 17:31

Tüm dünyayı derinden etkileyen Covid-19 pandemisi ile birlikte kronik hastalığı olan kişilerin risk grubu olarak görülmesi sebebiyle özellikle bu kişilerin merak ettiği konular gün geçtikçe artıyor. Özellikle de kronik hastalığı olan çocukların ebeveynleri bu süreçte aşırı endişeli hale geliyor. Kalp, diyabet, alerji sorunlarıyla birlikte COVID-19 sürecinde nelere dikkat etmeleri gerektiğini alanında uzman isimlere sordum.

Ülkemizde her yıl yaklaşık 12 -13 bin civarında doğumsal kalp hastalıklı çocukların dünyaya geldiğini söyleyen Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Kalp Hastalıkları Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serdar Kula, “Bu bebeklerin yaklaşık yarısını bir yaşından önce cerrahi ya da girişimsel kardiyoloji yöntemleri ile müdahale gerektiren önemli hastalıklar oluşturuyor.

Gelişen tıbbi olanaklar sayesinde doğumsal kalp hastalıkları daha anne karnındayken tespit edilebiliyor ve bu değerlendirme sonucunda doğum sonrası acil tedavi gereken bebekler için gerekli yönlendirilmeler yapılarak, gecikmeden tüm tedavi amaçlı müdahalelerin doğum sonrası hemen yapılabilmesi için önlemler alınıyor. Bu değerlendirme için en ideal zaman, eğer ailede doğumsal kalp hastalığı için risk oluşturacak bir neden yoksa 18-20. gebelik haftaları oluyor.

Covid19 salgını açısından bakıldığında, doğumsal kalp hastalıklı çocukların toplumdaki diğer bireylerden daha fazla bir riske sahip olmadığını rahatlıkla söyleyebiliriz. Bununla birlikte öncelikle doğumsal kalp hastalıklarının siyanotik (mor) ve asiyanotik (mor olmayan) bebekler olarak iki temel grubu olduğunu belirtelim. Mor bebeklerin kalp hastalığı tipleri gelişimsel süreçleri niteliğiyle daha komplekstir ve bir takım sendromik durumlarla birlikte görülürler. Bu sebeple kalp dışında diğer sistemlerin de sıklıkla önemli sorunlarının olduğu bir birliktelik söz konusudur. Bu bebeklerde akciğer gelişim problemlerinin yanı sıra bağışıklık sisteminin ek sorunları da sıkça görülebilir. Bu nedenle bu hastalar doğal olarak toplumdaki diğer bireyler ve diğer kalp hastalıklı çocuklara göre Coıvid-19 açısından daha fazla riske sahipler” dedi.

Kalp nakli yapılan hastalar daha dikkatli korumalılar

Mor bebeklerde kan oksijen seviyesinin yüzde 85’in altında olmasının da hem Covid-19 hem de diğer enfeksiyonlar açısından risk oluşturduğunu belirten Kula, “Tabi, tüm bunların arasında kalp nakli yapılmış olan hastaları da unutmamak gerekir. Kalp nakli yapılan hastalar kullanmakta oldukları bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar nedeniyle sadece Covid-19’a değil tüm enfeksiyonlara karşı risk altındadırlar ve kendilerini daha dikkatli korumalılar. Pulmoner hipertansiyonu olan hastalıklar da Covid19 açısından ek bir risk taşımıyor. Ancak, pulmoner hipertansiyona neden olan hastalıklar, bu riski artırabiliyor. Çocuğunuz için Sağlık Bakanlığımız tarafından önerilen aşılar ve bu aşı programına sıkı sıkıya uymanızı tavsiye ediyoruz. Bazı doğumsal kalp hastalıklarına özel olarak ek aşıların da yapılması gerekebilir. Bu aşılar için takip ve tedavinizi sürdüren doktor sizi bilgilendirir.”

Evin sık sık havalandırmanın önemli olduğuna dikkat çeken Kula, özellikle evde hasta bir birey varsa, bu bireyin ev içinde bir odada izole edilmesi ve odasının da sık sık havalandırılmasına dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı.

Tip 1 diyabetli çocuklar nelere dikkat etmeli?

Tip 1 diyabetli çocukların COVID-19 bakımı sürecinde diğer çocuklardan hiçbir farkı olmadığını belirten Diyabetli Çocuklar Vakfı (DİYAÇEV) Başkanı Prof. Dr. Şükrü Hatun, “Yani daha fazla risk altında değiller. Bağışıklık sistemi güçlendirici ilaç, D vitamini, balık yağı, propolis gibi şeyler almalarına gerek yok. Tip 1 diyabetli çocukların bağışıklık sistemleri kendi yaşıtlarınki kadar sağlam ve iyi. Koronovirüs zaten çocukları daha az etkiliyor. Herkes için söylenen önlemlere uymaları, ellerini yıkamaları, iyi uyumaları ve beslenmeleri, stres yaratan durumlardan uzaklaşmaları ve maske kullanmaları önemli. Hastalık şüphesi olması halinde diğer hastalık günlerinde olduğu gibi daha sık kan şekeri ve keton izlemi yapmak, sıvı alımını arttırmak, kan şekeri seyrine göre gerekirse insülin dozlarını arttırmak gerekir.” dedi.

Uluslararası Çocuk ve Adolesan Diyabet Birliği (ISPAD), Çin ve İtalya'da salgını yaşayan güvenilir pediatrik endokrinoloji uzmanı meslektaşlarının raporlarına dayanarak COVID-19 ile ilgili önemli noktaların vurgulandığını söyleyen Hatun, şu bilgileri verdi:

1.Bugüne kadar (24 Mart 2020), Çin ve İtalya'dan Pediatrik Endokrinologlar, diyabetli çocuklarda ve gençlerde hastaneye yatmayı gerektiren hiçbir COVID-19 vakası bildirmemiştir.

2.Bu meslektaşlarımız sağlık sistemi üzerinde büyük bir stres olduğunu bildirmektedir.

3.ISPAD, hastaneye yatış ve acil durum veya acil bakım başvurusuna duyulan ihtiyacı önlemek, ancak gerektiğinde bu kaynakları kullanmak için standart diyabet bakımına devamlılığın önemini vurgulamaktadır.

4.Diyabetli gençlerin bakımına ve enfeksiyon riskini azaltmaya devam etmenin bir yolu olarak tele-sağlıkta hızlı bir artış olmuştur. Hastalar, aileler ve sağlık ekipleri arasındaki iletişim hayati derecede önemlidir. Kliniklere veya hastanelere ziyaretlerden kaçınmak için uygulanacak yöntemler ile diyabet yönetimiyle ilgili öneriler diyabetli gençlere ve ailelerine sağlanabilir ve COVID-19 bulaşma riskini azaltabilir.

5.Sağlık çalışanları olarak bu stresli dönemde hastalarımızı, ailemizi ve meslektaşlarımızı desteklememiz son derece önemlidir.

Astımı olan çocuklar ne yapmalı?

Astımı olan çocuklarda riskin sadece ağır seyredenlerinde yüksek olduğunu kaydeden Türkiye Ulusal Alerji ve Klinik İmmünoloji Derneği (AİD) Başkanı Prof. Dr. Bülent Şekerel, “Herkes kullanmakta olduğu ilaçlarına devam edecek ve Bakanlığın 14 tedbirine uyacak. Ağızdan kortizon tablet veya yüksek doz kortizonlu sprey kullananların doktorları ile konuşması faydalı olur. Belki dozlarda bir ayarlamaya gerekebilir. Astımın kontrol altında olması gerekiyor ki bu enfeksiyon ağır geçmesin” diye konuştu.

Astımlıların olası korona enfeksiyonunu ağır geçirmemeleri için Şekerel, dikkat edilecek 10 husus şöyle sıraladı:

1-İlaçlarınıza devam edin

2-Sigara, hava kirliliği, duman gibi tetikleyicilerden uzak durun.

3- Düzenli egzersiz yapın (evde de olabilir).

4- Dengeli beslenin, bol meyve ve sebze tüketin.

5-Bol sıvı tüketin.

6-Odalarınızı sık sık havalandırın.

7-Stresten uzak durun ve moralinizi yüksek tutacak etkinlikleri gerçekleştirin.

8- Uykunuza dikkat edin.

9- Kalabalıklardan uzak durun ve sosyal mesafeyi koruyun.

10-El hijyenine dikkat edin.

Herkes için bunlara dikkat

Türkiye Milli Pediatri Derneği Genel Sekreteri Prof. Dr. Enver Hasanoğlu ise, herkesin dikkat etmesi gerekenleri şöyle sıraladı:

1-Hijiyen, ellerinizi sık sık yıkayın.

2- Evde sosyal izolasyon sağlayın.

3-Test sayısının arttırılması ve pozitif çıkanları karantinaya alınması önemli.

4-Sağlık çalışanlarını iyi korunmalılar, aksi takdirde sağlık sistemi çöker.

5-COVID-19 her yaşta görülür, son günlerde çocuk ölümleri de dünyada görülmeye başladı.

6-Mümkünse pandemi hastanelerini ayırmak.

7-İlgililerin TV kanallarına çıkan ve konuşan kişilere dikkat etmesi gerekiyor, bazen yanlış bilgi veriliyor.

8-Bilim kurulunun dediklerine güvenelim.

9-Bu sıkıcı günleri bu önlemlere dikkat edersek daha kolay atlatırız.

Diğer Yazıları

Covid-19 aşıları ile ilgili merak ettiğiniz sorular yanıt buluyor

“Faz 3 aşamasını tamamlamış ve kullanımına izin verilen aşıların hepsi güvenlidir ve yeterli koruyuculuğu sağlayacağı da ön görülüyor” diyen Türk İmmünoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Haluk Barbaros Oral, “En iyi aşı ulaşılabilen aşıdır. Hangi tip aşı olursa olsun etkinliğini kaybetmeden yaygın olarak kullanımının sağlanması salgının kontrolü için kaçınılmaz.” dedi.

Devamını Oku 15.12.2020

Epigenetiğin gen kontrolünde oynadığı rol nedir?

Doktora çalışmaları sırasında genlerin nasıl aktif ya da inaktif halde tutulduğu ile ilgili temel bilimsel soruların anlaşılmasına katkı sağlayan Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT)’nden Dr. Özgür Öksüz, Polycomb proteinlerinin hücre içerisindeki isleyişini, bir sonraki hücrelere nasıl aktarıldığını ve kanser hücrelerinde görülen hasarların hangi sonuçlara sebep olduğunu anlamak konusunda çalışıyor.

Devamını Oku 07.12.2020

Avrupa’dan iki doktora öğrencisi Türkiye’deki gençlere bilimi sevdirebilmek için “Gelecek Bilimde” diyor

Hollanda ve Polonya’dan Türkiye’ye bilimi sevdirmek için farklı liselerden öğrencilerden oluşan ekipleriyle Mühendis Burak Çankaya ve Psikolog Cevdet Acarsoy, her gün yeni bir şeyler deniyorlar. Avrupa’dan iki bilim meraklısının bilim yayıncılığı ile ilgili serüveni konuştuk.

Devamını Oku 06.12.2020
{$ item.Title $}
{$ item.Title $} © {$ item.Files[0].Sources[0] $}
{$ item.DailyVideosDetails.Section_Title $}
{$ item.Title $}
{$ item.DailyVideosDetails.Section_Title $}
{$ item.Title $}
{$ item.DailyVideosDetails.Section_Title $}
{$ item.Title $}
{$ photo.Metadata.Title $}
{$ item.DailyVideosDetails.Section_Title $}
LG
MD
SM
XS