Eko-Politiğin Hızlanan Gündemi

Finansal varlık fiyatları ve piyasalardaki hareket ile değişimlerin; hem frekans (tekrarlanma-sıklık), hem de montan (miktar) eksenlerinde, yüksek oranlarda seyrettiği izleniyor. Bir işlem günü içerisinde iki haneli rakamlardan üç haneliye sıçrayan petrol fiyatları; sermaye piyasalarında %5 düzeylerini aşan yükseliş ve/veya düşüşler; altın değerinde gün içinde ons başına 100 Doları aşan dalgalanmalar adeta rutin hale geliyor. Nitekim, “Yeni Normal” ve benzeri kavramların bugünlerde sıklıkla kullanılmasına şaşırmamak gerekiyor.

Öncelikle, gelişmelerin genel çerçevesini oluşturan Jeo-Politik dinamiklere göz atıldığında; beşinci yılına giren Ukrayna-Rusya ve altı ayını geride bırakan Körfez savaşları, sona erdirilme bir yana, genişleme tehdidi ile tempo kazanıyor. Çatışan ülkelerin başkent ve sivil hedeflerine karşı geliştirilen saldırılar yanında, farklı ülkelere yönelik aktif ve pasif tehditler ile sürekli “el yükseltiliyor.” Rusya tarafından Avrupa’nın tümüyle hedef tahtasına konulmasından; süre gelen Hürmüz handikapına ilaveten Babel- Mandeb’te sıkıntı doğmasına kadar bir dizi yeni manşet gündeme düşüyor. “Taktik nükleer silah kullanımı” tehdidinden, “Polonya’nın beş günde haritadan silinmesi” cüretine kadar keskin çizgiler hayatımıza giriyor. Güncel tüm analiz ve raporlarda; ”artan Jeo-politik riskler” söz konusu ediliyor. Temmuz 2023’den bu yana ilk kez faiz arttıran FED’in paylaştığı karara temel alınan faktörler arasında bu parametrenin özellikle altı çiziliyor.

FED Başkanı Warsh’ın üçüncü toplantısında deklare ettiği duruşunu muhafaza ettiği ve “anlık veri esaslı yaklaşım” yerine “genel resim/görünüm” üzerinden istikamet belirleme yönünde disiplinli duruşunu öne çıkardığı görülüyor. Mazisi taze Başkanın; “ileriye yönelik sinyal verme kapısını” çoktan kapattığı yönündeki irade beyanını sürekli yinelediği izleniyor. Güncel kararı ile ara seçimlere sadece haftalar kala ve Trump’ın taleplerine açıkça aykırı biçimde faiz artışı gerçekleştiren FED’in “merkez bankası (araç) bağımsızlığı” cephesinde büyük prim yaptığı yönünde değerlendirmelerin yaygınlık kazanması işin cabasını oluşturuyor.

Disiplinli bir yaklaşımla, aylardır tutturulamayan %2,0’lik manşet hedefine yeniden odaklanılacağı yönünde adeta bir irade yenilenmesine gidildiği tespitinden yola çıkarak; sene sonuna kadar en az bir kez daha faiz artışı yapılması ihtimalinin giderek kuvvetlendiği sonucuna ulaşılıyor. “Enflasyonun; bilinçli/yol verilen bir seçim olduğu tespiti” ile kendisini ifade eden Warsh’ın; tribünlere oynama heveslisi olmadığına dair deliller güçleniyor. Kısa ve net ifadeler çerçevesinde, karar sunumunu yedi dakika; soru-cevap kısmını (toplam onaltı adet) ise sadece yirmiiki dakika içerisinde tamamlayan “tavizsiz duruş” kendisini gösteriyor. Bu karar sonrasında, Altın’ın piyasada değer; Trump’ın sandıkta seçim kazanması daha zor hale evrilmiş bulunuyor.

Yeni açılım ve reformlar ile kendisine çıkış arayan Avrupa Birliği; şaşırtıcı bir teklif ile gündem oluşturuyor ve Kanada’ya, kendi anlaşmalarında yer almayan bir statü ile birliktelik teklifi götürüyor. “Ortak Üyelik” başlığı altında, adeta yeni bir genişleme kulvarı açılıyor ve coğrafi kısıtların açıkça yeniden sorgulanacağı küresel perde karşımıza kuruluyor. AB ve Kanada açısından, Trump’ın ben-merkezcil politika ile yaklaşımlarına karşı ortak bir duruşun inşa aşamasına geçildiği değerlendiriliyor. Avrupa ile Türkiye’nin, en nazik ifadeyle, sıkıntılı ilişki sefahati açısından, yeni bir hayal kırıklığı sayfası böylece açılmış bulunuyor. Türkiye ile  Gümrük Birliği anlaşmasını revize etmeye yanaşmaz iken, aralarında Kanada’nın da bulunduğu oniki ülke ile yapılan kapsamlı Trans-Pasifik Ticaret anlaşmasına imza koymaya ilaveten, daha önce ülkemize yarım ağız teklif edilen “imtiyazlı ortaklık” benzeri alternatif kapılar, şimdi, Kanada’ya sonuna kadar açılıyor!

Son günlerde, yine ve yeniden manidar şekilde gündeme gelen Yapay Zeka eleştirileri ve potansiyel tehlikelere karşı müzakereler başta olmak üzere, ABD ile Çin liderleri arasında beklenen Küresel Zirve’nin; 2026 yılının nasıl kapanacağı bakımından şekillendirici gücü ve etkileri etrafındaki tartışmaların yoğunluk kazanması bekleniyor.