Çatışma Kıskacında Eko-Politik İklim

Süregelen çatışma halinin hangi serim ve vadede olgunlaşacağına ait sorular, eko-politik iklim bakımından risk algısı ve güvence arayışı faktörlerini birlikte arttırıyor. Ortaya konan farklı senaryoların tamamında, karşımıza zorlu ve zorlayıcı tablolar çıkıyor:

Çatışma bölgesinin eko-coğrafik konumu dolayısıyla petrol ve petrol ürünleri ilk planda mercek altına alınıyor; Hürmüz Boğazı faktörü ön plana çekiliyor. Deniz yolu ile taşınan ham petrolün yaklaşık üçte birinin, sıvılaştırılmış gaz nakliyatının ise dörtte birinin geçtiği bu koridorda İran tarafından uygulanacak bir blokajın getireceği fiyat artışı baskısı artık radara girmiş bulunuyor. Tamamen engelleme (tam blokaj) durumunda, küresel pazarlara ulaşan petrol arzı bakımından kısa-orta vadede 17 milyar varil eksilme benzeri senaryolar ve fiyatlarda varil başı on doları geçen artışlar gündeme dahil ediliyor. Kötümser kanattan bakıldığında, petrol fiyatlarının yüz doları aşarak “üç haneli rakamlarda seyretmesi” gibi alternatif senaryolar ortaya konuluyor. TCMB (Merkez Bankası) tarafından Enflasyon Raporu kapsamında “aşırı iyimser petrol fiyat tahminleri” açıklanan Türkiye için her 10 dolarlık artış; cari dengede 3 milyarlık ek yük ve aylık enflasyonda 2 puanlık artış riskleri anlamına geliyor.

Güvenli liman etiket ve beklentisine en yakın duran finansal varlık olarak altın ve gümüş için, zaten yukarı yönlü olan trend bakımından, yeni destek dinamiklerinin ortaya çıktığı izleniyor. Saat farkı ile önce açılacak Asya piyasalarında beklenen yön yukarı olmakla birlikte, bu artışın ufuk ve temposu kestirilemiyor. Bir kısım yorumlarda, altın için kısa erimde ortaya konulan ons başı fiyatlar altı bin doları aşıyor. İç piyasada Cumartesi günü yaşanan ve gram başına sekiz bin lirayı bir anda aşan sarı metalin, alış-satış makası kulvarının hızla açıldığı izleniyor. Özellikle, bankaların artan oynaklık ve risk primi çerçevesinde fiziki altın satış fiyatına bin Lira düzeyinde ekledikleri “makas primi” dikkat çekiyor. Tarihinin en pahalı dönemini yaşayan altın yanında, hızlı bir artışla 150 liraya ulaşan gümüş cephesinde temkinli olmak gerekiyor. Uzmanlar, özellikli dönem ve koşullarda, “kademeli alım/satım” prensibini dikkate almak gerektiğine dair hatırlatmada bulunmayı sürdürüyor.

Tablonun kötümser tarafında hiç şüphesiz sermaye piyasaları ve kripto varlıklar yer alıyor.  Borsalar henüz kapalı iken, ticareti kesintisiz devam eden kripto varlıklar bakımından kısa sürede ortaya çıkan değer kayıpları dikkat çekiyor. Söz konusu finansal varlık klasmanının sembol ismi Bitcoin için artık 60 bin doların üzerinde tutunabilme beklentisi gündeme geliyor. Nitekim, kripto varlıklarda sadece bir gün (Cumartesi) içinde yaşanan toplam çıkışın; 70 milyar dolara ulaştığı hesaplanıyor. Bir zamanlar “dijital altın” olarak adlandırılan ve ikiyüz bin dolar hedefi ile taçlandırılan Bitcoin başta olmak üzere, kripto varlıklar için ümit ile beklentilerin olumsuz yönde dümen tutmayı sürdüreceği görülüyor.

Gerilimin ilk saatlerinden başlayarak, bölgede “ticaret ve yatırımın cazibe merkezi” kimliğini taşıyan Dubai olmak üzere altı farklı ülkede yer alan hedeflere yöneltilen İran saldırıları kaygı uyandırıyor. Bölgenin tamamında hava yolu trafiğinin durma noktasına gelmesi de işin bir başka cephesini teşkil ediyor. Turizm sektörü özelinde kalıcı sıkıntı ve zararların şimdiden hesaba katılmaya başlandığı izleniyor.

Anlık gelişmeler ile sıcak açılımların akışı çerçevesinde devam eden çatışma dinamiklerinin daha büyük ölçek ve geniş planlara taşınmadan sonlan(dırıl)ması ümidini korumak; ihtiyatlı iyimserlik duruşuna sarılmak gerekiyor.